Günlük gelişmeleri takip edebilmek için habertürk uygulamasını indirin
  • Habertürk Android Uygulaması
  • Habertürk iPhone Uygulaması
Necmiye Uçansoy

Çocukluğumuzda dinlediğimiz masalları bugün bile hatırlarız.

Televizyon yokken sadece radyo varken radyo televizyonun yerini tutardı. Radyoda yayınlanan çocuk piyesleri, arkası yarınlar, masallar iple çekilirdi. Radyo açıldı mı herkes susardı. Pek çok klasikle daha küçük yaşta radyo oyunları sayesinde tanıştık. Hikayelerin kahramanları sesleriyle kanlı canlı oturma odalarımızdaydı. Yalnızca sesinden tanıdığımız, yüzünü hiç bilmediğimiz, kendisini hiç görmediğimiz, hayalimizde sadece seslerini bilerek bir bedene soktuğumuz kahramanlarımız vardı. Görüntü olmadan, imaj bombardımanına tutulmadan, hayalimizde şekillendirdiğimiz, hikayenin daha ötesini bize bırakan masallar dinledik.

Hayalgücümüz böyle gelişti. İç alemimizde her defasında bir sinema perdesi açıldı. Bugünlerde unuttuk masal dinlemeyi, masal anlatmayı. Artık tüm çocukların gözleri ekranda. Peki siz çocuğunuza en son ne zaman masal anlattınız? Biliyormuş gibi başladığınız, uydurarak devam ettiğiniz, kahkahalar eşliğinde beraberce şekllendirdiğiniz, ufak ufak mesajlar verdiğiniz, hayalgücünüzü zorladığınız, aranızdaki bağı güçlendiren masallar anlatıyor musunuz çocuğunuza?

Masal dinlemesinin çocuğunuza ne faydaları olabilir, hiç düşündünüz mü? 

MASALLAR NE İŞE YARAR?

Masallar, sihirli hikayelerdir. Fantastik canavarlar, büyücüler, çok uzak ülkeler ve hayallerden bahsederler. Masallar, çocukla onu anlatan kişi arasında bağ kurar. Kimi zaman aynı masalı değiştirirsiniz ya da tamamen uydurma bir masal anlatırsınız. Ancak hepsinin ötesinde masallar gerçek hayata dair dersler verir.

Masallar gelişimi destekler

Masal dinlemek çocuklarda dinleme ve anlama yeteneklerinin gelişmesine yardımcı olur. Her masalın hikayesini düşünün; başlar, olaylar gelişir, sonu vardır, ezberlenir ve tekrar anlatılır. Ayrıca bir çocuk aynı masalı tekrar tekrar dinlerken olayların kronolojik sırasını öğrenir ve detayları her dinlediğinde biraz daha dikkat etmeye başlar. Masal dinlerken sorular sorarlar, bu da duydukları hikayeyi sorgulamaya başlaması anlamına gelir. Ayrıca detaylara dair merak geliştirir. Soru ile cevap, problem ile çözüm, başlangıç ile son arasındaki ilişkiyi kurmayı öğrenir.

Masallar hayal gücünü besler

Çocuklar dinledikleri masallardan yola çıkarak kendi masallarını uydurmaya başlarlar. Karakterler üretirler. Bu karakterler kimi zaman tanıdıkları insanlardan yola çıkarak oluşturulur. Bir problem yaratırlar ve o probleme bir çözüm geliştirirler. Bu uydurma masallar çocukların hayal güçlerini genişletir, düşüncenin sınırının olmadığını öğretir.

Hayat becerilerini geliştirir

Masallar, problem çözme yeteneği kazandırır. Karşılaşılan bir sorunun üstesinden gelinebileceğini öğretir. Külkedisi’ni düşünün, baloya gidemeyeceği için üzülüyordu, sonra bir peri geldi. Çocuk masalın içinde duyguları keşfeder. Üzülmek, sevinmek, biri için fedakarlık yapmak, bir aile büyüğünün kaybedilmesi, kardeş sevgisi, aile yapısı masallar üzerinden öğrenilir. Pamuk Prenses ve 7 Cüceler’de her bir karakter farklı bir insan duygusunu temsil eder; Neşeli, Uykucu, Somurtkan, Bilgin, Utangaç, Meraklı…

Masallar sorun çözmeyi öğretir

Masallar korkuları normalleştirir. Korkunun normal olduğunu ancak bunun üstesinden gelebileceğini öğrenir. Hayata karşı cesur olması gerektiğini, kendine güvenerek sorunları çözebileceğini anlar. Problem karşısında yapılması gereken kaygı ve korkuya kapılmak değildir, sonuca gidebilecek çözümü görmeye odaklanmaktır.

