Bir uçağın kiralık olduğu nasıl anlaşılır?
Havayolları filolarında bulundurdukları uçaklara çeşitli yöntemlerle sahip olurlar. Uçak üreticisinden, başkasından satın alma, kiralama şirketlerinden (leasing) veya havayollarından çeşitli yöntemlerle ve değişik zamanlar için kiralama gibi yöntemlere başvururlar. Genel durum böyleyken yoğun ve düşük sezonlara göre pozisyon alan network havayolları, düşük maliyetliler ve charter şirketleri söz konusudur.
Havayolları da bulunduğu segmente göre uçak kiralamaya özen gösterir. Mesela önemli bir network taşıyıcısı Lufthansa’da kendi kabin içi standartları dışında uçak göremezsiniz. Yolcusuna ve hizmet kalitesine önem verenlerde de durum böyledir. Kiralanan uçaklarla alelacele hizmet verilmez, önce kurumun kimliği kazandırılır. Düşük maliyetli havayollarının değerlisi böyle yapar. Sadece charter şirketlerinde amaç yolcuyu varacağı merkeze en uygun rakama götürmek olduğundan bazen detaylara dikkat edilmez. Geçelim detaylara…
Pandemi ve Ukrayna-Rusya savaşı havacılık sektöründeki tüm dengeleri değiştirdi. Salgın döneminde çalışanlarını kaybeden uçak üreticileri havayollarına sipariş ettikleri uçakları teslimde sorunlar yaşadı. Pandemi sonrası havacılık sektörü hızla geri dönmeye başlayınca da üreticiler gelen talepleri karşılamada zorlandı. Sıkıntılı bu süreç devam ettiğinden havayolları mecburen uçak kiralamaya daha fazla yöneldi. Konumu bozulan, faaliyet alanı daralan şirketlerin uçaklarına da bu dönemde başka firmalar talip oldu.
Mesela savaş sebebiyle Rusya’ya ambargo uygulanınca Aeroflot’un sipariş verdiği uçakların bazıları da Türk Hava Yolları filosuna girdi. Bazı havayollarının uçakları başka şirketlerde operasyon yapmaya başladı. Özellikle yaz sezonunda bindiğiniz uçağın, bilet aldığınız havayolunun uçaklarından farklı olduğunu anlarsanız kiralık uçaktasınız demektir. Ama nasıl kiralık uçak? Kısa dönemli mi? Uçuş ekibiyle mi kiralanmış? Kabin konfigürasyonu, eğlence sistemi, koltukları ne durumda? İşte bu detaylar havayolunun bulunduğu kategoriye göre yolcusuna verdiği önem açısından dikkate değer durum. Kiralık uçaklarla seyahat etmek yolcu açısından iyi değildir. Sürprizleri olur. Şimdi gelin bir uçağın kiralık olduğu nasıl anlaşılır ona bakalım.
Her havayolunun kendine özgü renkleri vardır. Uçak içi koltukları da yine kurumsal renklerde olur. Bunun haricinde reklam kampanyaları ve tanıtımlar için kullanılan renkler de mevcuttur. Bazı sponsorluklar ve reklamlar sebebiyle uçak gövdeleri özel boyanır veya kaplanabilir. Ama kabin içi değişmez. Netice itibariyle uçağı dışında bir farklılık varsa, ilgili şirketin renkleri logosu bir yerde eksik bırakılmışsa, o uçak büyük ihtimalle kiralıktır. Bu renkler de genelde kuyruk, kanat ve motorlarda olur.
Geçtiğimiz yaz Katar Havayolları ve Katar turizm ofisinin organize ettiği Doha uçuşu yapmıştım. Giderken Q Suite konseptinin çekimlerini yaptık. Ancak dönüş uçuşunda çekim yapamadık. Çünkü dönüş uçağı ekibiyle birlikte kiralanmıştı. Ama havayolu yetkilileri söylemese bizim anlamamız söz konusu olamazdı. Uçağın iç tasarımı ve kabin personeli tamamıyla Katar Havayolları renklerine bürünmüştü. Fakat bu durum her zaman böyle olmuyor. Bazen uçağın kiralandığı şirket kendi üniformasıyla hizmet verdiğinden durum daha net anlaşılıyor. SunExpress’ten AnadoluJet adına kiralanmış uçakla uçtuğunuzu düşünün. Bazen de ekiplerin yabancı olmasından uçağın kiralık olduğu anlaşılabilir.
Geçtiğimiz Eylül ayında TAV'ın işlettiği Zagreb Havalimanı’na Airport programı çekimleri için gitmiştim. Dönüş uçağına bindiğimde muhabirim Emre uçağın iç tasarımının neden farklı olduğunu sordu. Uçağın içi ahşap tasarıma sahipti ve Türk Hava Yollarının uçak içi tasarımında böyle bir dizayn bulunmuyordu. Evet, bu uçak da kiralıktı. Sık seyahat ettiğiniz havayolunun herhangi bir uçağının kabin içi tasarımında farklı bir konsept görürseniz, o uçak kiralıktır.
Her havayolu filosunda belirli uçak markaları ve onların modelleri bulunur. Mesela Pegasus ve Türk Hava Yolları Boeing ve Airbus uçaklarıyla sefer gerçekleştirir. Bu havayollarında Embraer, Bombardier uçaklarını göremezsiniz. Bu iki havayolunda Boeing 747 / 767 ile Airbus A380 gibi yolcu uçakları da yoktur. Havayolunun filosunda olmayan bir marka veya model görürseniz o uçak büyük ihtimalle ekibiyle kiralanmıştır.
