Kira peşin ödenmez... Ödenirse 'sizden' gider!

Başlığa sığmayan cümleyi bir kez daha yazmak istiyorum: Faizden "getiri sağlama" imkânı olan bir ülkede "kira yıllık peşin" ödenmez... Bu cümle ne anlama geliyor? Bir örnekle arz edeyim: Bir ev kiralamak istiyorsunuz. Bulduğunuz ev için sizden 3000 TL aylık kira üzerinden yıllık peşin istiyorlar. Değerli dostlar, mutlaka sizin de yukarıdaki teklif veya anlaşma gibi her gün karşılaştığınız olaylar var. Bu noktada, bu teklifi alan herkese sorduğum gibi sizlere de sormak istiyorum: Yukarıdaki örnekteki "ev 3000 TL'ye mi kiralandı?.." Birlikte hesaplayalım. 3000 TL çarpı peşin ödenen 14 ay eşittir 42 bin TL. Bu ilk anda yani birinci günde elden çıkan para. Neden 14 ay derseniz, 12 aylık kira ve 2 aylık depozito. Genelde istenen bu. Peki bu paranın "fırsat getirisi" ne olacak? Onu da birlikte hesaplayalım: 42 bin TL peşin paranın "aylık 400-600" TL arasında değişebilecek bir faiz getirisi var. Anlamı: Sizden bu parayı ilk anda alan ev sahibi için ve tabii ödeyen sizler için artık o kira 3000 TL değil. Nasıl mı? Detaylarıyla arz edeyim... Birinci ayın sonunda "aldığı 42 bin TL için ortalama 350 TL" getiri elde edecek ve daha ilk aydan kira 3 bin 350 TL olacak. İkinci ay için faizli bakiyeden de faiz alacak ve 42 bin 350 TL için alacağı faizle birlikte aylık kira 3 bin 350 TL'yi de geçecek. Bu böyle uzayıp faizin de faizini kazanarak devam edecek. Birinci yılın sonunda sizden aldığı para 45 bin üstünde bir seviyeye gelecek, faiz düşük kalsa bile!

Bu noktada yeni bir soru soralım; bu denkleme göre kira gerçekte ne kadar? Olaya bir de tersten bakın. Aylık ödeme yapsanız 3 bin TL ödeyeceksiniz ve o ayı kapatacaksınız. Ama peşin ödediğiniz için yukarıda normalde alacağınız faizi, "ev sahibine devredeceğiniz" için maliyetiniz günden güne artacak... Yaptığınız "peşin" transferi "ev sahibine" kesilmeyecek ve normalde size hanenize eksi yazan bir döngüyü başlatacak. Peki bunun adil olması için ne yapılabilir? Çok zor değil. Yukarıdaki örnekte depozitoları da aldım. Normalde ayrı tutup, adil bir formül bulabiliriz. 12 aylık kira x tutuyorsa ve peşin isteniyorsa, bunun aylık faiz getirisi kadar bir meblağ aylık kiradan düşülmeli ve peşin rakam yeniden hesaplanmalı. Sonuç: Benden uyarması. Peşin tuttum, şu kadara tuttum diye sevinmeyin. Yukarıdaki mantığa göre bir kez daha hesaplayın, göreceksiniz size maliyeti ne kadar ve her geçen gün "yaptığınız" peşin transfer yüzünden nasıl artıyor!