Masallar gerçeklerden kaçma fırsatıdır

Hepimiz büyüdük. Sorumluluklarımız var ve gerçek hayatta yüzleşmemiz gereken sorunlarımız var. Ancak pek azımız masallara karşı koyabiliriz. Çoğumuz aslında Pinokyo gibi arzularımız uğruna başımızı belaya sokup durmuyor muyuz? Halbuki şansımız olsa Alice gibi Harikalar Diyarı’na bir yolculuğa çıkmayı hangimiz istemeyiz? Masallardaki fantezi dünyası, yardıma gelen periler ve büyücüler gerçek olmasa da aslında derinlerde hepimizin dileğidir. Kırmızı Başlıklı Kız’ın yardımına gelen orman korucusu, Kötü Kurt’un hakkından gelir, bu son da gerçek hayatın sorunlarının başa çıkılabilir olduğu rahatlığını yaratır.

Masallarla çocuklar ahlak kurallarını öğrenirler

Pinokyo’dan yalan söylememeyi, Kırmızı Başlıklı Kız’dan tehlikelere karşı dikkatli olmayı öğrenirler. Masallar çocuk eğitiminin en önemli parçalarından biridir. Toplum kuralları, sınıflar, ilişkiler, duygular, değerler, iyi ve kötü… Dünün masal kitapları, bugünün animasyon filmlerine dönüşse de masalların görevi hala aynıdır. Kimseye zarar verilmemelidir, kötülük yapılmamalıdır, bunun her zaman bir cezası vardır, iyiler her zaman kazanır, ödülleri mutluluktur.

Masallar mutlu sonla biter

Bütün masallar için tek bir kural vardır; sonsuza dek mutlu yaşarlar. Tüm masallarda, işler ne kadar karışırsa karışsın, sonunda her şey düzelir ve herkes mutlu olur. Kötüler cezalarını bulurlar, herkes birbirini kucaklar. Bize ait olmasa bile mutlu sonları duymaya ihtiyacımız vardır ve masallar çocukların, bugünün yetişkinlerinin hayata umutla bakmasını sağlar.

Masallar kültürdür

Bir masal nerede geçiyor olursa olsun, aslında hep “çok uzak bir ülkede”dir. Hansel ve Gratel’in isimlerinden dolayı Alman olduklarını anlıyoruz. Pinokyo muhtemelen İtalyan’dır. Ancak yine tüm bu karakterler dünya kültürünün birer parçasıdır. Tıpkı duygular, değerler, ahlak gibi küreseldir. Masalları bu kadar önemli ve nesiller boyunca değişmez yapan da aslında her birimizin özümüzde insan olduğumuz gerçeğidir, birbirimizden ne kadar farklarımız olsa da… Öte yandan masallar yerel kültürü de öğretir. Nasreddin Hoca, Anadolu insanının değerlerini, örflerini nüktedan bir dille öğretir. Keloğlan bir Anadolu çocuğudur.

Masallar okuma alışkanlığı kazandırır

Henüz okumayı bilmeyen bir çocuğun bile masal kitabı vardır ve bunlar onun hayatında sahip olduğu ilk kitaplardır. Bu kitaplar çocuğun okuma yazmaya da eğilim göstermesini sağlarlar. Düşünmeyi, fikir geliştirmeyi masallarla öğrenirler ve kelime haznelerini geliştirirler. Masal kitaplarından hikayelere geçişi kolaylaştırırken gerçek ile fantezi arasındaki farkı öğrenirler. Masalların zekanın ve entelektüelinin gelişiminde büyük faydası vardır.

Masallar stresle başa çıkma yoludur

Yaşları her ne kadar küçük olsa da çocuklar etraflarındaki olayların stresini bizlerden bile daha ağır yaşayabilirler. Masallar çocuklarda stresi azaltmaya, kaygıyla başa çıkmaya yardımcı olur. Uzak diyarlarda geçen bu hikayelerle içinde bulundukları ortamdan uzaklaşarak rahatlarlar.