Irak'ın zenginliği bölgeye servet olarak dönüyor!
Kuzey Irak'ın başkenti Erbil'den "5 yıldızlı" yatırımları anlatmak istiyorum.
2005 yılından sonra Irak Bölgesel Kürt Yönetimi'nden yükselen imar atağı pasını Türkiye'den giden yatırımcılar karşılamış filelere göndermişti. Peşlerinden gelen Avrupalı yatırımcıların gözü petrol sahalarından başka bir yer görmüyordu, meydan Türklere kalmıştı.
Erbil'de kurulan 1000'nin üzerinde Türk firması yerel ortaklarla hareket ediyordu.
Irak Bölgesel Kürt Yönetimi (BKY), 4 milyonluk nüfus içinde Beymen Erbil mağazasında 9 bin dolarlık çantaları almak için sıraya girecek bir "zengin sınıf" yaratırken, Türkiye'nin en doğusundan, batısına kadar sınır komşularını da yukarı çekmeyi beceriyor...
ENERJİ HİSSELERİ EL DEĞİŞTİRİYOR
Enerjiden gireyim... Irak merkezi hükümetinin, ABD'liler ülkeyi terk etmeden 1 ay önce BKY ile 6 sahada, petrol kontratı imzalayan Exxon Mobil'e "Seni tanımayız" demesi, aslında sıradan bir olay. Bağdat, Erbil'de ne zaman uluslararası bir enerji şirketi anlaşma imzalasa, aynı numarayı çekiyor. Sonra nasıl yapıyorlarsa işler yürüyor.
Bağdat Exxon Mobil'e yaptığını daha önce Avusturya enerji şirketi OMV'ye de yapmış, "Bağdat'a sokmayız" demişti.
Kuzey Irak petrol sahalarına ilk olarak Türk şirketleri girmişti. Genel Enerji ve Petoil; Norveç, Kanada, İngiliz ve Amerikan firmalarını yanlarına ortak olarak aldılar.
Erbil'e kayıtlı enerji şirketleri, petrol gelirleri paylaşım yasası çıkmamasından dolayı uzun bir bekleme dönemine itildi. Kimilerinin nefesi tükendi. Sayıları 50'ye ulaşan çokuluslu şirketler içinde yeni satın almalar yaşanmaya başlandı, hisseler sürekli el değiştiriyor. Günün sonunda kaç tane Türk petrol şirketi orada kalır, göreceğiz...
Yalnız gözden kaçmaması gereken durum; 2004 yılında kurulan Erbil kabinesine Doğal Kaynaklar Bakanı olarak yerleştirilen Aşti Hawrami'nin geçtiğimiz nisan ayında hükümeti kuran Başbakan Neçirvan Barzani'nin kabinesinde de yer alması. Herkes değişiyor, Hawrami yerinde kalıyor.
Barzani'ye Erbil'deki görüşmemizde "Exxon sorunu büyür mü?" diye sorduğumuzda "Onların Erbil nüfusunun yarısı kadar avukat orduları var. Exxon Mobil, bu konuda anayasal hakkımızın olmadığını düşünseydi, buraya yatırım yapmazdı. Tarafsız bir "taraf" bu konuya açıklık getirmeli, eminiz ki anayasada hakkımız var" diyor, sorunun çözümü için bilirkişi beklediklerini ima ediyodu.
Hawrami'nin bu konuda ağzını her açtığında "Irak'ın bütünlüğünü, petrol gelirleri paylaşım yasası sağlar" demesi boşuna değil; Amerika da öyle diyor...
Yalnız Çalık Grubu gibi Irak'ın Güney sahalarında lisans alan TPAO'nun, Kuzey'de işleri yavaştan almasını anlamış değilim. Socar Türkiye'nin ortakları arasına giren tekstilci Remzi Gür ile kuyumcu Cihan Kamer'in de Barzani'den enerji kontratı almaya çalıştıkları sır değil.
YATIRIMI YERLİ ORTAK YAPIYOR
Gelelim hizmet bölümüne... 2007 yılında Elegan'nın 2007 yılında temelini attığı ve o günlerde adı "Kempinski" olarak anılan otelin Divan'a verilmesiyle işlerin hızlandığını görmek mümkün. Kempinski Erbil'den vazgeçmiş değil, yeni oteli yapıyor. Divan'dan önce Erbil'de açılan ilk 5 yıldızlı otel, Lübnanlı Maliye Holding'e bağlı Hotel Line turizm yatırım şirketi tarafından yapılan ve İskenderun'da da bir otel projesine başlayan Rotana oldu. Bunları Kuzey Irak'ta 1 milyar dolarlık yatırım projesi bulunan Falcon Grup'un şirketi Emripe'ın yaptığı Marriot, Sardar Group ile hareket eden Swiss Bell Otel ve Sheraton izliyor... Hakkârili SB Özel Grup'un sahibi Sabri Özel'in Gulan Tower'daki ikiz kuleleri de geri sayıma başlıyor... Erbil doğumlu Peshraw Agha'nın ve Dizayee Ailesi'nin sahibi olduğu Emripe'ın Türkiye'deki ortağı ise Doğubayazatlı Baran Çoktin'in sahibi olduğu BC Grup'un, bölgede yükselen inşaat projelerinin çoğunda imzası bulunuyor.
Barzani, kendi petrollerinden sağladığı gelir ile başlarına bomba yağdıran Saddam'dan kurtulurken "Artık servet yağacak" diyordu; başarıyor, ne dersiniz?!