Günlük gelişmeleri takip edebilmek için habertürk uygulamasını indirin

Uçaklarla dünyanın hemen her yerine en güvenli ve en hızlı şekilde ulaşabiliyoruz. Ancak uçaklar gökyüzünde hedeflerine doğru ilerken bir çok kural ve uygulamalar sebebiyle ilginç rotaları takip etmek zorunda kalırlar. Uçsuz, bucaksız gökyüzünün derinliği ve genişliğinin aksine havacılığın ve hava sahalarının kendi özgü kuralları sebebiyle kısıtlı alanlarda seferler yapılmaktadır. Dünyanın bazı yerleri siyasi, tarihi, dini ve çevresel nedenlerden dolayı katı kurallarla uçakların uçuşlarına kapalıdır.

Ülkelerin kara parçası, deniz ve göl gibi kendi sınırları içinde kalan bölümün üstündeki hava sahası ilgili ülkenin hükümranlığı altındadır. Ülkelerin sınır çizgileri içindeki tüm hava sahası o ülkenin kontrolündedir. Tam bir üst sınır olmamakla birlikte atmosfer sınırıyla bittiği varsayılır. Bu hava sahalarının kullanım şartları da uluslararası anlaşmalarla belirlenmiştir. Bir ülkenin havayolu, başka bir ülkenin hava sahasını nasıl kullanacağının şartları bellidir.

Ülkelerin birbirleriyle yaptıkları daha çok ticari uçuşlarla ilgili olup havacılık sektöründe ‘9 Trafik Hakkı’ olarak adlandırılır. Bu 9 farklı hak, kolaydan zora doğru ilerleyen bir sistem içerir. Mesela 5. Hava Trafik Hakkı, bir ülke havayolunun ikinci bir ülkenin havalimanına inip, buradan yolcu/yük alıp, üçüncü ülke arasında taşıma hakkını içerir. Ancak her şeye rağmen ticari uçuşların yapılamadığı durumlarda var. Peki ticari uçuşlar ne zaman ve nasıl yapılamaz. Uçakların üzerinden uçamadığı 7 noktaya bir göz atalım.

1-Ülkeler birbirini tanımazsa uçakları da uçamaz

Dünya üzerinde ki bütün havayolu şirketleri tescilini aldığı ülkeye bağlıdır. Bu da her havayolu için farklı sorumluluklar getirir. Mesela, Türkiye resmi olarak bir ülkeyi tanımadığını belirtirse, Türk tescilindeki hiçbir hava aracı Türkiye’nin tanımadığı ülkenin hava sahasını kullanamaz. Aynı durum tanınmayan ülkenin hava araçları ve şirketleri için de geçerlidir.

2-Dini bölgelere saygı

Suudi Arabistan’daki İslamiyet’in kutsal şehri Mekke’nin üzerinden uçuşlar yasaktır. Uçakların Mekke sınırlarına girmesi ve özellikle Kabe’nin üzerinde uçmasına izin verilmiyor.

3-Ekolojik doku bozulmasın

Havacılık sektöründe son yıllarda gelişme gösteren ülke Peru’da yeni havalimanı yapılmak isteniyor. Yapım aşamasında olan Chinchero Havalimanı’nın inşasına aktivistler ve tarihçiler tarafından şiddetle karşı çıkılıyor. Bölgenin kırılgan ekolojisi ve Machu Picchu’daki İnka kalıntılarının önemi nedeniyle bu bölgenin ihtiyaç duyduğu son şeyin havalimanı olduğu düşünülüyor. Bu sebepten uçakların bu antik kentin üzerinden uçmasına izin verilmiyor. Bölgede ticari uçaklarla uçmanın tehlikeli olduğu, herhangi bir acil durumda, uçakların iniş yapması veya kaza yapmalarında ekosisteme zarar verileceği düşünülüyor. Bu sebeplerden dünyanın yedi harikasından biri olan Machu Picchu’nun üzerinde uçuşlar yapılmıyor.

4-Tarihi yapılarda risk oluşturmamak için

Yunanistan’ın bir numaralı görülmesi gereken yeri Atina Akropolis’te tepe de yer alan Athena’nın tapınağı Portenon’dur. Antik Yunan’dan günümüze kalan yapılar arasında en iyi bilineni ve Yunan mimarisinin en büyük eseri olması sebebiyle bu tarihi bölge üzerinde uçuşlar belli seviyede yapılabiliyor. Bölge üzerinden 1500 metrenin altında uçuşlara izin verilmiyor.

