Sanat nereye taşınıyor?

Ece ULUSUM/ HT PAZAR

Geçen yıllarda Karaköy’de o kadar çok kafe, atölye, galeri açıldı ki semtteki hareketlilik bölgenin sosyo-ekonomik yapısını değiştirdi. Fakat şehrin mutenalaşan tek yeri Karaköy değildi. Kentsel dönüşüm ile hareketlenen emlak piyasası merkezi ve pratik ulaşım ağlarına entegre semtlerdeki konut ve dükkân fiyatlarını uçurdu. Tophane ve Taksim’de dükkân kiraları 2 sene içinde en az yüzde 25 arttı. Karaköy’de ise bu oran yüzde 200’ü buldu. Haliyle zamanında Karaköy’e cazibe katan sanat galerileri bu fahiş enflasyona dayanamadı. Kimisi taşındı, çağdaş sanatın öncülerden Pi Artworks gibileri tümden kapandı. Galerilerini kapatanlar artık konuşmak dahi istemiyor. Peki taşınanlar nereye gidiyor? Hangi semtleri tercih ediyor? KAPANANLAR Yakın zamanda kapanan galerilerden biri Türkiye’nin ilk ve tek fotoğraf galerisi Elipsis, şansını önce Tophane’de, sonra da Karaköy’de denedi. Fakat özellikle de kira gideri nedeniyle geçen yıl kepenklerini indirdi. Galeri Mana, Riff Art Projects ve Egeran da dayanamadı.

TAŞINANLAR

“Rodeo ve Outlet” ise kiralara dayanamayıp Pilot Galeri adıyla Karaköy’den Sıraselviler’e geçti. Pilot Galeri’den Azra Tüzünoğlu, “Bu taşınmalarla entelektüel ekonominin de döngüsü değişiyor. Bu ekonomi bir semti canlandırmanın yolu” diyor. “Böylece taşınan galeriler çok yakında yeni cazibe merkezi olacak.” Beyoğlu’ndaki Galeri Non ise Nişantaşı’nda daha uygun kiraya dükkân açtı! Peki kapanan veya taşınan galerilerin yerine kimler geliyor? Emlak uzmanlarına göre merkezi bölgelerdeki gayrimenkul sahipleri, mülklerini metrekaresi ortalama 30 dolardan atölye ya da galerilere kiralamak yerine 60 dolara başka işletmelere veriyor. Yani boşalan galerilerin yerini kafe ve restoranlar alıyor.

ÇARE AVM Mİ?

Taksim’deki Remax Forever 2 Emlak ofisinde çalışan emlak uzmanı Aykut Celep, Taksim ve civarı kira metrekare birim fiyatlarının çok değişken olduğunu vurguluyor. Taksim Meydanı veya İstiklal Caddesi üzerindeki metrekare birim fiyatları 750-1000 TL dolayında. Ara sokaklarda ise birim fiyat 150-350 TL’ye düşüyor. Celep, “Bu durum kimi galerilerin AVM’leri düşünmesine neden olsa da bence AVM’ler mekân açısından çok da uygun değil” diyor. Fakat birçok emlak uzmanı, galeri ve atölyelerin artık AVM’lerde metrekaresi 25 dolardan başlayan yüksek tavanlı dükkânları tercih etmek zorunda kalacağını iddia ediyor. İngiltere’den sanat eğitimli emlakçı Kemal Ayaşlıoğlu ise sanat çevresinin AVM alternatifine karşı olmasına karşı! Ayaşlıoğlu, sanatın halkla AVM’lerde buluşacağına inanıyor.

HASKÖY’E KAÇIŞ

AVM’leri tercih etmeyenlerse İstanbul’un dört bir yanına dağılıyor. Sanatsever kitleden uzaklaşmak istemeyen galerilerin alternatiflerinden biri Hasköy. Zira hem Hasköy’deki Koç Müzesi’ne ayağı alışan ziyaretçiler hem de uygun kiralı, geniş, eski fabrika ve sanayi tesisleri bu semti ressam ve heykeltıraşlar için cazip kılıyor. Alternatiflerden diğeri ise Seyrantepe. Sanayi Mahallesi’ndeki birçok garaj ve dükkhan, son aylarda sanat atölyesine dönüşüyor. Ressam Serdar Çongar, heykeltıraş Tuğrul Selçuk, moda fotoğrafçısı Hulki Mengü, Model grubunun davulcusu Kerem Sedef, fotoğrafçı Cahit Baha Pars Sanayi Mahallesi’nin yeni sakinleri arasında. Müzik grubu Baba Zula ise yıllardır hem provalarını hem de albüm kayıtlarını buradaki stüdyolarında yapıyor.

SANAYİ MAHALLESİ

Peki neden Sanayi Mahallesi? Öncelikle dükkânların metrekaresi 25 doların altında. İkincisi, evvelinde garaj ve tamir atölyesi olarak kullanılan geniş mekânların hemen hepsi yüksek tavanlı. Ve elbette duvarlarda geçmişten kalan izler... Zira sanatçı taifesi buradaki yeni galerilerinin aurasını da etkileyici buluyor. Sanat dünyası Sanayi Mahallesi’ne göç edince, semtin izbe sokaklarında bir bir yeni restoran ve barlar sıralanıyor. “Entelektüel ekonomi”, Sanayi Mahallesi’ni Karaköy’leştiriyor. Galeri ve atölyelerin taşındığı diğer semtler arasında Balat, Fener, Üsküdar ve Kadıköy de var. Fakat hiçbiri Sanayi Mahallesi gibi “dramatik” bir dönüşüme sahne olmuyor. 60 İstanbul’da 300’ü aşkın AVM, 60 sanat galerisi var.

'SERGİLERİN NİTELİĞİ DE TARTIŞILMALI'

Doğan Paksoy-Sanat Galericileri Derneği Başkanı

“Galerilerin kapanması veya daha ucuz mekânlara taşınmasına son aylarda tanık olmaya başladık. Aslında ‘Bu konu açılan sergilerin niteliğiyle de ilgili’ diye düşünmeden edemiyorum. Eğer iyi ve kaliteli sergiler açılmazsa ya da galeriler, çoğu ithal, kopya yani özgünlükten uzak sanatçı ve eserlerini ısrarla piyasaya sürmek isterse satış yapamazlar. Sonuçta galeri zarar eder, kirasını ve diğer masrafları ödeyemez. Ben Sanat Galericileri Derneği Başkanı olarak bu konunun da üzerine eğilmemizi ve Türk sanatının geleceğini daha fazla düşünmeyi öneriyorum.”