Kayıp kıta Argoland 155 milyon yıl sonra bulundu!

Levha tektoniği nedeniyle milyonlarca yıldır hareket halinde olan kıtalar yıl boyunca birleşerek süper kıtalar veya birbirlerinden ayrılarak daha küçük kıtalar oluşturabilirler. Jeologlar, yaklaşık 155 milyon yıl önce, Argoland olarak adlandırılan kara parçasının Batı Avustralya dan koptuğuna inanıyordu fakat sonrasında ne olduğu şimdiye kadar bilinmiyordu.ARGOLAND IN YOLCULUĞU Jeologlar yerkabuğunu ağır ve daha hafif kıta kabuğu olarak ikiye ayırıyor. Bu daha hafif kıtalar bir başka kayıp kıta olan Zelandiya gibi deniz seviyesinin altında gizlenmiş olabiliyor. Ya da Büyük Adria da olduğu gibi, sonradan Güney Avrupa dağlarına dönüşen üst tabakasını geride bırakıp Dünya nın mantosuna gömülebiliyor. Utrecht Üniversitesi nden jeolog Douwe van Hinsbergen, Eğer kıtalar Dünya yüzeyinde hiçbir iz bırakmadan mantoya dalıp tamamen yok olabilseydi, o zaman Dünya nın jeolojik geçmişte nasıl görünmüş olabileceği hakkında pek bir fikrimiz olmazdı. Eski süper kıtaların ve Dünya nın geçmiş dönemlerdeki coğrafyasının güvenilir rekonstrüksiyonlarını oluşturmak neredeyse imkansız olurdu diyor. Argoland ın kopmasıyla geride kalan derin okyanus havzasının taban yapısı, kıtanın kuzeybatıya doğru sürüklendiğini ve büyük olasılıkla bugün Güneydoğu Asya adalarının olduğu yerde durduğunu gösteriyordu. Argoland ın kıta büyüklüğünde bıraktığı geniş ayak izi Güneydoğu Asya adalarını işaret ediyordu ama şaşırtıcı bir şekilde bu adaların altında büyük bir kıta yoktu. Gizem giderek derinleşiyordu. ARGOLAND TAM OLARAK NEREDE? Bilim insanları Sumatra, Borneo ve Andaman Adaları da dahil olmak üzere çeşitli adalardan elde edilen rekonstrüktif modeller ve saha çalışması verilerini kullanarak, Argoland ın tek bir kıta olmadığını ve yaklaşık 300 milyon yıl önce parçalara ayrılmaya başladığını keşfetti.Araştırmacılar ayrıca Argoland ın parçalanmasının yaklaşık 215 milyon yıl önce hızlandığını tespit etti; kıta ince parçalara ayrılmıştı. Bu teori adalarda yapılan saha çalışmalarıyla da desteklendi. Parçalar bir kolaj oluşturuyordu: Argoland, Endonezya ve Myanmar ın yeşil ormanlarının altında gizliydi. Argoland hiçbir zaman sınırları net bir şekilde çizilmiş tek bir kıta olmamış, daha ziyade okyanus havzalarıyla ayrılmış mikro kıta parçalarından oluşan Argopelago olmuştu.Meslektaşı Van Hinsbergen ile kayıp kıtanın peşine düşen Eldert Advokaat şu ifadeleri kullanıyor: Kelimenin tam anlamıyla bilgi yığınlarıyla uğraşıyorduk, bu yüzden araştırmamız bu kadar uzun sürdü. Yapbozu bir araya getirmek için yedi yıl harcadık. Advokaat ve Van Hinsbergen in çözdüğü bulmaca, Himalayalar ve Filipinler in jeolojik sistemiyle de örtüşüyordu. BU BİR DÖNÜŞÜM HİKAYESİ Douwe van Hinsbergen in de açıkladığı gibi, Kayıp kıtaların nasıl ortadan yok olduğunu bilmek önemli. Bu plaka tektoniğinin arkasındaki itici güçleri çözmek; biyoçeşitlilik ve iklimin evrimi gibi süreçleri anlamamız için hayati önem taşıyor. Ayrıca Argoland ın hikayesi tamamen yok oluş değil, bir dönüşüm hikâyesi. Bu kayıp kıta gezegenimizin sürekli değişen doğasına dair ilgi çekici bir hatırlatma işlevi görüyor. Görseller: Utrecht Üniversitesi Kaynak: IFL Science, earth.com