TRT Kurdî ve çok sesli Kürtçe koro
2009 yılbaşında yayına başlayan TRT 6, cumartesi günü, İstanbul Cemal Reşit Rey Konser Salonu’nda düzenlenen Ermenistan, Horasan, Hewreman, Erbil, Muş ve Ağrılı ünlü Kürt ses sanatçılarının katıldığı bir geceyle, ismini resmen “TRT Kurdî” (TRT Kürtçe) olarak değiştirdi. İsim değişikliğini, TRT Genel Müdürü Şenol Göka açıkladı.
TRT 6’nın adını “TRT Kurdî” olarak değiştirmesi, her açıdan önemli bir karar. Hatta şu anda İmralı ile sürdürülmekte olan “barış görüşmeleri” kadar önemli bir karar, zira bu kararla, tarihte ilk defa devletin resmi bir kurumu, Kürtçe bir isim almış oluyor. Bundan böyle “Kurdî” yani “Kürtçe”, TRT’nin bütün iç yazışmalarına konu olacak, böylece hiç olmasa bu dilin adı, devletin resmi belgelerine girecek.
“Neden böyle bir isim değişikliğine gerek duydunuz?” sorusunu sorduğum Göka, “Yayın yaptığınız dil neyse onun adını koymak lazım, TRT’den sorumlu Başbakan Yardımcısı Yalçın Akdoğan’a danıştık ve bu kararı aldık, bundan korkulacak, çekinecek bir şey yok” dedi.
Kuruluşu sırasında önce “seçim yatırımı”, sonra “yasası yok” diye özellikle PKK ve HDP çevresinin karşı çıktığı, kanalda program yapan Kürt sanatçılarının tehdit, kanala çıkanların “hain” ilan edildiği “TRT Kurdî”, geçen 6 yıllık sürede, hem Türkiye’de hem de ülke dışında yaşayan Kürtlerin rağbet ettiği önemli bir kanal oldu.
İlk başlarda programlara, kendi diliyle kendini ifade etme cesaretine sahip konuk bulmakta güçlük çeken kanal, geçen süre zarfında birçok sanatçı, sunucu ve programcı yetiştirdi.
SEKTÖR OLUŞTURDU
Kürtçe’yle ilgili dublajcısından cast şirketine, çevirmeninden sunucusuna, yapımcısından senaristine kadar bu alanda önemli bir “sektörün” oluşmasına yol açtı. Böylece Kürtçe, “siyasetin dolaylı aracı” olmaktan çıkıp bir “pazar dili” haline geldi. Yani ilk defa Kürtçe bilenler, bu dille para kazanmaya başladı.
Ayrıca lehçe ve şive farklılıkları nedeniyle birbirini anlamakta güçlük çeken farklı coğrafyalardaki Kürtler arasında bir “dil birliğinin” oluşmasına katkı yaptı. Kültürel anlamda Türkiye, Irak, İran, Suriye ve dünyaya dağılmış Kürtler arasında sınırları anlamsız hale getirdi. Böylece, Kürt sorunu gündeme geldiğinden beri devletin, bu sorunun çözümüyle ilgili attığı en somut adım olma işlevini kazandı.
Kanal koordinatörü Mustafa Ekici’ye göre, “Şu anda yayın yapan Kürtçe televizyon kanalları içinde, tek aile kanalı, TRT Kurdî’dir. Başarılı haber kanalı Rudaw hariç, diğer kanalların hemen hepsi ya din ya da ideoloji satıyorlar”. Kanalın izlenme oranlarını gösteren bir reyting sistemi henüz yok ancak Ekici’nin yaptırdığı 2 bin kişiyle gerçekleştirilen bir araştırmaya göre, “Bu kanalı izlemiyorum” diyen Kürtler de izliyormuş.
ÜÇ DİZİ YAYINLANIYOR
Şu anda kanalda biri aşk, biri mahalle, biri de sit-com olmak üzere üç dizi film, bir kelime oyunu yarışma programı, biri tarih, biri politik sanat, biri bölgesel, öteki küresel politikaya dair dört tartışma programı yayınlanıyor. Bunların yanında belgesel, yemek, gezi, sağlık, çocuk, kadın ve dini programlar da var. BBC belgeselleriyle en yeni Hollywood filmleri de Kürtçe dublajlı yayınlanıyor.
Mustafa Ekici, bir de şu önemli bilgiyi verdi; Kanal olarak, TRT’nin “yurttan sesler korosu” gibi, çok sesli bir Kürtçe koro çalışmasını başlatmışlar. Bu koroyu TRT destekliyor. Zengin Kürt müziğinin bütün renkleri bu koroda yer alacak ve kurum desteğiyle yakın bir zamanda yurdun birçok yerinde Kürtçe konserler vermeye başlayacak.