5-Siyasi öneme sahip riskli merkezler

Bazı ülkeler siyasi önleme sahip bölgelerin üzerinden uçuş yapılmasını sınırlayabiliyor. Mesela Londra’nın Downing Caddesi, Birleşik Krallığı’n en önemli caddelerinden birisi. İngiliz Başbakanı’nın evinin bulunduğu bu caddenin üzerinden uçuş yasaktır. Ülkenin siyasi elitini korumaya yönelik bir önlemi. Aynı şekilde, benzer bir kısıtlama İngiltere ve bazı ülkelerde parlamento binaları için de geçerlidir. Ayrıca İngiltere’de Kraliçe’nin Buckingham Sarayı ve Windsor Kalesi’ndeki konutları da uçuşa yasak bölgeler arasındadır. Dünyadaki diğer ülkelerde benzer uygulamalar söz konusu.

6-Kalabalık turistlik alanlar

Dünya çapında ziyaretçi güvenliğini artırmak için kısıtlamaların uygulandığı, hava sahalarının yasaklandığı çok sayıda yer var. Özellikle ABD’de 11 Eylül terör saldırısı sonrasında artırılan güvenlik uygulamaları çerçevesinde insan yoğun, kalabalık bölgeler koruma altına aldı. Günümüzde bile bazı önemli turistik merkezlerin üzerinde ticari uçuş yapılamıyor. Mesela 2003 yılından beri Disney Park’ın üzerinden uçuş yapılması yasaklandı. Florida’daki Walt Disney World ve Kaliforniya'daki Disneyland üzerinden hiçbir uçağın yaklaşık bin metre (3 bin feet) altında uçması yasak. Bunun yanı sıra ABD’de 30 bin kişinin üzerinde seyirciyi ağırlayan futbol, ​​beyzbol ve Amerikan futbolu oynanan stadyumların üzerinde de uçmak yasak.

7-Savaş olan bölgeler

Özellikle savaş çıkan bölgelerin hava sahaları ticari uçuşlara kapatılıyor. En son Azerbaycan ve Ermenistan arasında çıkan krizde bu gölgeden ticari uçuş gerçekleştirilemedi. İç savaşların bulunduğu veya ülkelerin savaş halinde olduğu yerler, resmi yasaklar olsun veya olmasın aynı zamanda havayolları için en güvensiz hava sahaları olarak değerlendirilir. Bu güvensizliğin örneğini Rusya ve Ukrayna arasında çıkan olaylarda şahit olmuştuk. Malezya Havayolları’na ait Boeing 777 tipi yolcu uçağı, Rusya sınırından 60 kilometre uzakta Ukrayna topraklarına düşmüştü. Uçağın, Amsterdam-Kuala Lumpur seferini yaptığı sırada 10 bin metre yükseklikte Rusya hava sahasına girmesinden önce bir füzeyle düşürülmüştü.

Kovid-19’un başladığı ilk günden beri havacılıkta değişen veya dönüşen kuralları beraber takip ediyoruz. Sürekli olarak yeni gelişmeleri, değişen uygulamaları buradan duyurmaya çalışıyorum. Ancak değişmeyen şeylerde var. Mesela dünyanın en yoğun havalimanı, havacılık sektörün baştan aşağı değişse de değişmeyen tek gerçek olarak önümüze çıkıyor. Yıllardır en yoğun havalimanlarının değişmeyen ve açık ara lideri olan Atlanta Hartfield-Jackson Havalimanı 2020’de 42,9 milyon yolcuya ev sahipliği yaptı.

Dünya havalimanlarının gelişimini izlemek açısından Uluslararası Havalimanları Konseyi – ACI’nın (Airports Council International) her yıl açıkladığı ‘Dünyanın En Yoğun Havalimanları’ raporu dikkat çekici oluyor. Henüz yayınlanmayan rapor, dünya havalimanlarının yaklaşık yüzde 85’i hakkında fikir sahibi olmamızı sağlıyor.

1998’den beri en yoğun meydanların zirvesinde yer alan Atlanta Hartfield-Jackson Havalimanı, 2017’deki 103,9 milyon olan yolcu sayısını 2018’de %3,3 artırarak 107,3 milyon ulaştırıp farklı bir rekora da imza atmıştı. Bunun yanı sıra 2018’de tarihte ilk defa 100 milyon yolcu sınırını geçen ikinci havalimanıyla da tanıştık. 2019 da ise Atlanta Hartfield-Jackson Havalimanı 110 milyon yolcuyla rekor bir rakama imza atmıştı. Koronavirüs salgını olmasaydı, 2020’de ne kadar yolcu ağırlayabilirdi, merakımız olmaya devam edecek.

Uzun süredir en yoğun listesinde ikinci olan Çin’in Pekin Başkent Havalimanı ise ilk defa 100 milyon yolcu sınırını 2019’de geçerek farklı bir başarıya imza atmıştı.

Pekin ne kadar yolcu kaybetti?

Uzun süredir Atlanta’nın ardından ikinci olan ve 2019’da 100 milyon yolcu barajını geçmeyi başaran Pekin Başkent Havalimanı ise ACI’nın 2020 listesine hangi sıradan gireceği merak ediliyor. Çünkü teknolojik şehrin ikinci meydanı Pekin Daxing Havalimanı da hizmet vermeye başladı.

