Türkiye'nin ilk darbe girişimi

Türkiye'de bilinen ilk darbe girişimi 1859 Eylül'ünde yaşandı ve Kılıç Ali Paşa Camii'nde üslenen bir grubun zamanın hükümdarı Sultan Abdülmecid'i öldürmesi son anda önlendi. Darbe hazırlığı yapanlar yargılanıp çeşitli cezalara çarptırıldılar ama tarihlere "Kuleli Vak'ası" diye geçen bu girişimin ayrıntıları ortaya tam olarak hâlâ çıkartılamadı...

Balyoz dâvâsı önceki gün karara bağlandı...

Ama görünen o ki, verilen mahkûmiyet kararları ortada hakikaten bir darbe hazırlığının bulunup bulunmadığı ve yargılamanın âdil yapılıp yapılmadığı daha çok uzun müddet tartışılacak...

Türkiye, son iki asır boyunca ardarda darbelere ve darbe girişimlerine sahne oldu... Ayrıntıları yazıldı, darbelerin ardından yapılan yargılamaların ve verilen mahkûmiyet kararlarının hakanniyet ile bağdaşıp bağdaşmadığı seneler boyunca tartışıldı ama tarihlere "Kuleli Vak'ası" diye geçen ilk darbe girişiminin neyin nesi olduğu meselesi hep karanlıkta kaldı...

Bu ilk başarısız darbe girişimini 1859 Eylül'ünde yaşadık...

Osmanlı tahtında Sultan Abdülmecid vardı. 1839'daki Tanzimat Fermanı'nın ardından 1856'da bir de "Islahat Fermanı" yayınlamış, Müslümanlarla gayrımüslimler hukuken eşit hale gelmiş, işkence yasaklanmış, eğitimde reform başlamıştı. Devletin çürümüş tarafları elden geçiyor, yenilenmesine çalışılıyordu...

Çağa ayak uydurmaya uğraşıldığı o günlerde, İstanbul'da birdenbire, üzerlerinde "gâvur padişah" yazılı kâğıtlar dolaşmaya başladı. Evlerin duvarları birkaç gün içinde üzerinde "Padişah gâvur oldu, din elden gidiyor, medreseleri kapatacaklar" yazılı kâğıtlarla doldu...

Hükümet, darbe girişimini 13 Eylül 1859 günü, geceyarısına yakın saatlerde haber aldı. Tophane-i Âmire kâtiplerinden Arif Bey, Serasker Rıza Paşa'ya giderek "Padişaha suikast yapmak için gizli bir cemiyetin kurulduğunu, Sultan Abdülmecid'in Tophane'ye gidişi sırasında birkaç kişinin yaylım ateşi açarak hükümdarı öldüreceğini, cemiyetin birkaç saatten buyana Tophane'deki Kılıç Ali Paşa Camii'nde toplantı halinde bulunduğunu ve kendisinin de bu cemiyetin mensubu olmasına rağmen her şeyi itiraf etmeye karar verdiğini" söyledi.