Son Dakika

Doları durduracak iki fırsat ne?

04.09.2018 - 02:03 | Güncelleme:

 

Geride bıraktığımız ayda döviz sepeti 5.33 TL’den 7.07’ye çıktı.  TL’nin değeri 18.76 sentten 14.14 sente indi.

TL’deki bir aylık kayıp yüzde 24.6’ya vardı. Geliri, tasarrufu, maaşı TL ile olan herkes ağustos ayında dörtte bir oranında kaybetti. 9 günlük tatil ağustosta iyi geldi ama kurdaki artış bu tatili kimileri için zehirledi.

Hesap yılbaşından bu yana yapılırsa sepet bazında TL’nin değerinin 23.96 sentten 14.14 sente indiği ve yüzde 41 değer yitirdiği görülür. Dolayısıyla vade 8 aya çıkarıldığında kayıp da yüzde 41’e yükseliyor.

ENFLASYON PATLAMASI

İşte bu birikimli döviz kuru artışı veya TL’nin hızlı değer kaybı enflasyonu azdırdı. Ağustos ayında tüketici enflasyonu yüzde 2.30, üretici fiyatlarını yüzde 6.60 arttı. Yıllık enflasyon da tüketicide yüzde 17.90’a, üretici de yüzde 32.13’e çıktı ve 2003 sonrasının en yükseğine vardı. Artışa mallar gurubunun öncülük yapması ve çekirdek enflasyonun da manşetle yarışması net biçimde kur etkisini ortaya koyuyor.

MAKAS NEREDEN DARALACAK?

Zaten üretici fiyatlarının tüketicinin kat be kat üstünde olmasının nedeni de bu. Kur artışı üretici fiyatlarına hemen yansıyor ama tüketiciye geçişkenliği belli bir zamanı alıyor. Ancak yurtiçi talebin canlı olması halinde bu geçişkenlik hızlanabilir ve aradaki fark kapanabilir. Üretici ile tüketici fiyat artışları arasında böylesine bir makas oluşması da ilk kez gerçekleşiyor. Aradaki farkın bir kısmı önümüzdeki dönemde muhtemelen tüketici fiyatlarına yansıtılacak, bir kısmı da yurt içi talebin zayıflamasından dolayı sineye çekilecek, ya da şirketlerin kâr marjları azalacak.

FİYATLAMA DAVRANIŞI BOZULUYOR

Hangi etkiyle olursa olsun fiyatlama davranışları da bozuluyor. Dolara duyarlı olan mal grubunun fiyat artışı ağustosta yüzde 3.02 olurken ve genel enflasyonu yukarı çekerken, hizmet grubu fiyat artışı yüzde 1.46’yı buldu. Bu da aylık olarak ve özellikle yaz ayları için yüksek bir oran ve giderek de yükseliyor.

KUR, İŞ YAPMAYI ENGELLİYOR

 TL’nin bir ayda dörtte bir, yılbaşından bu yana yüzde 41 değer kaybettiği bir ortamda ithalatla bağlantılı olan bir fiyatlama yapılması, iş yapılması, yatırım yapılması da çok zor. Sadece yerli ürünlere, maliyetlere ve işgücüne dayalı sektör ve iş kollarında üretimin, iş yapmanın kolay olduğu düşünülebilir. Ama buradaki zorluk da enflasyonun yükselmesinden kaynaklanıyor. Yani kur artışı hem dolarla ve dışarıyla hem de TL’ye ve tamamen yerli ve milli iş yapmanın, yatırım yapmanın önünde ciddi engeller yaratıyor.

SANAYİ FAALİYETLER DARALIYOR

Nitekim bu durum İstanbul Sanayi Odası’nın Satınalma Endeksi PMI’a yansıdı. Ocak ayında 56 olan endeks değeri ağustos ayında 46.4’e düştü. 50’nin üstü büyümeyi, altı ise daralmayı gösteren endeksin aldığı son değer döviz kurundaki artışın enflasyonu azdırması, tüketici beklentilerini kırarak talebi azaltması ve sonuçta üretimi geriletmesi sonucunu doğurdu.

İTHALAT % 22.4 GERİLEDİ

Kur ve enflasyon patlaması, faizlerdeki artış, üretim ve tüketimde azalma, finansmanda yaşanan zorluklar kendini ithalat azalmasında da gösteriyor. İki yıllık yüksek artış eğiliminden sonra ithalat üçüncü aydır geriliyor. Haziranda yüzde 3.8, temmuzda yüzde 6.7 azalan ithalat, Ticaret Bakanlığı verilerine göre ağustosta da yüzde 22.4 geriledi. Geçen yılın ağustos ayında 19.2 milyar dolar olan ithalat 4.3 milyar dolar azalmayla bu ağustosta 14.9 milyar dolara indi.

İNİŞ SERT Mİ YUMUŞAK MI, HÜKÜMETE BAĞLI

İthalattaki bu keskin düşüş dış dengeyi düzeltmede pozitif bir gelişme ama aynı zamanda hızlı büyümenin sona erdiğinin de tescili. Bir aylık sert ithalat gerilemesi, ekonominin de sert inişe geçtiğinin işareti olabilir. Ama sert inişin ille de gerçekleşeceği anlamına gelmez. Sert iniş için ithalatın birkaç ay üst üste büyük düşüşler göstermesi  gerekir.

