Son Dakika

Yeni Ekonomik Program açıklandı kur niye yükseldi?

21.09.2018 - 02:11 | Güncelleme:

Eski adıyla Orta Vadeli Programı, yeni adıyla Yeni Ekonomik Programı da (YEP) geride bıraktık. Dün Hazine ve Maliye Bakanı Berat Albayrak tarafından İstanbul’da açıklanan Yeni Ekonomik Programın 3 yıllık süreyi kapsamasına karşılık kullanım tarihi finansal piyasalar için doldu. Çünkü açıklanmasıyla son fiyatlaması da yapıldı ve bir kenara konuldu. Doların, faizin, borsanın, artık Yeni Ekonomi Programı diye bir sorunu, tartışması, beklentisi olmayacak. Buraya kadardı.

OLTANIN UCUNA TAKILAN YEM

Hükümetin kurulmasıyla döviz kurunda başlayan hızlı artışlar karşısında alınacak önlemlerin asıl Orta Vadeli Program’da ortaya konulacağı açıklandı. Sonra bu program hakkında Bakan Berat Albayrak çeşitli defalar farklı açıklamalar yaptı. Adının değişeceğinden tutun da 3 yıl yerine 5 yıl vadeyi kapsayacağına, içinde mali kuralın yer alacağına kadar pozitif beklentileri oluşturan açıklamalar yapıldı.

Her açıklamada döviz kurunu ya düşürücü, ya yükseliş hızını kesici etki yaptı. Beklentileri yönlendirmede, kur krizini yönetme ve yatıştırmada Orta Vadeli Program etkili bir şekilde kullanıldı. Adeta oltanın ucuna takılan bir yem işlevi gördü. Denilebilir ki, temmuz ortasından 20 Eylül’e kadar iki ayı aşkın bir zamanda YEP iyi bir piyasa düzenleyici oldu.

AÇIKLAMAYLA KUR NİYE ARTTI?

Ancak piyasaların işleyişindendir. Bekleneni alıp gerçekleşeni satar. Dünkü program açıklamasından sonra da böyle oldu. İlk defa Orta Vadeli Program kuru oynatıyor. Çünkü ilk kez bu kadar büyük önem atfedildi ve beklenti yaratıldı.

Açıklamayla piyasaların pozitif tepki vermesi ancak yaratılan beklentinin oldukça ötesine geçen bir gerçekleşmenin olmasıyla mümkündü. Mesela 2019 yılı büyümesinin negatif alınması, enflasyonun yarı yarıya daha düşük tutulması gibi.

Ancak YEP radikal, şaşırtıcı, beklentileri aşan adımlar atmadı. Bu nedenle açıklamayla piyasaların klasik kâr satışları oldu. Döviz kurunda kısmi bir yükseliş gerçekleşti.

YENİ EKONOMİK PROGRAMIN FARKI

Piyasaların işi bitti diye programın işi bitmedi. Bundan sonrası ise ekonomi yönetiminin, hükümetin, reel ekonominin işi artık. YEP daha tartışılacak, çözümü aranan sorunların yanıtları orada aranmaya devam edilecek, ekonomi yönetimine ve aktörlerine rehberlik yapacak.

Üstelik bu programın öncekilerden önemli bir farkı da var. Program artık üç ayda bir değerlendirmeye tabi tutulacak. Hangi alanlarda ileri gidildiği, hangisinde geride kalındığı, bunun nedenleri bulunacak ve kamuya açıklanacak. Program hazırlanıp bir kenara koyulmayacak, takibi de yapılacak.

ÖZEL SEKTÖR YATIRIM YAPAR MI?

Programın içeriğine ilişkin iki kısa yorumla bitirelim.

Bunlardan biri, programın başarısı  kamunun tasarrufuna ve özel sektörün yatırım artışına bağlanmasıdır. Özel sektörün sabit sermaye yatırımları bu yıl yüzde 1.8, 2019’da yüzde 2.0, 2020’de yüzde 5.8 ve 2021’de yüzde 6.9 artacak. Bunun gerçekleşebilmesi özel sektörün tasarruf artışına, ardından da yatırım isteğine bağlı. Özel sektör tasarrufları da  üç yılda GSMH’ya oranla yüzde 24.7’den yüzde 26.5’e çıkacak  ki, yatırımlar gerçekleşsin. Ancak aynı özel sektörün bir kısmı şimdi kredilerini ödeyemiyor ve yeniden yapılandırmaya tabi tutuluyor. 100 milyon liranın üstü borçlar için Yeni İstanbul Yaklaşımı yürürlüğe girdi. Büyümenin dibe ineceği 2019 karlarını ne kadar artıracaklar ki, sabit sermaye yatırımlarını yüzde 2’den 2020’de yüzde 5.8 ve 2021’de yüzde 6.9’a çıkaracaklar. Programın yumuşak karnı burada.

