Günlük gelişmeleri takip edebilmek için habertürk uygulamasını indirin

Yazımın en başında Türkiye’den herhangi bir havalimanının dünyanın saygın bir kurumu tarafından verilen “Hizmet Kalite” ödülüne layık görülmediğini belirteyim. Sebeplerini aşağıda dilim döndüğünce yazdım.

Dünya genelinde havayoluyla seyahatlerin kriterleri Kovid-19 salgını sonrası ciddi değişikliğe uğradı. Havalimanı deneyimine ilişkin yolcu algıları ve beklentileri değişti. Tüm havalimanlarının gelir kaybettiği bu dönemde, geçtiğimiz yaz yeni normallerle birlikte birçok yenliğe imza atıp büyük masraflar yapan havalimanları da gelişmeler karşısında şaşkına döndü. Çünkü mutasyon uğrayan Koronavirüs tahminleri alt üst edip yayılmaya devam etti. Yaz döneminde yolcu rakamlarında biraz toparlanma olurken, mutasyon haberleri tüm beklentileri bilinmezliğe itti.

Kovid-19 salgınıyla birlikte sınırlarını açıp kapatan ülkeler, seyahat kısıtlamalarına rağmen yolcular daha güvenli, daha temiz, daha teknolojik ve hizmet kalitesi daha yüksek havalimanlarını tercih etmeye başladı. Böylece Koronavirüs ile birlikte havalimanlarında titizlik, hizmet kalitesi öne çıkmaya başladı. Uluslararası Havalimanları Konseyi de (ACI- Airports Council International) Havalimanı Hizmet Kalitesi (Airport Service Quality ASQ) açısından belli kriterlerle değerlendirme yaptı. ACI’nın kriterlerine göre 2020’nin “Hizmet Kalitesi” en iyi olan havalimanları anketle belirlendi.

ACI’nın Havalimanı Hizmet Kalitesi (ASQ), bir havalimanında seyahat ederken yolcuların memnuniyetini ölçen dünyaca ünlü ve küresel olarak oluşturulmuş kıyaslama programı kapsamında kabul görüyor. Anket, 91 ülkede, 49 dilde, bir yılda 640 bin kişiye ulaşılarak yapılmış.

Program, yolcuların görüşlerini, bir havalimanının ürün ve hizmetlerinden ne beklediklerini daha iyi anlamak için araştırma araçları ve yönetim bilgileri ile sağlanıyor. Bu program havalimanlarını daha rekabetçi hale getirmek, yolcu memnuniyetini artırmak ve kaliteyi yükseltmek için uygulanıyor.

Maalesef Türkiye’den dereceye giren havalimanı yok. Türk Hava Yollarının (THY) yerinde olsam önce kendi hizmet standartlarımı gözden geçirir, sonra da Türkiye’de hizmet aldığım tüm havalimanlarında bu açıdan bir çalışma yapılması için çaba harcarım. Ulaştırma Bakanlığı’nın da ilgili kurumları; Devlet Hava Meydanları İşletmesi (DHMİ) ve Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü (SHGM) ile bu hususa kesinlikle eğilmesi gerekir. En azından dünyada tüm havacılık sektörünün kabul ettiği ACI gibi kurumların değerlendirmelerini dikkate almaları gerekir.

Netice itibariyle havalimanlarımız temiz, düzenli değil, hizmette standart yok. Başta Yap-İşlet-Devret (YİD) meydanları ile kiralıklar olmak üzere genelinde temizlikle direkt ilgisi olan mekanlarda kullanılan malzemeler ucuz ve kalitesiz. Lavabo ve tuvaletlerin tasarımları da kullanıcı dostu değil. Toplamda ise havalimanlarımızda verilen hizmetlerde maalesef standart yok.

Havayolu, havalimanı, yer hizmetleri, polis, gümrükçü, mağaza çalışanları ve temizlikçiler dahil hizmette bir standardın yakalanması için ilgili bakanlık ve kuruluşlarla gayret gösterilmesi lazım. Havalimanı çalışanlarında asgari bir standarttın olmaması ve personel arasındaki ücret dengesizliğinin hizmet kalitesini de etkileyen birinci unsur olduğunu hatırlatarak detaylara geçelim.