Bu da en başta kurdaki gelişmelere bağlı. Kurun nasıl seyredeceği ise ABD ile yaşanan krize ve ekonomideki gelişmelere karşı hükümetin hangi önlemleri alacağına bağlı.

YUMUŞAK İNİŞTE SON FIRSAT

Merkez Bankası’nın dünkü enflasyon patlaması ardından bir şey yapması gerekiyordu ve ayın 13’ündeki toplantısında para politikasını gözden geçirmeye karar verdi. Yani faiz artıracak.

Hazine ve Maliye Bakanı Berat Albayrak da Orta Vadeli Programı eylülde açıklayacağını duyurmuştu.

Ekonomik gidişi yönlendirmede iki fırsatın son kullanılma tarihi eylül. Sonrası yumuşak iniş için çok geç olacak.

 


Değerli Haberturk.com okurları.

Haberturk.com ekibi olarak Türkiye’de ve dünyada yaşanan ve haber değeri taşıyan her türlü gelişmeyi sizlere en hızlı, en objektif ve en doyurucu şekilde ulaştırmak için çalışıyoruz. Yoğun gündem içerisinde sunduğumuz haberlerimizle ve olaylarla ilgili eleştiri, görüş, yorumlarınız bizler için çok önemli. Fakat karşılıklı saygı ve yasalara uygunluk çerçevesinde oluşturduğumuz yorum platformlarında daha sağlıklı bir tartışma ortamını temin etmek amacıyla ortaya koyduğumuz bazı yorum ve moderasyon kurallarımıza dikkatinizi çekmek istiyoruz.

Sayfamızda Türkiye Cumhuriyeti kanunlarına ve evrensel insan haklarına aykırı yorumlar onaylanmaz ve silinir. Okurlarımız tarafından yapılan yorumların, (yorum yapan diğer okurlarımıza yönelik yorumlar da dahil olmak üzere) kişilere, ülkelere, topluluklara, sosyal sınıflara ırk, cinsiyet, din, dil başta olmak üzere ayrımcılık unsurları taşıması durumunda yorum editörlerimiz yorumları onaylamayacaktır ve yorumlar silinecektir. Onaylanmayacak ve silinecek yorumlar kategorisinde aşağılama, nefret söylemi, küfür, hakaret, kadın ve çocuk istismarı, hayvanlara yönelik şiddet söylemi içeren yorumlar da yer almaktadır. Suçu ve suçluyu övmek, Türkiye Cumhuriyeti yasalarına göre suçtur. Bu nedenle bu tarz okur yorumları da doğal olarak Haberturk.com yorum sayfalarında yer almayacaktır.

Ayrıca Haberturk.com yorum sayfalarında Türkiye Cumhuriyeti mahkemelerinde doğruluğu ispat edilemeyecek iddia, itham ve karalama içeren, halkın tamamını veya bir bölümünü kin ve düşmanlığa tahrik eden, provokatif yorumlar da yapılamaz.

Yorumlarda markaların ticari itibarını zedeleyici, karalayıcı ve herhangi bir şekilde ticari zarara yol açabilecek yorumlar onaylanmayacak ve silinecektir. Aynı şekilde bir markaya yönelik promosyon veya reklam amaçlı yorumlar da onaylanmayacak ve silinecek yorumlar kategorisindedir. Başka hiçbir siteden alınan linkler Haberturk.com yorum sayfalarında paylaşılamaz.

Haberturk.com yorum sayfalarında paylaşılan tüm yorumların yasal sorumluluğu yorumu yapan okura aittir ve Haberturk.com bunlardan sorumlu tutulamaz.

Haberturk.com yorum sayfalarında yorum yapan her okur, yukarıda belirtilen kuralları, sitemizde yayınlanan Kullanım Koşulları’nı ve Gizlilik Sözleşmesi’ni peşinen okumuş ve kabul etmiş sayılır.

Bizlerle ve diğer okurlarımızla yorum kurallarına uygun yorumlarınızı, görüşlerinizi yasalar, saygı, nezaket, birlikte yaşama kuralları ve insan haklarına uygun şekilde paylaştığınız için teşekkür ederiz.

SEN DE DÜŞÜNCELERİNİ PAYLAŞ!
2000
  • Misafir 04 Eylül 2018 Salı 09:29
    John Hopkins Üniversitesi Satınalma Gücü Paritesi bazında yapilan araştırmalara göre Enflasyon sizin verdiğiniz rakamlardan daha yüksek çıkıyor. Mesela Senelik enflasyon yüzde 96. Tüik'e göre bana daha gerçekçi geldi.
  • Misafir 04 Eylül 2018 Salı 08:29
    Yap 7-8 puan faiz artışı,kes,kamu harcamalarını,ihalelerini,israfı.dayan 8-10 ay.siyasi bedeli olacakmış,zaten olacak,1 yıl sonra dengeler kurulur.birkaç yıl zorlanırız,düze çıkarız,elparasıyla hovardalık yaptık,şimdi hepimiz bedelini ödeyecegiz.korkacak birşey yok,türkiyede bu filim belli aralıklarla hep tekrar eder.ürettiginden,kazandıgından çok harcayan Türkiye hep 10 senede bir krize girer.
Kalan karakter : 2000