Bob Ross tabloları nerede, merak eden var mı?

Sosyal medyanın icadından çok önce dünya çapında fenomen olmayı başaran bir üstat Bob Ross. Ustalığı resim sanatındaki aşkın yeteneğinden değil, televizyon programında bildiğin kapı-çerçeve fırçasıyla tuvale yarım saat içinde manzara boyamasından, bir yandan da sakin ses tonuyla çiçek böcek muhabbeti yaparak milleti rehabilite edip, “istersem ben de ressam olabilirim” hissi uyandırmasından geliyordu. Hani şu kıtır kıtır sesli sabun kesme ya da vıcıklı slime videoları var ya, insanı rahatlatma bakımından onlara taş çıkarırdı. Daha doğrusu “hâlâ” çıkarır. Çünkü ölümünün üzerinden çeyrek asır geçtiği halde, “Resim Sevinci”nin bölümleri Amerikan PBS kanalında her gün yayınlanmaya devam ediyor.

15 Mayıs 1994’te son programını çeken Ross, lenf kanseri nedeniyle televizyonu bırakıyor ve 4 Temmuz 1995’te 52 yaşında hayata veda ediyor ama efsanesi dünya çapında 200 kanalda sürüyor. Belki 90’ların TRT’sinde olduğu gibi hayatımızın merkezinde değil ama bu yılın başlarında yeniden yayın hayatına dönen TRT 2’de "Bob Ross'la Resim Sevinci" tekrar bölümleriyle karşımızda; Ross kadar yumuşak ve yatıştırıcı sesli olmasa da yakın bir dublajla. Bundan 4-5 yıl önce de TRT Haber’de yayınlanmıştı yine yeniden.

Türkiye’de de bir Bob Ross hayran kitlesi olduğunu biliyorduk ama ölümünün ardından bir kült ressam olarak varlığını sürdürdüğünü öğrenmek için The Wall Street Journal’daki o habere denk gelmemiz gerekiyordu. Bundan 15 yıl önceydi. Gazetenin haberine göre, Ross yönteminin sertifikalı eğitmenleri birçok ülkede kurs veriyordu, dünya çapında 3 bin “Ross sertifikalı” eğitmen bulunuyordu. Bu ülkeler arasında Türkiye de vardı. Ross firmasının Türkiye temsilcisi olan Art Boya Limited, 2004 yılı başından itibaren 13 kurs açmıştı; Konya’dan Bursa’ya, Çorlu ve Ankara’dan İstanbul’a. O dönemin parasıyla aylık ders ücreti 150 milyon liraydı.

Şimdi ara sıra ajanslardan “TV’de Bob Ross’tan gördü, ressam oldu” haberleri geliyor. Bilecikli çiftçiden, Zonguldaklı emekliye… Televizyondan öğrenip davranmışlar fırçaya. Peki Ross yöntemiyle kurs görenler ve yaptıkları resimler nerede?

Bob Ross eserleri bizim cam-çerçeve dükkanlarında satılan peyzaj çalışmalarından daha sanatsal değil ama paha biçilmez durumda. Çünkü satılık değiller. En azından televizyon programında yaptığı ve her biri üç kopyadan oluşan tablolar satılık değil. Sosyal medyada “Nerede bu tablolar, nereden alınır?” arayışından esinle resimlerin izini süren New York Times’ın araştırmasında ortaya çıkıyor ki, Ross’un programda yaptığı tablolar Bob Ros Inc. şirketinin Virginia’daki genel merkezinde muhafaza ediliyor.

