Kaya Demirer: "İşletmeler olarak hedefimiz postu deldirmemek"
Turizm Restoran ve Kulüp Yatırımcıları Derneği (TURYİD) Başkanı Kaya Demirer Gazete Habertürk'ten Meltem Ersoy'a konuştu
Yüksek büyüme döneminde gözde yatırım alanı olan yeme-içme sektörü ağır gündemden en çok zarar görenlerin başında geliyor. Yılı yüzde 10 küçülmeyle kapatacaklarını söyleyen TURYİD Başkanı Demirer, “Biz genç bir Akdeniz ülkesiyiz, ülke kendini raya oturttuğu zaman kendimizi sokağa atacağız. Sektör olarak hedefimiz o zamana kadar postu deldirmemek” diyor
Yakın zamana kadar en gözde yatırım alanı olarak görülen yeme-içme sektörü sıkıntılı günler geçiriyor. Peş peşe gelen haberlerin kara, morallerin bozuk, güvenlik kaygısının yüksek olduğu bir dönemde tüketici ayağını restoranlardan kısmen kesmiş durumda. Bu dönemi “Evet önümüzdeki yokuş zor, ama biz genç bir Akdeniz ülkesiyiz, fazla evde kalamayız” diye anlatan Turizm Restoran ve Kulüp Yatırımcıları Derneği (TURYİD) Başkanı Kaya Demirer ile 2016’nın fotoğrafını çekip, yılbaşını ve 2017 yılına ilişkin beklentileri konuştuk:
- Yakın döneme kadar yüksek çift haneli büyüyen yeme-içme sektörü moralsiz gündemden nasıl etkileniyor?
2015’ten beri sektör sıkışık. Hatta 17-25 Aralık 2013’ten beri türbülanstayız. İşimizin küçük bir bölümü günlük ihtiyacı karşılamaya yönelik, büyük kısmı ‘Hadi gel, rahatlayalım, eğlenelim’ duygusuyla ya da iş yemeklerinin ağırlıklı olduğu bölüm. Dolayısıyla bu ağır gündem bizim işimizi darmadağın ediyor.
- Giyimde de durgunluk var ama yemeiçme daha mı fazla etkileniyor?
Biz çok daha fazla etkileniyoruz. İki işin ruhu farklı. Mesela perakendenin sezon sonunda ürün eritmesi gerekiyorsa indirim yapıyor ya da stok yapıyor. Bizde stok yok, eti 3 gün sattınız sattınız, satamadınız dökersiniz. Ayrıca ‘Ben bugünkü kaybı ertesi gün 2 katı satar çıkarırım’ diyemiyorsunuz. Benim için bu masa boşsa, yarın bu masayı 2 kere satmak diye bir şey yok. Zamanı telafi edemiyorsunuz.
- Hâlâ yeni yatırım iştahı var mı sektörde, yoksa parlak dönem bitti mi?
2008’de krizi teğet geçtik. Bu günler o günlere göre daha zor. Bu yılın başından beri iştah pek yok. Ama yine de bu sektör karşı konulmaz bir biçimde büyüyecek. Çünkü nüfus genç, eskiye göre zenginleşme var. Tüketim artınca en çok nemalanan biziz, küçülmeden de en çok biz zarar görüyoruz. Tabii ki gelecekten ümitliyiz, bu virajı aşınca aydınlık günler bekliyoruz. Belki uluslararası turist geriden geliyor düzelmede, ama yerliler hemen tepki veriyor. Çünkü neticede Akdeniz ülkesiyiz, ferahlamak, sosyalleşmek istiyoruz. Bu noktada biz anahtar, ilaç oluyoruz. Evde kalmaya çok uzun süre dayanamayız. Mutlaka kendimizi dışarı atacağız. Direksiyonu biraz doğrultup ülke kendini rayına oturttuğu anda biz de ümitli bakacağız. O zamana kadar ayakta durmak, postu deldirmemek, mücadele etmeye devam etmek durumundayız.
- 2017 için hedef ne?
Hedef 2017 için 2016’da kaybettiğimiz yüzde 10’u yerine koymak. İyi bir hedef değil, ama gerçekçi bir hedef.
‘ÜÇ BACAĞIN ÜÇÜ DE YARALI’
- Ciro en çok turizmde yerliden mi etkilendi?
Fine dining, yani rafine segment dediğimiz kategoride gelirin üçte biri gezen yerliden, üçte biri turistten, üçte biri de şirket yemeklerinden geliyor. Şimdi turist bacağı sıfıra yakın, iş yemekleri neredeyse yok. Geriye yerli kaldı, onlarda da moral olmayınca yemek pişirecek kimse kalmıyor. Üç bacağın üçü de yaralı yani.
- O halde öngördüğünüz yüzde 10 küçülme iyi bile bence...
Onda şunun etkisi var: yılın ilk iki ayı iyiydi. Bence yine de yüzde 10 küçülme fena değil. Ülkenin 2 katı büyüyorduk, bu yıl da yüzde 3-4 büyümeliydik ama yüzde 10 küçüldük.
‘ÇÖZÜM TL DEĞİL, CİROYA GÖRE KİRA ALMAKTA’
- Kiraları TL’ye çevirme konusunda çok çaba sarf edildi, genel bir uzlaşı sağlandı diyebilir miyiz?
Önümüzde bir yokuş var. Şimdi ‘Bu yokuşu sen tek çık’ diyemezsin. ‘Ben de dövizle borçluyum’ açıklaması ‘Birlikte yürüyelim’ demek değil, ‘Sen ne halin varsa gör’ demek. O zaman biz olabildiğince Ankara’dan destek bekleriz. Bence çözüm kredi yeniden yapılandırması ve daha da doğrusu TL sabitleme değil de, ciro bazında kiraya dönmek. Hasılata göre al bu dönemde, istersen farkını hak olarak kenarda tut, ama bu dönemde yaşamam için bunu yap.
‘PATLAMALAR ARALIK CİROSUNU % 20 DÜŞÜRÜR
- Yıl nasıl bir ciroyla kapanacak?
Sektör 20 milyar dolar, bunun yarısı fast-food. 10 milyar doların yüzde 10’u TURYİD’de. Biz TURYİD olarak 2014’te TL bazında neredeysek 2015’i de orada kapattık. 2016 yılını ise TL bazında yüzde 10 küçülmeyle kapatacağız.
- Yılbaşı cirosu güvenlik kaygıları ve moralsizlikten nasıl etkilenecek?
Aralıkta normal bir aydan fazla ciro yapılır. Normal ay cirosu yıllık cironun yüzde 8’i ise aralık oranı yüzde 15’lere çıkar. Sadece yılbaşı gecesi değil, ay boyunca alışverişler, hareketlenmeler yaşanır. Şirketlerin kullanmadığı bütçeleri kapamak için yemekleri, etkinlikleri olur. Ama 2 hafta önce İstanbul’da yaşanan patlama onu da etkiledi. Yılbaşında yine de bütün bunlara rağmen dışarı çıkılacağını ümit ediyoruz. Zaten cumartesi günü. Normal bir cumartesinin birazcık üzerinde ciro yapılacak. Bizim beklentimiz normal bir aralık cirosunun yüzde 20 aşağısında kalır diye düşünüyorum.
Meltem ERSOY / GAZETE HABERTÜRK