Temmuz ayında güçlü vergi artışlarının etkisini tüketiciler fiyat artışları olarak derinden hissetti. Enflasyon yüzde 9.5 artarak tüm zamanların en yüksek temmuz ayı rakamına ulaştı. Kur ve ücretlerdeki yükselmeden sonra enflasyon üzerine bir de vergi artışı bindi. Yıl sonu için beklenen enflasyon yüzde 58’e yükseldi.
➔ Seçim sonrasında enflasyonda yükselme bekleniyordu. Bunu bir de vergi artışları ile daha yukarılara çıkardık. Ekonominin en önemli sorunu ile mücadele yerel seçim sonrasına kaldı.
➔ Enflasyondaki negatif gidişe rağmen seçim sonrası iki ana makro sorunda hafifleme eğilimi başladı.
➔ Bunlardan biri cari açık. Haziran ayı verileri ile cari açık geriledi. Düşen enerji fiyatları yanında yurtiçinde akaryakıt fiyatlarının vergi artışlarıyla yükseltilmesi talebi kısıcı etki yaratabilir ve enerji ithalatı daha gerileyebilir.
➔ Dış ticaret açığının ikinci büyük kalemi altın ithalatına da kısıtlama getirildi.
➔ Turizm gelirlerinin yükselmesinin etkisiyle cari açık yılın ikinci yarısında gerileyecek ve finansmanı ilk yarıya göre daha kolaylaşacak gibi görünüyor.
TOPARLANMANIN KOLLARI
➔ Ana sorunlardan bütçe açığında da seçim sonrası iyileşme başladı. Bunu da temmuz ayı rakamlarında görüyoruz.
➔ Bütçe temmuzda dört koldan iyileşme kaydetti.
➔ İlki doğrudan ve dolaylı vergi artışları ki, vergi gelirleri geçen yılın temmuz ayındaki 169 milyardan 450 milyar liraya çıktı ve yüzde 167 oranında büyüdü.
#resim#1079094#
➔ Kurumlar Vergisi temmuzda yüzde 758 arttı, 2.5 milyar liradan 21.6 milyar liraya yükseldi.
➔ Dahilde alınan KDV yüzde 438 artışla 20.1 milyar liradan 108.4 milyar liraya çıktı.
➔ Bütçeyi destekleyen ikinci gelişme ise temmuz ayı ile birlikte enflasyonda başlayan hızlanma. Yüzde 9.5’e varan aylık fiyat artışlarının ÖTV, KDV gibi dolaylı vergileri artırdığı ve gelecek aylar da artırmaya devam edeceğini varsaymak gerekiyor.
➔ Enflasyon tahmininin yüzde 22.3’ten yüzde 58.0’e çıkarılmasının sadece dolaylı vergiler değil, doğrudan vergileri de artıracak. Yurtiçi talebin canlı olduğu dönemde hızlanan enflasyon vergi gelirlerini de hızlandıracak.
➔ Üçüncü iyileştirme kolu, vergi yapılandırmasından temmuzda 69 milyar liralık tahsilat elde edilmesidir. Yapılandırma tahsilat gelirlerinin taksit ödemelerinden dolayı gelecek aylara da sarkması beklenir ve yılın ikinci yarasında bütçeyi gelir yönüyle destekleyebilir.
➔ Bütçeyi iyileştiren dördüncü kol, seçim sonrası giderlerin azaltılmasıdır. Cari transferler ve KİT’lere yönelik transferlerin hız kestiği görülüyor.
➔ Kur Korumalı Mevduatın kur yükü temmuz ayının yaklaşık yarısını da içeren biçimde bundan sonra Merkez Bankası’na devredildi. Bu yoldan da bütçe giderleri sınırlandırılmış oldu.
AÇIK KORKULDUĞU DÜZEYE VARMAYABİLİR
➔ Sonuçta temmuz ayında bütçe giderleri yüzde 75, bütçe gelirleri yüzde 156 arttı. Bütçe dengesi de 64 milyar lira açıktan 49 milyar lira fazlaya döndü. İyileşme yüzde 176.
➔ Ancak 7 aylık dönem geçmiş aylardan gelen kötüleşmenin etkisini hala taşıdığından, bütçe giderleri yüzde 97 artarken, bütçe gelirleri yüzde 63 artışta kaldı. 278 milyar liralık 7 aylık açık bu sene 435 milyar liraya çıktı ve yüzde 156 büyüdü.
#resim#1079095#
➔ Bundan sonraki aylarda kısmı toparlanmanın sürmesi durumunda ise şu anda son bir yıllık açık 603 milyar lira ile 2023’ün hedefi olan 660 milyar liraya çok yaklaştı. Yılın devamında açık kademeli büyüyerek yılı trilyon liranın üzerinde tamamlaması ve GSYH’ya oran bakımından yüzde 5’i bulması daha güçlü olasılık.
➔ Oran olarak elbette yüksek ama bir süre önce GSYH’nın yüzde 10’unu aşan açık beklentilerine göre daha iyi bir durum.
➔ Bütçe açığında seçim öncesine göre daha iyi bir dengeye doğru gidiyoruz ama cari açık tarafındaki kadar burada iyimser olamıyoruz.
➔ Çünkü bu yılı böyle kapatsak bile gelecek yılın ilk çeyreği yine seçim harcamaları ile geçmeye adaydır. İktidarın popülizmde nereye gidebileceğini de mayıs seçimleri öncesi gördük.
➔ Bütçede gelecek yıl da zorlu geçmeye adaydır.