Koreliler Çanakkale Köprüsü ile bir adım önde…
İstanbul Boğazı’ndaki 3 köprü ile iki tüp geçit ve İzmit Körfezi’ndeki köprüde yabancı mühendislik ve müteahhitlik şirketlerinin imzası var. Ağırlık ise Japon ve G. Koreli firmalarda. Japonların, Fatih Sultan Mehmet Köprüsü, Marmaray Tüneli ve Osmangazi Köprüsü’nde, G. Koreliler ise Yavuz Sultan Selim Köprüsü, Avrasya Tüneli ve Çanakkale Köprüsü’nde yer aldılar. Sadece 15 Temmuz Köprüsü (Boğaziçi) ile onun mütemmimi olarak yapılan Haliç Köprüsü’nde bu iki ülke yok. Boğazın ilk köprüsünü inşa eden İngiliz ve Alman firmalar daha sonraki projelerde yoklar.
Türkiye’de teknoloji bilgisi, tasarım ve mühendisliğiyle bu seviyede köprü ve tünel yapacak müteahhitlik şirketimiz maalesef henüz yok. Halihazırda dört şirketli konsorsiyum tarafından inşa edilen Çanakkale Köprüsü’ndeki iki Türk müteahhitlik firması Limak ve Yapı Merkezi bu kabiliyeti Korelilerden Çanakkale Köprüsü vesileyle öğrenme arzusunda olduklarını birkaç defa ifade ettiler. Başarabilirlerse yurtdışında benzer nitelikte köprü yapım işlerinde ana üstlenici olarak yer alabilecekler.
Türkiye’de büyük boyutlarda köprü yapılacak başka yer var mı, müteahhitlerimiz bu alanda ne kadar daha kendilerini geliştirebilirler bilmiyorum. Ama müteahhitlerimizin mühendislik ve teknoloji kabiliyetleri eksik olduğu için alt üstlenici olarak daha çok işçilik tarafında yer aldıklarını biliyorum. Bu sebeple de dünyanın ilk 500 müteahhitlik firması arasında Çin’den sonra en kalabalık kitleyi Türk müteahhitlik firmaları oluşturmasına rağmen genelde alt üstlenici olduklarından tüm gelirleri de ilk onda 6 veya 7’nci sırada yer alan yabancı bir şirkete ancak denk gelebiliyor. Kısacası işin kaymağına erişebilmek için teknoloji ve mühendislik kabiliyeti gerekiyor.
Öte yandan ülkemizdeki köprü ve tünellerin yapımında bu alanda kabiliyeti olan Japonya ve G. Koreli şirketlerin rekabetine şahit olduk. Çin de bir ara bu yarışa dahil olacaktı, maalesef devreye girmedi. Şu an inşaatı devam eden ve zaman zaman değişik özellikleriyle gündeme gelen Çanakkale Köprüsü’nü Koreli mühendislik ve müteahhitlik şirketleri yapıyor. Japonlar da Çanakkale Köprüsü’nde rol almak için epeyce uğraşmışlardı.
Japonya Altyapı, Ulaştırma ve Turizm Bakanı, Ocak 2017 Türkiye ziyaret ederek, 2023 metre uzunluğuyla, 1991 metre uzunluğundaki Japon Akashi Kaikyo Köprüsü’nü geçerek birinci olacak Çanakkale Köprüsü’nde uzman firmaları IHI için kulis yapmıştı. Ama ipi göğüsleyemediler.
Osmangazi Körfez Köprüsü, Fatih Sultan Mehmet Köprüsü, yeni Haliç Köprüsü ve Marmaray Japonlar tarafından inşa edildi. Japon Ishikawajima Harima Heavy Industries, Mitsubishi Heavy Industries ve Nippon Kokan firmaları Fatih Sultan Mehmet Köprüsü’nü 2.5 yılda yapmış olmalarına rağmen Yavuz Sultan Selim Köprüsü ihalesine girdiler, ama işi alan Koreli firmalar oldu.
Japonlar uzun süre üzerinde çalıştıkları dünyanın alanında ilk batırma tüneli olan Marmaray’ı yapıp hizmete soktular. Osmangazi Köprüsü’nde ise inşa görevini kamudan değil konsorsiyum şirketlerinden alıp, yaptılar. Netice itibariyle Osmangazi Köprüsü bu alanda Japonların son işi oldu.
Koreli müteahhitlik şirketleri beceri, deneyim ve kamu ile yakın iş birliği geliştirerek Türkiye’de büyük altyapı projelerinde yer aldılar. Çanakkale Otoyol ve Köprüsü inşaatı işini Koreli şirketler; Daelim, SK Engineering & Construction ile Türkiye; Limak ve Yapı Merkezi’nden oluşan konsorsiyum inşa ediyor. Projenin mühendislik, teknik, tasarım ve finans tarafında Koreliler, yapım işinde ise Türk şirketleri yer alıyor. Ama bu proje hizmet girdiğinde Japonlar ile Korelilerin Türkiye rekabetinde G. Kore kamudan ihale alıp son işi bitiren olarak bir adım öne geçmiş olacak.