Dubai Havalimanı üst sıralardan düştü

2017’den beri 3’ncü sırada yer alan Dubai Havalimanı, 2020’de 17 milyon yolcuya ev sahipliği yaptı. En son 2019’da Dubai Havalimanı 3’ncü sırada yer aldığında 89,1 milyon yolcuya hizmet vermişti. Bu yıl listenin ön basamaklarını zorlaması zor. Havalimanı tarafından açıklanan rakamlarda 2020’de 17 milyon yolcuya hizmet verilmiş. Bu rakam listenin ilk 5’inin dışında kalması anlamına geliyor.

İstanbul Havalimanı ilk 3’te olabilir

İGA’nın işlettiği İstanbul Havalimanı, 2020 yılında Avrupa havalimanları yolcu sayısı sıralamasında 23,4 milyon yolcusu ile birinci sırada yer aldı. İstanbul Havalimanı’nı 22,1 milyon yolcu ile Londra Heathrow ile Paris Charles de Gaulle havalimanları takip etti. Amsterdam Schiphol Havalimanı ise 20,9 milyon ile dördüncü sırada yer aldı. Almanya’daki Frankfurt Havalimanı ise 18,8 milyon yolcuya geriledi. Bakalım ACI’nın raporunda İstanbul Havalimanı kaçıncı olacak.

Atatürk Havalimanı ilk 20’de yer almıştı

ACI’nın ‘Dünyanın En Yoğun Meydanları 2018’ listesinde 17’nci sırada yer Atatürk Havalimanı, 2017’ye göre yüzde 6,4 bir büyümeye imza atmasına rağmen listede iki sıra gerilemişti. 2017’de 15’nci olarak adını yazdıran Atatürk, 2018’de yolcu sayısını 68 milyonun üzerine çıkararak en yüksek artış sağlayan dünyanın 5’nci havalimanı olmuştu. İstanbul Havalimanı’na taşınılması nedeniyle 2019’da listede yer almadı. Bu değişim dönemi İstanbul Havalimanı’nın da listeye girmesini engelledi.

Savunma Sanayii Başkanlığı’na (SSB) bağlı olarak faaliyet gösteren Sabiha Gökçen Havalimanı, Havaalanı İşletme ve Havacılık Endüstrileri A.Ş. (HEAŞ) tarafından yönetiliyor. Diğer ifadeyle Sabiha Gökçen Havalimanı’nın Devlet Hava Meydanları İşletmesi (DHMİ) konumundaki meydan otoritesi olarak HEAŞ bulunuyor.

İstanbul Sabiha Gökçen Uluslararası Havalimanı’ndaki mevcut terminaller, otopark, yer hizmetleri, kargo, uçak yakıt ikmal operasyonları ve havalimanı oteli ile CIP tesislerini de Malaysia Airports Holdings Berhad (MAHB) işletiyor. Meydanın kontrolü HEAŞ’ta, havalimanının işletmeciliği ise MAHB tarafından gerçekleştiriliyor.

Savunma Sanayi Başkan Yardımcısı ve HEAŞ Yönetim Kurulu Başkanı Serdar Demirel’den farklı bir açılım haberini daha öğrendim. HEAŞ’ın şirket faaliyetleri arasında hava taksi ruhsatının olması sebebiyle geçtiğimiz günlerde hava taksi yapmak üzere Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu (TMSF) tarafından ihaleye çıkarılan Gulfstream 450 iş jetini almışlar. 12,6 milyon dolardan satışa çıkarılan uçağı alan HEAŞ, havalimanı sahipliğinden sonra uçak sahibi olarak hava taksi işletmeciliği yapacak. İstenen verim alınması halinde ise HEAŞ’ın filoya yeni iş jetleri ekleyebileceğini belirteyim. Türkiye hava taksi sektöründe genellikle iş adamları kendileri kullanmadıkları zamanlarda uçaklarını isteyenlere kiralamasından hareket eden HEAŞ, sadece kaliteli iş jeti hizmeti vermek üzere yola çıkmış.

TMSF’den alınan uçağın gerekli işlem ve bakımlarının 2-3 ay sürebileceğini ifade eden Demirel, baharda hizmet vermeye başlayacaklarını söyledi. HEAŞ’ın TMSF’den aldığı uçak Akın İpek’in ATP Havacılık şirketine kayıtlı Gulfstream G450 modeli. Tam yolculu kapasitesi 14 kişi olan iş jeti, 2012 model. Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü’ne TC-VTN tescili yapılan uçak ile şu ana kadar toplam bin 828 saat uçuş gerçekleştirilmiş.

YORUMLAR

Yorum kurallarını okumak için tıklayınız!
0:00 / 0:00