Allah, ihanet edenleri sevmez

KURAN'ın tüm insanlığa tanıttığı ahlaksız davranışlardan biri ihanettir. İhanet, insanın insanla ve Allah'la ilişkilerini altüst eden en ahlaksızca bir davranıştır. Kimin kime ihaneti olabileceğini Kuran ayetlerinden öğrenmekteyiz. Peygamber'e ihanet edileceği gibi, Allah'a da ihanet edebilirler. Şu ayet buna işaret etmektedir.

"Eğer sana hainlik etmek isterlerse, daha önce Allah'a da hainlik etmişlerdi de, Allah onlara karşı sana imkân ve kudret vermişti. Allah bilendir, hikmet sahibidir." (Enfal8/71).

Ayette, Bedir Savaşı'nda alınan esirlere işaretle, bunların Hz. Peygamber'e ihanet edebilecekleri, dolayısıyla iradelerini bu yönde kullanabilecekleri ihtimali gündeme getirilmektedir. İslam âlimleri bu ayetteki ihanetin ne olduğu konusunu şu şekilde açıklamaktadırlar: a) Buradaki ihanet inkâr olabilir. b) Ödemek mecburiyetinde oldukları fidyeyi vermemeleri olabilir. c) Fidye karşılığında esirleri Hz. Peygamber serbest bırakıp özgürlüklerine kavuşturdu. Buna karşılık onlar da Hz. Peygamber'le savaşmayacaklarına ve onun düşmanlarına yardım etmeyeceklerine dair söz vermişlerdi; bu sözden caymaları anlamında ihanet etmiş olabilirler.

Bu ihtimallerin en önde geleni bize göre üçüncüsüdür. Ama bu ihtimallerin ortak noktası da

alınabilir. Savaşta esir düşüp o esnada bazı sözler vermiş olan bu insanların, sözlerinde durmama ihtimali yüksek olduğu için yüce Allah, Hz. Peygamber'i uyarmaktadır. Savaşın ardından ihanet safhası gelebilir. Bu durum hiçbir zaman göz ardı edilmemelidir.

Daha önce Allah'a hainlik etmişlerdi de Allah onlara karşı sana imkân vermişti. Allah alîmdir, hakîmdir." Bedir Savaşı'nda İslam'a karşı savaşmaları Allah'a ihanet olarak görülmektedir. Onların bu ihanetine karşı yüce Allah müminlere yardım ederek üstünlüklerini sağladı. "İhanet cezasız kalmamalıdır" ilkesi, bu ayetin izahında öne çıkan özelliklerden biri olmaktadır. Ele alınması gereken ihanet, toplumlararası anlaşmalara sadık kalmayarak yapılan ihanettir.

"Eğer bir topluluktan hıyanet kuşkusu duyarsan, anlaşmaya bağlı kalmayacağını aynı şekilde sen de onlara bildir. Çünkü Allah hainlik edenleri sevmez." (Enfal, 58).

Yüce Allah birtakım işaretlerden dolayı; anlaşma yapılan bir topluluk veya milletin ihanet etmesinden endişe duyulduğunda, onlarla yapılan anlaşmanın bozulacağının bildirilmesini istemektedir. Milletlerarası hukukta, anlaşmanın önemi büyüktür. Anlaşmaya rağmen bir toplumun diğerine ihanet etmesinden endişe duyulduğunda, onlarla yapılan anlaşmanın bozulacağının bildirilmesini istemektedir. Yüce Allah, ayetin sonuna "Allah hıyanet edenleri sevmez" ibaresini koymakla, anlaşmayı bozup ihanet etmenin sadece hukuki bakımdan bir değerlendirmesini yapmakla kalmamakta, aynı zamanda bu hareketin Allah tarafından

değerlendirilip, eylemi yapanlara karşı bir tavır takındığını da göstermektedir.

Hz. Peygamber bu ayeti yorumlarcasına şöyle buyurmuştur: "Bir kavimle arasında anlaşma bulunan kimse, anlaşmanın zamanı sona erinceye kadar, anlaşmanın ne bir düğümünü çözsün ne de bağlasın. Ama karşı taraf anlaşmayı bozarsa kendisi de onlara karşı anlaşmayı bozar." (Ebû Dâvûd, Cihâd, 152; Tirmizi, Siyer, 27).

Allah'ın vermiş olduğu emir, aslında Müslümanların anlaşmayı bozarken açıktan bozması, entrika çevirerek yapmaması gerektiğini ifade etmektedir. Karşı taraf anlaşmayı bozmadan

Müslümanların da bozamayacakları hükme bağlanmaktadır. Fertler arasında yapılan bir anlaşmayı bozmak günahtır, toplumlararası anlaşmaları bozmak ise ihanettir.

Eğer bu ihaneti yapanlar kâfir olsalardı, ayetin sonunda Allah hem ismini hem de sevgisini anmazdı. Bu fiili işleyenler inançlı insanlar olduklarından dolayı yüce Allah, onları caydırmak için sevgisini esirgediğini ilan etmektedir. İman edenlerin bile Allah'a ve peygamberine ihanet etme ihtimali olduğu için, aşağıdaki ayette Yüce Allah bunu yasaklamaktadır. "Ey inananlar! Allah'a ve peygamberine ihanet etmeyiniz; bile bile size emanet edilen şeylere ihanet etmiş olursunuz." (Enfal, 27).

Allah'a nasıl ihanet edilebilir? Onun insana emanet ettiği akla, vahye ve hayata ihanet ederek Allah'a ihanet etmiş oluruz. Diğer taraftan, kamu malına haksız yere dokunmak, onu çalmak, onu tahrip etmek de Allah'a ve peygambere ihanettir. Çocuğu da insana bir emanettir. Onu yetiştirmemek, onu yaşayan ölü haline getirmek de emanete ihanettir. Bir de insanın kendine ihaneti vardır: "Kendilerine ihanet edenleri savunma! Çünkü Allah, kendine ihanet edenleri ve günahkârları sevmez. İnsanlardan gizlerler de Allah'tan gizlemezler. Halbuki geceleyin, O'nun razı olmadığı sözü düzüp dururken, Allah onlarla beraber idi. Allah, yaptıklarını kuşatıcıdır." (Nisa, 107-108).

Günümüzde bir memleketin başına bela olan ve insan öldüren teröristlere yardım etmek, o memlekete ihanettir. Bu yardım, o toplumun içinden olan kişiler tarafından yapılabileceği gibi, dış ülkelerden de yapılabilir. İşte, Yüce Allah'ın yasakladığı ihanet şekillerinden biri de budur.

***

Bayraktar Hoca Yanıtlıyor

■ Hocam, Meryem Suresi'nin 28'inci ayeti "Ey Harun'un kız kardeşi" diye başlıyor. Arkadaşlarım dinler tarihinde Meryem'in Harun diye bir kardeşi olmadığını, Kuran'da geçen tek Harun'un Hz. Musa'nın kardeşi olduğunu söylediler. Bu konuyu açıklar mısınız? Ü.H.

Orada "Harun'un kız kardeşi" ifadesi aynı anadan ve babadan gelme anlamında kullanılmıyor. Aynı soydan geldikleri için manevi bakımdan kız kardeşi deniyor.

■ Allah'tan kendin için ölümü istemek günah mıdır? T.K.

Kendi ölümünü istemek doğru değildir. Ama çok acılı hastalığa yakalanan birinin bunu istemesinde sakınca yoktur.

■ İbadetlerimizi yapmak için herhangi bir mezhebe tabi olmak gerekiyor mu? B.N.

Hayır gerekmiyor.