Şirketin başında, Bob Ross’un TV şovuna atılmasına da önayak olan ortağı Annette Kowalski’nin kızı Joan Kowalski var. New York Times’a anlattığına göre Ross tablolaları satmayı hiç düşünmemişti, konu bile edilmemişti aralarında ve bu düstur şimdi de korunuyordu. Buna karşın internette nadiren 8-10 bin dolara satılan orijinal Bob Ross tabloları görmek de mümkün olabiliyordu. Hatta eBay’de 55 bin dolar fiyatla alıcı bekleyen bir dağ manzarası da vardı. Çünkü sadece TV programında değil, değişik yer ve zamanlarda katıldığı kimi hayır amaçlı etkinliklerde ve eğitim kurslarında da sanatını döktürüyordu. Yani her programda, biri çekim öncesi, biri 26 dakikalık kayıtta ve sonuncusu da çekim sonrası metod kitaplarına konulmak üzere üç kopya çıkarmasından hesapla bin 143 tablo yaptığı tahmin edilen Ross’un eserlerinin bu sayıyı aşmış olması gerekiyordu. Ancak toplam kaç resim yaptığı bilinmiyor. Ekranda 11 yıl süreyle boyadığı manzaralarda bilindiği kadarıyla sadece iki kez insan figürü iliştirmiş tuvale. Hatta insan varlığına ipucu olmasın diye hiç baca da kondurmazmış.

Eserlerin bazıları Smithsonian Enstitüsü’ne bağışlanmış. Julia Child ve Mr. Rogers gibi ikonların çalışmalarıyla birlikte Amerikan Tarihi Ulusal Müzesi’ne konulmak üzere. Ross’un şövaleye dönüştürdüğü katlanabilir merdiven ile ikinci ve üçüncü sezon program planlarının bulunduğu not defterleri ile hayran mektupları da enstitünün koleksiyonunda. Mektupların bazıları ölümünden sonra yazılmış. Müzenin küratörlerinden Eric Jentsch; “Bu mektuplar Bob Ross’un birey ve çeşitli topluluklar üzerinde nasıl bir etki yarattığını, onların kendilerini daha iyi hissetmesini sağladığını gösteriyor” diye anlatıyor.

Peki internette karşımıza bir Bob Ross tablosu çıkarsa bunun orijinal olup olmadığı nasıl anlaşılıyor? Bu konuda tek uzman Annette Kowalski. Orijinal eseri, fırça darbelerinin yanı sıra sanatçının imzasındaki gizli bir detaydan teşhis edebildiğini söylüyor, bu detayın sırrını vermiyor. Tablo sahte çıkmadığı takdirde sahibine sertifika veriliyor.

Şirketin Virginia’daki merkezinde tabloları görme imkanı yok. Ancak eserlerin bazıları Florida’da, New Smyrna Beach’teki Bob Ross Galerisi’nde sergileniyormuş. TV programının çekildiği Indiana’daki stüdyo da gelecek yıl ziyarete açılacakmış.

Bob Ross TV ekranında bini aşkın resim yapmış ama öncesi de var. Hava Kuvvetleri’nde çavuş olduğu dönemde görev yeri Alaska’nın güzelliklerini resmedip turistlere satıyor. Emekli olduktan sonra AVM’lerde resim dersleri veriyor. Sonradan şirket ortağı olduğu Annette Kowalski de öğrencilerinden biri. Kowalski, yağlıboya tablo yapmayı adım adım öğreten kitapları yazıyor ve kurs öğretmenlerinin eğitilmesine yardımcı oluyor.

1991’deki bir röportajda, “30 bin tablo yapmışımdır” diye anlatıyor Ross, fakat sergi açmaya “hayır” diyor; “Ölümünden sonra bile tanınmayan binlerce çok çok yetenekli ressam var. Ben TV’yle yeterince şöhret oldum, daha fazlasına ihtiyacım yok.” Bob Ross ABD dışında da şöhret olmaya başladığı günlerde hayata veda ediyor. Şirket Ross’un yerine bir başkasının geçirilmesi için ağır baskı görüyor. Ancak bir taklit çıkarmaya yeltenmiyorlar bile. “Başarının sırrı resimlerde değil, Bob’daydı” diyor Annette Kowalski. Kesinlikle…