Dünya Kupası'nın ucuz olanı başladı – kadınlar oynuyor

Kadın sporculara kolektif isim bulmakta gösterdiğimiz maharet, sultanları perileri aşıp sınırların ötesine taşıyor. Tek sütunda beş satırlık habere “Dişi kangurular samba yaptı” gibi bir başlık atabiliyor spor medyamız mesela. Olay 2015 FIFA Dünya Kadınlar Kupası’nda geçiyor; futbol haberini andırmayan başlık şunu anlatmaya çalışıyor: Avustralya kadın milli futbol takımı Brezilya’yı 1-0 yenmiş!

Hadi kadın takımlarına lakap takmadan duramıyorsunuz, bari kültürünüzü geniş tutun. O kanguru takımının, bir folk şarkısından esinle lakabı zaten var; Matildalar… Waltzing Matilda hüzünlü bir şarkı, Avustralya’ya özgü orman gezgini bir adamın acıklı biten hikayesini anlatıyor. Beraberinde taşıdığı yatak döşek denginin lakabı Matilda, ona gece gündüz yürürken ve uyurken eşlik eden kadın niyetine. Avustralya’nın gayrı resmi milli marşı diye de anılan şarkının Matilda’sı yakıştırılmış kadın futbolculara. İnce düşünülmüş.

Şimdi Matildalar’ın ülkesi Avustralya ile Yeni Zelanda’nın ortak ev sahipliğinde 2023 Dünya Kadınlar Kupası başladı.

Yeni Zelanda milli takımına lakap arayanlara bilgi notu: Takımın lakabı “Football Ferns”… Türkçesi biraz tuhaf olacak ama Futbolun Aşk Merdivenleri. Her daim yeşil kalan yapraklarıyla bildiğimiz o bitki, eğreltiotu familyasından. Yeni Zelanda’ya özgü endemik bir tür olan gümüşi yapraklı aşk merdiveni, Maori kültüründe güç ve dayanıklılığı, ışığı ve kılavuzluğu temsil ediyor. Parasından puluna ülkenin sembolü ve değişik sıfat ekleriyle, kriketten erkek futboluna birçok takımın da lakabı aynı zamanda.

Aşk Merdivenleri (üstte) milletçe el üstünde tutulsa da bir kusurları vardı, bugüne kadar kupalarda hiç galibiyetleri yoktu ama Norveç’e karşı açılış maçında tek golle şeytanın bacağını kırdılar.

FIFA, 20 Temmuz – 20 Ağustos arasındaki şampiyona için önceki kupalara göre bazı değişiklikler getirdi. Mücadele edecek takımların sayısı 24’ten 32’ye çıkarıldı. Turnuva ilk kez iki ülkenin ev sahipliğinde düzenleniyor. Federasyonlara kupa hazırlığı, kulüplere pay ve oyunculara ödül olarak verilen parayı da gayet bonkör bir hareketle yüzde 300 oranında artırdı FIFA.

Fakat yetmedi, kadınlar yine çalımı yedi; FIFA’nın kadınlara uygun gördüğü toplam para 152 milyon dolar, Katar 2022’de erkek milli takımlarına verilen 440 milyon doların sadece üçte biri. Toplam 110 milyon takımlar arasında paylaştırılacak. 2019 Kadınlar Dünya Kupası’nda 24 takım için reva görülen 30 milyon doları kat kat aşıyor ancak cinsiyet eşitliğine varmak için arada uçurumlar var.

FIFA Başkanı Gianni Infantino 2027 Dünya Kadınlar Kupası’nda cinsiyet eşitsizliğini gidermeyi hedeflediklerini söylüyor, bir yandan da ayrımcılık yaptıkları gerekçesiyle yayıncı kuruluşlara çatıyor. Erkek kupalarının yayın hakkı için ödedikleri paranın yüzde biri kadar fiyat teklif eden kuruluşlara “Kadınlar daha fazlasını hak ediyor, yüzde 20 veya yüzde 50 düşük verseler ona da tamam ama bu fiyatlara olmaz” diye çıkışmıştı Infantino.

Sonunda FIFA’nın aldığı kararla yayın hakları paket halinde satılmadı; Türkiye’nin de üye olduğu Avrupa Yayın Birliği’ne (EBU) bedelsiz yayın hakkı tanındı. Böylece kadın futbolu daha geniş kitlelere ulaştırılarak ilginin artması sağlanacaktı. TRT Spor turnuvada tüm maçları canlı yayınlıyor.

Erkek futbolunda reklam pastasının battal boyu ortada, kadın futboluna yüz vermeyen sponsorlara içerleyen FIFA o konuda da haklı. Ancak dünya futbolunun tepe örgütü olarak 4 milyar dolarlık rezervlerinden kadınlara daha fazla pay ayırmasını isteyenler de haklı. Başta dört dünya kupası sahibi ABD kadın milli takımıyla ülkenin erkek millileri olmak üzere birçok ekip, erkeklerle her türlü eşitlik için yıllardır mücadele ediyor.

