Hayır yapmanın getirileri

FAKİRİN elinden tutmak, toplumun eksiklikleriyle kamu yararına karşılıksız harcamak Müslümanlığın önde gelen ibadetlerindendir. Bu ibadetin getirisini Yüce Allah şöyle anlatmaktadır:

"Allah yolunda mallarını harcayanların durumu, kendisinden yedi başak çıkan ve her başakta yüz tane bulunan bir buğday tohumuna benzer. Allah dilediğine kat kat verir, Allah her şeyi kuşatan ve her şeyi bilendir." (Bakara, 261).

Yüce Allah'ın, infakta bulunan, yani Allah rızasını niyet ederek hayır yapan insanın bu hayrını niçin ekin tanesine benzettiğine çeşitli açılardan bakarak farklı cevaplar verebiliriz:

1. Bu benzetmede "bereket" yönü ele alınmaktadır. Bunun anlamı şudur: Allah uğruna yapılan bir infaka, yani iyiliğe Allah tarafından yedi yüz kat fazla karşılık verilecektir. Hayrın bereketi önce onu yapana dönecektir. Bu manayı verirsek, yolunda hayırda bulunan kişiye Allah yedi yüz kat sevap verecektir diyebiliriz. Aslında ayetin bu kısmında kişinin kendisi ekin tanesine benzetilmekte, yedi yüz kat ürün veren bereketli bir kaynak halini almaktadır.

2. Malını Allah uğrunda harcayan insanın ameli sosyal hayata bereket getirmektedir. Yedi yüz dalda insanlığa veya tüm yaratıklara fayda temin etmiş olabilir. Mesela: Susuz bir kasabaya Allah'ın rızasını umarak su getiren kişi, insanlara su içireceği gibi, hayvanlara, kuşlara ve diğer bilinmeyen canlılara da su temin etmiş olur. Yaptığı bu amelin etki alanı çok geniş olabilir. O amelden istifade edenlerin çok olması, o amelin bereketini ve etki alanını artırmakta ve genişletmektedir. Yüce Allah'ın burada yapmış olduğu benzetmeye bakarsak, bir taneden, her birinde yüz tane olan yedi başak çıkmaktadır.

3. Yüce Allah'ın infakı, "habbe" yani "tane"ye benzetmesinin başka bir manidarlığı daha vardır: Bu kelime "sevgi" manasına gelen "habbe"den türemiştir. "Sevgi" ile "tane" arasında yakın bir ilişki vardır; çünkü aynı kelimeyle ifade edilmektedirler.

Sevgi "öz" manasına gelir; tane de özü içinde taşımaktadır. Sevgi doğurgan ve yayılan bir şeydir, manevi bir gıdadır. Tane de aynı şekilde doğurgan ve besleyicidir. Demek ki, in-fakı yaparken kişinin niyetindeki samimiyet ve ilahi müdahale ile o amelin bereketi artmakta, yayılmakta ve manevi getirisi çoğalmaktadır.

Ayette geçen "Kat kat verir" ifadesi, samimi infakın karşılığının sonsuz olacağına işaret etmektedir. Ayetin ikinci bölümünde yedi yüz kat denildiği halde, burada "kat kat" denmesi, amelin manevi getirisinin sonsuz olacağını ifade etmektedir. Düşüncesi sadece Allah rızası olan insanın sonsuz bir sevapla ödüllendirilmesi, kudreti ve rızık hazinesi sonsuz olan Allah'ın bir uygulamasıdır. Demek ki, kulun maddi anlamda bir harcamada bulunmasının getirisi manevi olmaktadır. Böylece maddenin manaya dönüşümü gibi önemli bir değişimin gerçekleştiğine şahit oluyoruz.

Demek ki, maddi fedakârlığın manevi geti-risine işaret eden bu ayet, din eğitiminin önemli bir kanununu da gündeme taşımaktadır: Maddi fedakârlıkların her zaman maddi karşılık getirmesini beklemek yanlış olur. Maddeyi manaya çevirecek amellerde bulunmak en kârlı iştir. Fatır Suresi'nin 29. ayeti bu manevi ticarete işaret etmektedir: "Allah'ın kitabını okuyanlar, namazı kılanlar ve kendilerine verdiğimiz rızıktan gizli ve açık infak edenler, kesinlikle zarara uğramayacak bir ticareti umabilirler."

2 Bayraktar Hoca Cevaplıyor

Hocam, İslam'da ibadetler bağımsız değil midir? Ben normal zamanlarda bazen alkol alıyorum ama ramazanda orucumu tutuyorum ve alkol kullanmıyorum. Bazıları bunun olmayacağını söylüyor. Ne diyorsunuz? K.B.

Ramazanda oruç tutman veya başka bir ibadet yapmış olman seni alkolden alıkoymuyorsa ibadetlerinin etkinliği yok demektir. Bir an şeytanla bir an Allah'la beraber olmak doğru mudur? Müslüman Allah'tan yana tavrını kullanır, şeytanı öteler.

■ Hayır ve şer Allah'tan mıdır hocam? Yoksa hayır Allah'tan, şer ise biz kullardan, yani nefsimizden midir? Mesela bir trafik kazasında, bu kaza hayır mı yoksa şer olarak mı değerlendirilmeli? A.D.

İyilik Allah'tandır, kötülük insanların kendi-sindendir. Otomobil kullanırken trafik kurallarına dikkat etmezsen, aracını dikkatli sürmezsen sonunda oluşacak kaza senin için şer olur.