Kayıp Sembol'deki herşey gerçek, biri hariç

27.Aralık.2009

Amerikalı dindarlar Vatikan kadar canıtez değil, ya da Dan Brown'ın Kayıp Sembol'de okuru dolaştırdığı Washington mekanlarındaki semboller artık çok aleni olduğu için seslerini çıkarmıyorlar.

Zaten kitabın en başında söylüyor Brown; "Törenler, sanat eserleri ve anıtlar gerçektir" diye. Yani Da Vinci Şifresi'ndeki gibi Kutsal Kase aslında Meryem'in rahmiymiş, İsa'nın soyu devam etmiş gibi Vatikan'ı kızdıran ileri derecede hassas kurgular yok.

Törenler: Romanın masonik şifreler, antik gizemler etrafında dönen esas entrika örgüsü, biraderleri ilgilendiren bir konu. O kesimden romana bir itiraz gelmiş değil.

Sanat eserleri ve anıtların gerçekliği ise Amerika'nın kuruluşundaki mitologyayı ele veriyor. Başta George Washington, kurucu babaların mason olduğunu, Eski Mısır'la gizemli bağlantıyı biliyoruz. Peki ya, ulusun kalbi sayılan Kongre binası kubbesinin (Rotunda) Roma'daki Vesta tapınağına ithafen yapıldığı, bazı anıt ve binaların bugün artık çoğu yeryüzünde olmayan Dünyanın Yedi Harikası'ndan kopyalandığı... Halikarnas Mozolesi, Artemis Tapınağı, İskenderiye Feneri, Zeus Heykeli artık yerinde değil. Ancak Washington'da hepsinden var.

Daha ilk sayfada "Mabet Evi" çıkıyor karşımıza. İskoç Riti'nin tapınağı, bizim Halikarnas Mozolesi'nin kopyası.

78. Bölümdeki George Washington Masonik Anıtı, İskenderiye Feneri'nin aynısı. Anıt, Virginia Alexandria'da. Yani Türkçesi, İskenderiye. Çeviride bir "ÇN" düşmek gerekiyordu.

Romanda hiç rolü yok ama, Amerikan Yüksek Mahkeme binası da, Efes'teki Artemis Tapınağı'ndan çok farklı değil.

HAVARİ YERİNE ROMA TANRISI

Bir zamanlar Rotunda'da, beline örtü sarılı, üstü çıplak ve eli kılıçlı bir George Washington heykeli bulunuyor. Panteon'daki Zeus'un aynısı diye anlatıyor Brown. Fakat, Olimpia'daki tapınakta bulunan devasa Zeus Heykeli'ne daha çok benziyor. Amerika'nın dinsel hedefinin Hıristiyanlığa doğru meyletmesi üzerine, ülkenin kurucusunu Yunan tanrısı gibi gösteren heykel doğruca müzeye kaldırılıyor.

Romanın kahramanlarından birine "Bu ülkenin Hıristiyan temellerine pek yakışmıyor öyle değil mi? diye sorduruyor Brown.

Sorduruyor, çünkü heykel kaldırılmış ama, George Washington'ın göğe yükselişini tasvir eden fresk, Kongre kubbesinin iç yüzeyinde hala duruyor. 1865 yılında Constantino Brumidi'nin yaptığı freskin, Rönesans sanatından, özellikle de Raphael'den ilham aldığı söyleniyor. Ancak eserde melekler, havariler değil, Roma tanrıları var. Merkezde Washington Tanrı'ya dönüşüyor, yani "apotheosis" anı. Sıra tanrı tasvirlerine gelince durum daha da tuhaflaşıyor. Deniz tanrısı Neptün, Atlas Okyanusu'na nasıl kablo döşeneceğini gösteriyor, zeka ve bilgelik tanrıçası Minerva mucitlere teknolojik ilham veriyor, Vulcanus buharlı makine yapmayı öğretiyor, tarım tanrıçası Ceres, McCormick biçerdöverinin üstünde oturuyor.

Amerika'nın kurucuları, Aydınlanma yolundaki meşaleyi, demokrasi ve bilgiyi sembolize eden Yunan-Roma sanatında buluyorlar. Kongre'nin Temsilciler Meclisi kanadında Antik Çağ'dan bu yana Batı'nın hukuk felsefesini temsil eden kanun koyucuların plaketleri var. Hammurabi ve Solon'dan, Musa ve Sultan Süleyman'a uzanan bir kanuniler geçidi.

Evet romandaki kültür tarihi tamamen gerçek. Gerçek olmayan tek şey, kahramanımız Robert Langdon'un mesleği. Ne Harvard'da, ne dünyanın başka bir üniversitesinde "simgebilim" diye bir disiplin yok.

Langdon'da gerçek olan tek şey, soyadı. Melekler ve Şeytanlar'daki "İlluminati" ambigramını çizen, Drexel Üniversitesi'nden tipografi uzmanı Prof. John Langdon'un soyadı.