Her türlü eşitlik derken, formaların yıkanması gibi hizmetler de dahil. Şöyle ki…

Avustralyalı Matildalar, turnuva öncesi erkeklerle eşit hak taleplerini sosyal medyada paylaştıkları bir videoyla dile getirdiler. Ödüllerin eşitlenmesini isterken, bugüne kadar verdikleri mücadele sonucu elde ettikleri kazanımları da bir bir saydılar: Erkeklerden tam 25 yıl sonra, 2007’deki turnuvada nihayet ödül parasına kavuşmuşlardı.

Futbola reklam ve sponsor akışı için ne lazım? Yıldız oyuncular. İşte 2023 Dünya Kupası’nda 32 takımın çoğuna irili ufaklı yıldızlar serpiştirilmiş durumda. Sonuncudan başlayarak…

Haiti (32) - Dünya klasmanındaki pozisyonuyla kupada 32’nci sırada bulunan Haiti, halen dehşetli bir depremin yaralarını taşıyor. Federasyon başkanı cinsel saldırı suçundan ötürü FIFA’dan ömür boyu men cezası aldı. Takımın çeyrek final şansı yok ama fırtına gibi bir santraforu var: Melchie Dumornay, henüz 19 yaşında ve Fransa’da Olympique Lyon’da oynuyor.

Jamaika (24) - En büyük kozu Manchester City’de forma giyen Khadija Shaw. Geçen sezon 31 golü var.

Nijerya (23) - UEFA Kadınlar Şampiyonlar Ligi şampiyonu Barcelona’da oynayan Asiat Oshoala ofansın belkemiği.

Zambiya (22) - Hazırlık maçında Almanya’yı 3-2 yendiler. Alman defansı, Zambiya’nın yıldızı Barbra Banda’yı durduramadı.

Arjantin (21) - Erkek futbolu hayatın kendisinden bile önemli. Katar 2022’nin de şampiyonu. Ancak kadın futbolu için geçerli değil. Yıldız oyuncuları Estefania Banini’yle artık kupada bir galibiyet almayı hedefliyorlar.

Danimarka (15) - Bu yaz Chelsea’den Bayern Münih’e transfer olan Pernille Harder takımın golcüsü.

Kolombiya (13) - Takımın yıldızı Linda Caicedo, geçen şubatta 18 yaşını bitirir bitirmez Real Madrid’e transfer oldu, kanatlardan golleri diziyor.

Norveç (12) - Dünya, Avrupa ve Olimpiyat şampiyonlukları var, ancak parlak günler geride kaldı. Ada Hegerberg (üstte) - Guro Reiten - Caroline Graham ileri üçlüsüyle çeyrek final şansı biçiliyor.

Kanada (10) - Olimpiyat şampiyonu ve milli maçlarda gol rekoru bulunan Christine Sinclair 40 yaşında halen sahada; 90 dakika oynayamıyor ama ofansın ağır topu.

İsveç (8) - Fridolina Rolfö (Barcelona), Stina Blackstenius (Arsenal) ve Kosovare Asllani (Milan) ile yıldızlar kadrosuna sahip ama şampiyonluk şansı tanınmıyor.

Brezilya (7) - Efsane yıldız Marta, kariyerinde beş kupayı geride bıraktı ve yine sahada. Ancak artık 37 yaşında ve 90 dakikayı nadiren tamamlıyor.

Almanya (4) - Milli takım kaptanı yıldız santrafor Alexandra Popp sakatlık sonrası sahada olacak. Almanya şampiyonluk için büyük favorilerden değil.

İspanya (3) - Bugüne kadar hiç şampiyonluğu yok. Sadece üç kez şampiyonaya katılabildiler ama favoriler arasında, çünkü milli takımın yarısı Barça’nın yıldızlarından oluşuyor.

İngiltere (2) - Dişi Aslanlar Avrupa Şampiyonu olarak Dünya Kupası’nın da favorisi, ancak kilit oyuncular sakatlıkları nedeniyle turnuvada yok.

ABD (1) – 2019’un Dünya Şampiyonu (üstte) ama aynı yenilmez takım görüntüsünde değil. Defansın yıldızı Becky Sauerbrunn sakat. Megan Rapinoe (38), Alex Morgan (34) gibi yıldızlar bir döneme damga vurdu ama gelecek gençlerde; Trinity Rodman ile en tehlikeli santrafor diye nitelenen Sophia Smith’in yıldızının parlaması bekleniyor. Dolayısıyla her şeye rağmen ABD yine en büyük favori.