Gül: Geç bile kaldık...

ERMENİSTAN açılımının ilk adımını Erivan'a futbol maçına giderek atan Cumhurbaşkanı Abdullah Gül son gelişmeleri nasıl değerlendiriyor? Çünkü Gül bugüne kadar Ermenistan Cumhurbaşkanı Sarkisyan'ın 14 Ekim'de Bursa'da oynanacak maça gelip gelmeyeceği sorularına "kendi takdiridir" yanıtını vermiş ve onun ötesine geçmemişti. İsviçre'nin hakemliğinde Türkiye ile Ermenistan arasında imzalanan "İlişkilerin Geliştirilmesine Dair Protokol" üzerinde de görüş belirtmedi. Bütün bunlar Gül'ün, konunun takibini hükümete bıraktığı anlamına gelmiyor. Tam tersi, son dönemde yaptığı görüşmeler Cumhurbaşkanı'nın konuyla ilgilenenleri Çankaya Köşkü'ne davet edip sıkı bir diyalog içine girdiğini ortaya koyuyor. Bunlardan biri de Liberal Demokrat Parti Genel Başkanı Cem Toker oldu...

SİVİL DEMOKRASİ DİYALOĞU

Cumhurbaşkanı'nın kabul listesinde adını görünce "Görüşmenin ne amaçla yapıldığına" anlam veremeyip Toker'i aradım. Anladım ki, LDP liderliği dolayısıyla çağrılmamış... Türk ve Ermeni sivil toplumunun önde gelenleri ve akademisyenlerden oluşan, "Sivil Demokrasi Diyaloğu" temsilcisi olması dolayısıyla Çankaya'da ağırlanmış. Toker dünkü sohbetimizde Erivan'a yaptığı gezideki izlenimlerini de aktardı, Gül ile de paylaştığını söyledi.

YÜKSEK SİGORTA BEDELİ

Cumhurbaşkanı, kendisini dinledikten sonra Ermenistan açılımına önem verdiğini belirterek şunları söylemiş: "ABD ve Avrupa kamuoyunun soykırım ile ilgili önyargılarını kıracak adımları biran önce atmamız gerekir..." Aktardığına göre Gül, "Türkiye'nin kendisini savunmakta çok geç kaldığına" da inanıyor. Bu aşamada "1915 olaylarında hayatını kaybeden, ABD, Fransız sigorta şirketlerine sigortalı Ermeni kökenlilerin torunlarının açtıkları davaları kazanmaya başladıklarını" anımsatıyor. ABD Federal Temyiz Mahkemesi'nin "Federal düzeyde soykırım resmen tanınmamıştır" diyerek sigorta ödeme talebine ilişkin davaları ret ettiğini belirtip ekliyor: "2015'ten önce (Soykırım iddialarının 100'üncü yıldönümü) bu sorunu tamamen çözmüş olmalıyız..." Gül, Türkiye'nin kendisini savunmakta geciktiği için Avrupa ve ABD'de "Türkler de soykırımı kabul etsin artık" anlayışının ortaya çıkmaya başladığını vurguluyor.

TEMYİZ MAHKEMESİ KARARI

Cumhurbaşkanı bu konuda haklı... Çünkü ABD Federal Temyiz Mahkemesi 9. Dairesi geçen hafta 1915'te ölen Ermenilerin mirasçılarına, sigorta şirketlerine karşı dava açma yetkisi veren California eyaletinin çıkardığı yasayı iptal etti. İptal gerekçesi de "Amerikan Kongresi'nden soykırım kararının henüz geçmemiş olması ve yasanın ABD Anayasası ile çelişmesine..." dayandırıldı. Oysa California'da ve diğer eyaletlerde açılan davalar sonucunda, 1915'te Anadolu topraklarında yaşayan Ermenileri sigortalayan New York Life İnsurance Company şirketi 20 milyon dolar tazminat ödemeye mahkûm edilmişti. Ancak sorun bu noktada bitmiş değil; soykırım iddiası ABD Kongresi'nden geçerse davalar yoğmur gibi gelecek. Sigorta şirketleri ödedikleri tazminatın karşılığını Amerikan devleti üzerinden Türkiye'den talep edecek. Bu da ABD ile Türkiye arasında yeni bir sorunu başlatacak. Ayrıca benzer durum Fransa'da da yaşanıyor; 1915 öncesi Ermeni kökenlileri sigortalamış olan AXA şirketi 17.5 milyon dolar ödemeye razı oldu. Ancak Oyak ile ortaklığı bulunan AXA henüz Türkiye'ye rücu etmedi. Ermenistan meselesine Doğu cephesine odaklı bakarken Türkiye'nin çıkarları açısından Batı'yı da görmek gerekiyor.