BÜYÜME İLE CARİ AÇIK ÇELİŞKİSİ

Programın ikinci yumuşak karnı ise cari işlemler açığının GSYH’ya oranının bu yıl yüzde 4.8’den 2019’da yüzde 3.3, 2020’de yüzde 2.7’ye ve 2021’de yüzde 2.6’ya indirilmesinde ortaya çıkıyor. Bunun olabilmesi iki şeye bağlı. Ya büyüme olmaz ya da sanayinin yapısı değiştirilir. İthalata bağımlı üretim yapısından ihracata dayalı bir yapıya geçilir. Ancak bu kadar kısa sürede bunun başarılması imkansız. En azından büyük bir kararlılık gösterilirse 5-10 yılı alacak bir süreçten bahsediyoruz. Büyüme ise en düşük 2.3 ile 2019’da öngörüldükten sonra sürekli bir artışla 2021’de yüzde 5’e çıkıyor. Cari açık düşüyor ama büyüme artıyor. Büyüme artarken mevcut üretim yapısıyla biz cari açığı hep artırdık. Bu kez nasıl başaracağız?


Değerli Haberturk.com okurları.

Haberturk.com ekibi olarak Türkiye’de ve dünyada yaşanan ve haber değeri taşıyan her türlü gelişmeyi sizlere en hızlı, en objektif ve en doyurucu şekilde ulaştırmak için çalışıyoruz. Yoğun gündem içerisinde sunduğumuz haberlerimizle ve olaylarla ilgili eleştiri, görüş, yorumlarınız bizler için çok önemli. Fakat karşılıklı saygı ve yasalara uygunluk çerçevesinde oluşturduğumuz yorum platformlarında daha sağlıklı bir tartışma ortamını temin etmek amacıyla ortaya koyduğumuz bazı yorum ve moderasyon kurallarımıza dikkatinizi çekmek istiyoruz.

Sayfamızda Türkiye Cumhuriyeti kanunlarına ve evrensel insan haklarına aykırı yorumlar onaylanmaz ve silinir. Okurlarımız tarafından yapılan yorumların, (yorum yapan diğer okurlarımıza yönelik yorumlar da dahil olmak üzere) kişilere, ülkelere, topluluklara, sosyal sınıflara ırk, cinsiyet, din, dil başta olmak üzere ayrımcılık unsurları taşıması durumunda yorum editörlerimiz yorumları onaylamayacaktır ve yorumlar silinecektir. Onaylanmayacak ve silinecek yorumlar kategorisinde aşağılama, nefret söylemi, küfür, hakaret, kadın ve çocuk istismarı, hayvanlara yönelik şiddet söylemi içeren yorumlar da yer almaktadır. Suçu ve suçluyu övmek, Türkiye Cumhuriyeti yasalarına göre suçtur. Bu nedenle bu tarz okur yorumları da doğal olarak Haberturk.com yorum sayfalarında yer almayacaktır.

Ayrıca Haberturk.com yorum sayfalarında Türkiye Cumhuriyeti mahkemelerinde doğruluğu ispat edilemeyecek iddia, itham ve karalama içeren, halkın tamamını veya bir bölümünü kin ve düşmanlığa tahrik eden, provokatif yorumlar da yapılamaz.

Yorumlarda markaların ticari itibarını zedeleyici, karalayıcı ve herhangi bir şekilde ticari zarara yol açabilecek yorumlar onaylanmayacak ve silinecektir. Aynı şekilde bir markaya yönelik promosyon veya reklam amaçlı yorumlar da onaylanmayacak ve silinecek yorumlar kategorisindedir. Başka hiçbir siteden alınan linkler Haberturk.com yorum sayfalarında paylaşılamaz.

Haberturk.com yorum sayfalarında paylaşılan tüm yorumların yasal sorumluluğu yorumu yapan okura aittir ve Haberturk.com bunlardan sorumlu tutulamaz.

Haberturk.com yorum sayfalarında yorum yapan her okur, yukarıda belirtilen kuralları, sitemizde yayınlanan Kullanım Koşulları’nı ve Gizlilik Sözleşmesi’ni peşinen okumuş ve kabul etmiş sayılır.

Bizlerle ve diğer okurlarımızla yorum kurallarına uygun yorumlarınızı, görüşlerinizi yasalar, saygı, nezaket, birlikte yaşama kuralları ve insan haklarına uygun şekilde paylaştığınız için teşekkür ederiz.

SEN DE DÜŞÜNCELERİNİ PAYLAŞ!
300
  • Misafir 30 Eylül 2018 Pazar 08:48
    Reis gururuna yediremedigi için McKinsey aracılığı ile Türk milleti olarak 10 milyon dolar gereksiz hava parası ödeyip IMF'ye gideceğiz. Yemişim YEP ini de tasarrufunu da. Bu kafa ile sittin sene türk milletine sıkı para politikası bitmez.
  • Misafir 26 Eylül 2018 Çarşamba 16:05
    hangi hedef tuttu ki bunu tartışıyoruz satürn e yol yapacağız deseler yine yiyen var nasılsa salla gitsin yersen ekonomi programı yep işte
  • Misafir 21 Eylül 2018 Cuma 14:28
    Yatırımcı bunları yemez. YEP finans yatırımları için değil de oy yatırımı için açıklanmış.
  • Misafir 21 Eylül 2018 Cuma 11:57
    YEP te açıklanan verilerin ,büyümeden bahsediyorum,büyüme tahminleri bence tutmayacak, açıklanandan daha büyük çıkacak.bu potansiyele sahibiz.Sağ gösterip,sol çakacak ve yine şaşıracaklar.
  • Misafir 21 Eylül 2018 Cuma 09:46
    EEP için yapılan en mükemmel ve aydınlatıcı yorum. Çok teşekkür..:slight_smile:
Kalan karakter : 300