ACI’nın derecelendirmesinde TAV Havalimanlarının işlettiği Zagreb ve Üsküp havalimanları, yolcu memnuniyeti açısından Avrupa’nın en iyileri olarak girdiler. İki havalimanı da ACI’dan “2-5 milyon yolcu” kategorisinde Havalimanı Hizmet Kalitesi (ASQ) ödülü aldı. Ayrıca, salgın nedeniyle bu yıl anketlere eklenen hijyen değerlendirmesi sonucunda Üsküp, dünyada en iyi uygulamaları hayata geçiren 33 havalimanı arasına adını yazdırdı.

Anket, en iyi havalimanları yolcu sayısına göre kategorilere ayrılarak yapılıyor. Havalimanları kapasitelerine göre 2 milyonun altında yolcu, 2-5 milyon yolcu, 5-15 milyon yolcu, 15-25 milyon yolcu, 25-40 milyon yolcu ve 40 milyonun üzerinde yolcu olarak değerlendiriliyor. Buyurun şimdi hangi havalimanlarının dereceye girdiğine bir bakalım;

Avrupa

25-40 milyon yolcu:

  • Lizbon Havalimanı- Portekiz
  • Moskova Domodedovo Havalimanı-Rusya
  • Zürih Havalimanı-İsviçre

40 milyonun üzerinde yolcu

  • Fiumicino Havalimanı-Roma, İtalya
  • Sheremetyevo Havalimanı-Moskova, Rusya

Asya Pasifik

25-40 milyon yolcu:

  • Pekin Daxing Havalimanı-Çin
  • Kempegowda Havalimanı-Hindistan

40 milyonun üzerinde yolcu:

  • Pekin Başkent Havalimanı-Çin
  • Chhatrapati Shivaji Maharaj-Hindistan
  • Guangzhou Baiyun Havalimanı-Çin
  • Indira Gandhi Havalimanı-Hindistan
  • Şangay Pudong Havalimanı-Şangay
  • Shenzhen Bao'an Havalimanı-Çin
  • Singapur Changi Havalimanı-Singapur

Kuzey Amerika

25-40 milyon yolcu:

  • Baltimore / Washington Thurgood Marshall Havalimanı-ABD
  • Detroit Metropolitan Wayne County Havalimanı-ABD

40 milyonun üzerinde yolcu:

  • Atlanta Hartsfield – Jackson Havalimanı-ABD
  • Toronto Pearson Havalimanı-Kanada

Wright kardeşlerin ilk uçuşundaki hava süratleri, sadece saatte 11 kilometre idi. 1905 de yaptıkları, Kitty Hawk III uçağı ile saatte 60 kilometreye ulaştılar ama kayda geçmedi. Paris’te kurulan Uluslararası Havacılık Federasyonu’nun (Fédération Aéronautique Internationale) bu kayıtları tutması kararlaştırıldı. Federasyonun kayıtlarına geçen ilk kişi ise Brezilya asıllı Fransız pilot ve uçak imalatçısı Alberto Santos Dumont oldu.

Wright Kardeşler in 1903'teki uçuşundan kısa bir süre sonra uçaklar üzerinde çalışma yapmaya başlayan Alberto Santos-Dumont, dikey pervaneli araçlarla çeşitli deneyler gerçekleştirdi. 1906'da arkadan pervaneli ilginç bir uçak geliştirdi. Brezilyalıların ilk uçuş gerçekleştiren kahraman olarak kabul ettikleri Dumont, 50 beygirlik, V tipi 8 silindirli bir motorla çalışan 14-bis modeli uçağıyla, Ekim 1906’da resmî gözlemcilerin denetiminde Avrupa’da ilk motorlu uçuşu gerçekleştirmiş. Kasım’da ise 220 metreyi 21 saniyede uçarak hız rekorunun sahibi olmuş. 1932'de Brezilya’ya dönen Dumont, uçakların savaşlarda kullanılmaya başlaması nedeniyle bunalıma girerek intihar etmiş

