İslamofobi, homofobi... dedim gitti

Araknofobisi olan olsa olsa örümcek öldürür - ki aslında ona da karşıyız - İslamofobi ve homobofisi olanın cürmü ise örümcek veya akrep katlini hayli aşabilir.

Amerikan haber ajansı Associated Press'in 'stylebook' güncellemesini görünce, aklıma ilk gelen yukarıdaki cümle oldu.

Adamlar "homofobi", "İslamofobi" ve "etnik temizlik" kavramlarının sosyal ve siyasal bağlamda doğrudan kullanımını yasaklamış. Yani habere konu olan bir şahıs o kavramları telaffuz ettiği takdirde, tırnak için kullanmak OK. Ama bir muhabirin, editörün apaçık da olsa bir vakaya teşhis koyması yasak.

Diyelim İsviçre'de Müslümanlara seçim afişi üzerinde kara koyun muamelesi yapıp, kitleler halinde kapı dışarı etmeyi savunan partiye "İslamofobik" demek yasak. Köln'de cami yapılmasın diye sabah akşam Müslümanlara küfredenlere de öyle.

Daha da beteri Breivik'in İslam düşmanı külliyatına da o sıfatı yakıştırmak yasak. Norveçli cani o saçma sapan 1500 sayfalık manifestosu bir yana, 77 kişiyi neden öldürdüğünü mahkemede anlatırken, İslamofobi ideolojisinin değme örneğini vermedi mi? "Avrupa'daki Müslüman gettoları kanser gibi yayılarak günün birinde egemen güç haline gelecek" diyerek Norveç'i ırk temelinde saflaştırmak için katliam yaptığını anlatmadı mı? İdeolojisini sağlam zemine oturtmak için, kendisine deli muamelesi yapılmasını da reddetmedi mi?

Bu fikriyat ve fiiliyata "İslamofobi" teşhisi artık genelgeçer hale geldi. Ama AP aynı fikirde değil.

AP'nin haber yazım kuralları, kapalı devre bir mekanizmanın parçası değil. Ajans sınırlarını aşan, Amerikan medya sektörünün bütününe nüfuz eden manifesto bir çeşit. Amerika'da gazetecilerin büyük çoğunluğu noktalama işaretinden, basın ilke ve etik kurallarına her alanda AP stylebook'tan akıl fikir edinir. Birçok gazete kendine özgü bir stylebook oluştursa da, gazete ve TV kanalları, halkla ilişkiler şirketleri AP kurallarını standart alır.

Ajansın haber ve yazım standartlarından sorumlu editör yardımcısı Dave Minthorn şöyle açıklıyor pozisyonu: "Fobi, akıldışı ve kontrolsüz korkudur, çoğunlukla da bir çeşit akıl hastalığıdır. Bu nedenle de sosyal ve siyasal bağlamda kullanılmaması gerekir. Yanlış bir tanımlama olur. Biz homofobi yerine 'gay karşıtı' demeyi tercih ediyoruz. Daha tutarlı ve tarafsız olmayı hedefliyoruz."

"Etnik temizliği" de aşırı şiddet içeren eylemler için hafif kaçan bir aforizma haline geldiği için dışladıklarını söylüyor. Evet olabilir.

"Fobi" ile ilgili duruş da ilk bakışta akla yakın geliyor. Neticede, İslamofobik ya da homofobik dürtülerle işlenen cinayete akıl kusurundan ötürü ceza indirimi pek adil olmaz.

Ancak "fobi"yi akıl hastalığı olarak tanımlamak ne kadar doğru? Klostrofobisi olan birini akıl hastanesine kapattığınızı düşünün!

TARAFSIZLIK MI, TARAF OLMAK MI

AP lügatından dışlanan "homofobi", kökleri ta 1960'lara dayanan bir kavram. 1972'de yazdığı kitapla kavramın yaygınlık kazanmasında pay sahibi olan ABD'li psikolog George Weinberg, AP'ye şöyle karşı çıkıyor: "Homofobinin ne kadar şiddetli olabileceğini ilk kez kendi meslektaşlarımın eşcinsellere tepkisinde farkettim. Nedensiz bir tiksintiydi. Homofobikler kendi çoçuklarına karşı bile aynı duyguları besler. Temelinde de derin bir korku vardır."

Aslında AP'nin tercih ettiği "gay karşıtı" kavramı da korkuyu dolaylı olarak içinde barındırıyor. Özellikle de örgütlü hale geldiği zaman, ABD'deki gay karşıtları pasif değil, aktivistler. Eşcinsellerin ahlaki yozlaşma ve hastalık yayma marifetiyle yaşam tarzlarını tehdit ettiğini iddia ederek topluma korku salmaya çalışıyor, nefret tohumları ekiyorlar.

Eşcinsel haklarına karşı çıkan herkes "fobi" sahibi olmayabilir. Ancak ABD'deki tablo, gay karşıtlığının temelinde bir ölçüde "fobi"nin yattığını gösteriyor. Ve bu fobi, gay karşıtı politikaların da temelini oluşturuyor ve "akıldışı bir korku" nedeniyle milyonlarca insanın eşit haklardan yararlanmasını engelliyor.

İslamofobi de özellikle Avrupa'da siyasal örgütlenmelerle ete kemiğe bürünerek tabana korku yaymak suretiyle milyonların huzurunu ve hayatını tehdit ediyor.

Böylece AP, tarafsız olmaya çalışırken önemli bir sorunun tarafı olma riskine de giriyor.