Bir Amerikalının gönlündeki Samsun!
Samsun’un “19 Mayıs Atatürk’ü Anma, Gençlik ve Spor Bayramı”nda Amerika’dan bir konuğu var…
ABD Arkansas Eyaleti North Little Rock kentinde tam 23 yıl (1989-2012) belediye başkanlığı yapan, eski Demokrat Parti Kongre Delegesi Patric Henry Hays…
İstanbul’da görüştüğüm Hays’in Samsun’a gidişi, 2005 yılında TCG Murat Reis denizaltısının, Arkansas’a ulaşmasıyla yakından ilgili…
Hikaye şöyle gelişiyor…
Amerikan donanmasında 26 yıl hizmet veren USS Razorback denizaltısı, 1970 yılında Türkiye’ye verilince ismi Murat Reis olarak değiştiriliyor.
Türk donanmasında 31 yıl aktif görev yapan denizaltı, 2001 yılında emekliye ayrılıyor.
Dönemin Belediye Başkanı Hays; 2. Dünya Savaşı’nı, Vietnam Savaşı’nı gören Razorback’ın peşine düşüyor.
Türk makamlarından; adını Arkansas kentinin amblemi olan yaban domuzu cinsinden alan Razorback’i (Murat Reis) 2004 yılında 37 bin 500 dolara satın alıyor.
Denizaltının bataryaları RMK Tersanesi’nde sökülerek, 2004 yılında Amerika’ya doğru yola çıkarılıyor.
250 bin dolara mal olan bir yolculukla aynı yıl North Little Rock şehrini ikiye bölen Arkansas nehrine varıyor.
Müzeye dönüşen ve üzerinde hem Amerikan, hem de Türk bayrakları dalgalanan denizaltı, Arkansas doğumlu eski ABD Başkanı Bill Clinton’ın kurduğu “Clinton Kütüphanesi”nin tam karşı sahilinde konuklarını ağırlıyor. Amerikan donanmasındayken 2. Dünya Savaşı tarihinde önemli yer tutan denizaltılardan, San Francisco’da bulunan USS Huga’yı da Murat Reis 2005 yılında Arkansas’a getirme fikri veriyor.
Hays, Murat Reis müzakeresinin 2 yılda tamamlanmasına karşılık, yaklaşık 1 milyon dolara satın alınan Huga’nın Mart 2016’da Arkansas’a ulaşabildiğini belirtiyor.
Hays “Razorback’in 1960’larda Berling Boğazı’nda demir aldığı sırada yaptığı hidrojen bombası testleri, ABD’yi Rusya ile savaşın içine çekiyordu. Bu denizaltı ile ilgili her şeyi bilmiyoruz” diyor…
Murat Reis’in Türk donanmasına katılışının; Amerika ve Rusya arasındaki gerginlikle ilişkisi var mıydı; onu da bilemiyoruz…
‘BAZI SÖZLER YÜKSEK SESLE SÖYLENMELİ’
Hays, Razorback’i “vatanına” kazandırırken, Samsun Büyükşehir Belediye Başkanı Yusuf Ziya Yılmaz’a da “Kentlerimizi ‘kardeş şehir’ ilan edelim” önerisini getiriyor.
İki kent son 11 yıldır “kardeş kardeş” yaşıyor…
Hays’e kardeş şehir olarak neden Samsun’u seçtiğini sorduğumda, Atatürk kitabının ortasından konuşuyor:
“Laik ve demokratik bir ülke kurdu. Kadınlara oy hakkı verdi. Fransızlara, İngilizlere karşı bağımsızlık mücadelesi yürüttü. Batı’ya yüzünü döndü. Samsun’a çıkması, Türkiye tarihinde dönüm noktası oldu.”
Bütün bunların bir Amerikalı için önemi nedir?
Hays açıklıyor:
“Bazı sözler yüksek sesle söylenmeli. Amerika’da her şehir, başka bir ülkenin yalnızca tek bir şehriyle kardeş olabilir. Amerika’daki 100 kardeş şehrin, 70’inin İsrail ile kardeş olması dikkatimi çekmişti. Amerika’nın geliştirdiği bir sistem olan “Kardeş Şehir” uygulamasının ruhuna uygun davranmak istedim; Müslüman bir kenti seçmeye karar verdim.”
8 Kasım 2016 tarihinde yapılacak ABD başkanlık seçimlerinde; Cumhuriyetçi Parti’den iş adamı Donald Trump ile ya Demokrat Parti aday adaylarından eski Dışişleri Bakanı Hillary Clinton, ya da kendisine “demokratik sosyalist” diyen Bernie Sanders yarışacak.
Clinton’ın seçim kampanyasına aktif destek veren Hays, uzun uzun şu hesabı yapıyor:
“160 milyon Amerikalı seçmenden, 87 milyonu sandığa gidecek. Bunlardan 27 milyonu kararsız… Clinton’ın kazanmasını engelleyecek tek şey, Obama’nın yanlış bir politika uygulaması olur.”
Demokrat Parti’yi kamuoyunda zorlayan polikaların başında; kürtajı kadının kendi vereceği bir karar olarak görmesi, bireysel silahlanmayı zorlaştırıcı tutum almaması, gaylere tanınan özgürlükler geliyor…
Hays açık konuşmayı seven bir siyasetçi ve bu nedenle de “Obama’nın siyahi olması hâlâ sorun” demeyi de ihmal etmiyor.
Dünyanın her yerinde “demokrat” olmak zor…
19 Mayıs’ın gençlere armağan edilmesinin felsefi yanı da bu olsa gerek!
Bugünün kavgalarını aşıp, yarının barış politikalarını onlar oluşturacaklar…