Amasya'nın mutfağı da geçmişi kadar zengin

Amasya, Türkiye'nin en ilginç ve güzel şehirlerinden biri. 6 kral, 12 şehzade yetiştirmiş. Bir şehzadeler kenti olarak anılıyor. Şehzadelerin buraya gönderilmesi, hemen iki tarafında yükselen dağlardan dolayı çok korunaklı olmasından ya da kolay savunulmasından dolayı. Kente sadece iki yerden girilebilir. Yeşilırmak boyunca güneyden ve kuzeyden. Amasya çağlar boyunca iki dağın arasında sıkışmış, büyüyememiş. Dolayısıyla fazla bozulmamış. Ortasından bir de nehir geçiyor. Nehrin etrafındaki tarihi binalar onarılmış. Yanda hemen yükselen kaya dağ. ortasında kral mezarları. Yukarıda tepede kale. 7.500 yıllık bir geçmişi var. Hititler, Persler, Romalı ve Osmanlı uygarlıklarını görmüş. Tarihi bir kent için olması gereken her şey var. Yeşilırmak boyunca uzanan caddede yürümek, kral mezarlarını seyretmek, Yalıboyu evlerinin arasında dolaşmak, ya da Çakallar Mevkii'ne çıkarak Amasya'yı, Yeşilırmak'ı kuşbakışı seyretmek, Amasya Kalesi'ni tam karşıdan görmek de memkün. Amasya ekonomisi tarıma ve bir ölçüde kamuda çalışmaya dayalı. Sanayi gelişmemiş. Kısmen mermer sanayi var. Turizm ise gelişiyor. Özellikle nehrin etrafındaki tarihi evlerin restore edilmesinden sonra. Böylece Amasya kalesiyle, nehriyle, tarihi evleri ve eserleriyle, saat kulesiyle, mutfağı ve konaklama tesisleriyle turizme hazır hale gelmiş. Amasya denince akla elma gelir. Küçük misket elması lezzetlidir. Ancak Amasya'da sadece elma yetişmiyor. Zengin bir bitki örtüsü var. Bu da zengin bir mutfak ortaya çıkartıyor. Belirlenen 208 yemek çeşidi var Amasya'nın. Bir gurme kenti olarak ön plana çıkan Gaziantep'in yemek çeşidinin ise 250 olduğu dikkate alınırsa, azımsanamayacak bir sayı. Kesme aşı, çatal çorbası, toyga çorbası, bakla dolması, etli bamya, keşkek, dene husudası, yufka tatlısı, elma tatlısı, Amasya Çöreği, yağlı katmer, papara Amasya'ya özgü yöresel yemekler. Keşkek başka bölgelerde de yapılıyor. Ama Amasya'daki keşkeğin farkı ördek etiyle yapılmasından ileri geliyor. Kentin restaurantlarında tabiki Türkiye geneline hitap eden yemekler bulunuyor. Kebabından, kuru fasülyesine, mantısından İzmir köftesi'ne kadar.

Tarihle başbaşa Amasya yemekleri

Amasya'nın hemen hemen bütün restaurantları yöresel yemekleri yapıyor. Ancak sipariş üzerine. Çünkü yöre halkı zaten yemekleri evinde yıyor. Dışarıda farklı bir yemek isteği restaurantların yerleşiklere göre mönü çıkarmasıyla sonuçlanıyor. Buna karşılık turist grupları için mutlaka yöresel bir mönü hazırlanıyor. Bunun yanında keşkek, çatal çorba, bakla dolması gibi yöre insanının yediği yemekler her zaman var. Ama Amasya, Tokat'a komşu oluncu burada Tokat Kebabı da yaygın. Hatta bu kebabı Tokat'tan daha iyi yaptığını iddia edenler de var. Tokat Kebabı'nı da diğer kebapları da, balık çeşitlerini de iyi pişiren yerlerin başında İşçimen Restaurant geliyor. Samsun karayolu üzerinde 8. km'de Boğazköy Mevkii'de bulunan İşçimen sadece bir restaurant değil, aynı zamanda botanik bahçesi de. Balık, et çeşitleri, kebap çeşitleri ve köfte her zaman bulunuyor. Yöresel yemekler için önceden haber verilmesi isteniyor. Tokat Kebabı'nı iyi yapan yerlerden biri de Ali Kaya Restaurant, Çakallar Mevkii'nde kenti tepeden görüyor. Hem panoramik görüntü için, hem de yemek için ideal yerlerden biri. 1956'dan beri açık. Kayanın yamacına kurulmuş ve kentten göze çarpan şekilde ismini yazdırmış. Bu nedenle de bazıları Amasya için "Sağa bakıyorsun kaya, sola bakıyorsun kaya. Orta da bir Ali Kaya var. Akşam da gidip orada yemek yiyorsun" diye bahsederlermiş. Burada et ve balık çeşitlerini bulmak mümkün. Ama en çok Tokat Kebabı gidiyor. Yazın kırmızı et ağırlıklı, kışın balık ağırlıklı bir mönüye sahip restaurant. Tokat Kebabı yanında kiremitte et sote, tavuk sote, tavada ve ızgarada yayın balığı ve diğer balıklar mevcut. Ne de olsa Amasya balığın bol çıkarıldıı Sinop'a, Samsun'a ve Ordu'ya yakın. Balıklar kolay ulaşıyor bu kente. Emin Efendi Restaurant, tarihi doku içinde bir mekan. Keşkekten bakla dolmasına kadar Amasya yemeklerini yapıyor. Lokum ve Emin Efendi Tandır gibi özel sipasiyalleri de mevcut ve çok rağbet görüyor. Restaurant'ın aşçısı Önder Kocatepe yöre yemeği baklalı sarmanın tarifini söyle veriyor: "Kuru bakla ıslatılır. İç harç olarak kıyma, soğan, ince bulgur, karabiber, az pul ve biberle bu baklalar harmanlanır. Hazırlanan harç, tuzu alınmış asma yaprağına sarılır. Sonra bir sıra sarma bir kat biftek et, bir kat sarma, bir kat et şeklinde tenceyere yerleştirilir. Su ilave edilerek pişirilir." Amasya'nın çöreği de meşhur. Evlerde bu çörek yapımı yaygın. Cevizli, hafif kıtır bir çörek. Şehirde de bazı fırınlar yapıyor. Ancak en iyisini Çörekçi Galip üretiyor. Önünde zaman zaman kuyruklar oluşuyor. Çörekçi Galip bu işte 1925'ten beri var, üçüncü kuşaktır iş başında. Çöreğin formülünü bir sır gibi saklıyor. Ancak bazıları nohut mayası kullandığını tahmin ediyor. Galip Usta'nın çöreklerinin lezzeti buradan geliyormuş. Ezgi Pansiyon Restaurant ise yöresel yemeklere ağırlık veren bir yer. Bunun önemli bir nedeni de mutfakta mekan sahibi Arif Türkmen'in eşinin çalışması. Keşkeği güveçte yapıyor burası. Baklalı dolam, haşhaşlı cevizli katmerleri de rağbet görüyor.