Uçuşun ilk yıllarına ait bu ayrıntı ve tartışmayı bir kenara bırakıp, 60 yıl sonrasına geldiğimizde havacılığın bambaşka bir evreye geçtiğini görüyoruz. Sesten hızlı uçarak, yolcu taşıyan Concorde, ilk uçuşunu 2 Mart 1969’da Fransa’nın Toulouse şehrinde yaptı. 1976’da hizmete giren süpersonik uçak ilk ticari seferini ise Londra ile Bahreyn arasında gerçekleştirdi. Saatte 2 bin 179 km hıza ulaşabilen Concorde, konfigürasyonuna göre 90 ile 128 yolcu arasında taşıyabiliyordu. Toplam 20 adet üretildi. 25 Temmuz 2000 tarihinde Paris-Charles de Gaulle Havalimanı’ndan kalkışından 1,5 dk sonra geçirdiği kaza ile uçuşları durdurulan efsane uçak, 3 yıl sonra tamamen havacılıkla bağını kesti. Havacılık için ilk ve tek olan Concorde’nin o günden sonra yeri doldurulamadı.

Ancak havacılığın hıza olan ilgisi bitmedi. Fakat “Jet Çağı” olarak bilinen dönemden günümüze de yolcu uçaklarının hızlarında pek bir değişiklik olmadı. Dünyanın ilk jet motorlu yolcu uçağını yapan İngiliz De Havilland Comet oldu. Bu uçağı 1952’de ilk yolculu uçuşla buluşturan da British Overseas Airways Corporation (BOAC) oldu. Saatteki hızı ise 800 km seviyelerine ulaşıyordu. Netice itibariyle Concorde ile “Jet Çağı” hız duvarı aşıldı. Onun yokluğuyla da başa dönüldü.

Günümüzde birçok süpersonik proje üzerinde çalışılıyor. Hafta içi ABD’li özel jet işletme şirketi Netjets, Aerion’la 20 adetlik AS2 Süpersonik Jet modeli için anlaşmaya imza attı. Üretimine 2023’te başlanacak Aerion AS2 Süpersonik Jet için çalışmalar devam ediyor. Aerion’un yaklaşık 10 milyar dolar sipariş rakamına ulaşmış olması da gelecek adına ümit vaat ediyor. Şirketin 2023 ile 2033 yılları arasında 300 adet AS2 Süpersonik Jet üretebileceği öngörülüyor.

Boeing, Lockheed Martin, Aerion, Spike, Boom Aerospace gibi şirketler şu anda süpersonik uçak projeleri üzerinde çalışıyor. Bu projelerin hayata geçme tarihi 2023. Böylece dünyanın en önemli şehirleri arasındaki mesafeler normal bir jet ile seyahate göre yarı yarıya azalmış olacak. Mesela süpersonik uçaklarla yapılan Tokyo-Londra uçuşu 10 saatten 5 saate sevilerine kadar inebilecek.

Önemli süpersonik rotalar ve saatleri şöyle olacak:

Tokyo-Londra:

Yolcu uçağı: 12 saat

Özel jet: 10 saat

Süpersonik jet: 5 saat

Pekin-Sidney:

Yolcu uçağı: 11 saat

Özel jet: 9 saat

Süpersonik jet: 4,5 saat

Londra-Los Angeles

Yolcu uçağı: 11 saat

Özel jet: 9 saat

Süpersonik jet: 4,5 saat

Seattle-Pekin

Yolcu uçağı: 11 saat

Özel jet: 9 saat

Süpersonik jet: 4 saat

Londra-Pekin

Yolcu uçağı: 10,5 saat

Özel jet: 8,5 saat

Süpersonik jet: 4 saat

Dubai-Londra

Yolcu uçağı: 7 saat

Özel jet: 6 saat

Süpersonik jet: 3 saat

YORUMLAR

Yorum kurallarını okumak için tıklayınız!
0:00 / 0:00