Büyük uçak tartışması
Airbus’ın iki katlı, üç sınıfta 550 yolcu kapasiteli dev yolcu uçağı A380 ile birlikte sektördeki büyük uçak tartışmaları da yeniden hareketlendi. Zira 500 koltuk kapasitesinin üstündeki ticari uçaklar, doluluk oranının iyi olması durumunda yolcu sayısı da göz önüne alındığında daha ekonomik olabiliyor.
Büyük gövdeli uçak pazarında liderliği uzun süre elinde tutan Boeing, 2,5 yıl önce A380’nin havayolu filolarında ticari uçuşlara başlamasıyla bu alanda Airbus’ın gerisine, ikinci plana düştü. A380’in imalat aşamasında, iki üretici arasında başlayan büyük gövdeli uçak tartışmaları da teslimatlarla birlikte hızlanmaya başladı.
Boeing, dev uçak pazarında Airbus ile jumbo jet 747’nin gelişmiş modelleriyle rekabet ediyor. İki üreticinin önümüzdeki 20 yılın büyük uçak pazar talebini öngören raporları ise tartışmalar sebebiyle büyük ölçüde çelişiyor. Çünkü iki imalatçı bu raporlarıyla, birbirleriyle sıkı rekabet eden havayolu şirketlerini etkilemeyi amaçlıyor.
20 yıllık öngörüler
Boeing, 2009–2028 görünüm raporunda, önümüzdeki 20 yılda 220’si kargo 500’ü yolcu uçağı olmak üzere 720 büyük uçak talebinin gerçekleşeceğini öngörürken, Airbus, aynı dönem için 1.318’i yolcu, 411’i kargo, toplam 1.729 büyük uçak talebi bekliyor.
Sadece yolcu uçakları sayısına bakacak olursak; Boeing 20 yılda bölgesel uçak talebinin 1.920 adet, tek koridorlu uçak talebinin 21.150 adet, çift koridorlu uçak talebinin 6.560 adet, büyük uçak talebinin de 500 adet olacağını tahmin ediyor. Rakibi Airbus, tek koridorlu 16.977 uçak, küçük çift koridorlu 4.097 uçak, orta çift koridorlu 1.705 uçak talebi öngörürken, büyük uçak beklentisini 1.318 adet olarak açıklıyor. Önümüzdeki 20 yılda havayolu yolcu trafiği de Boeing’e göre yüzde 5,3, Airbus’a göre yüzde 4,7 artacak.
Airbus, öngörüde bulunduğu 1.318 büyük uçak talebinin en azından yarısını kendisi karşılamak istiyor. Bu da en az 650 adet A380 teslimatı anlamına geliyor. Yani Airbus’ın yılda en az 33 adet A380 üretmesi gerekiyor.
Tablo
Yolcu uçağı talebi (2009-2028)
Boeing
Büyük 500
Bölgesel 1.920
Tek koridorlu 21.150
Çift koridorlu 6.560
Airbus
Büyük 1.318
Tek koridorlu 16.977
Küçük çift koridorlu 4.097
Orta çift koridorlu 1.705
Kağıtsız uçaklar
Singapur Havayolları, kâğıtsız uçak projesi kapsamında uçak içi dergilerini elektronik ortamda yayınlamaya başladı. Havayolu, Silverkris, Krisshop ve Krisworld adlı dergilerini uçak içi eğlence sisteminin bulunduğu dijital ortama yerleştirmesi için Smartpapers Aviation Ltd. şirketiyle anlaştı. Yeni uygulama bugünden itibaren havayolunun iki adet Boeing 777-300ER uçağında başladı. Dijital dergiler daha sonra tüm filoya yayılacak. Uçak içinde yayınlanacak e-dergiler yüksek çözünürlükte olacak. Yolcular dijital dergileri istedikleri fontta okuyabilecek ve anahtar kelimeyle istedikleri kelimeyi de arayabilecek.
Singapur Havayolları, bu uygulamayı daha sonra mönü kartları, ayrıca kabinde yer alan 100’den fazla uluslararası ve yerli dergilerde de hayata geçirecek. Uygulamanın amacı uçakta kullanılan kâğıt sayısını azaltmak ve böylece uçak ağırlığını düşürerek yakıttan tasarruf edebilmek. Singapur Havayolları gibi birçok havayolu şirketi ve uçak üreticileri de uçak ağırlığını azaltmak için çalışmalar yapıyor.
Pasaport, check-in, gümrük ve güvenlik tek yerde
Dünyanın en büyük havalimanı olmaya hazırlanan Dubai World Center Al Maktoum Uluslar arası Havaalanı, uçağa binen ve uçaktan inen yolcuların bütün işlemlerini tek bir noktada yapmasını sağlamaya hazırlanıyor. Havaalanı işletmecisinin Siemens AG ile müzakere ettiği yeni sistemle, yolcular check-in, pasaport, gümrük ve güvenlik işlemlerini tek bir yerde yapacak. Bu işlemler için yolcular genelde farklı bölümlere gitmek zorunda kalıyorlar. Al Maktoum’un işletmecisi şirket, şu anda uygulamanın hayata geçirilebilirliğini değerlendirme aşamasında.
Yıllık 120 ila 150 milyon yolcu ve 12 milyon ton kargo kapasiteli Al Maktoum International’ın 6 adet paralel pistinin uzunluğu 4.500 metre ve her birinin birbirinden uzaklığı 800 metre olacak. Al Maktoum’da 3 adet terminal, 12 adet kargo terminali, 100 binin üstünde park alanı yer alacak. Kargo uçaklarının haziranda inmeye başladığı havaalanı, yolcu trafiğine 2011 Mart’ta açılacak.
Uçan otomobil yenilendi
Uçan otomobil Terrafugia Transition’ın yeni versiyonu görücüye çıktı. İkinci jenerasyon uçan otomobil, farklı tasarımıyla çok daha verimli hale geldi. Yeni tasarım ile uçağın arkasındaki sabitleyici, gövdedeki kapalı yerinden çıkarılarak açığa alındı. Böylece Transition’ın arkasındaki pervaneye daha çok alan yaratıldı. Transition’ın 100 beygir gücündeki Rotax motoru ise yerde giderken ön tekerlekler yerine arka tekerleklere güç sağlıyor. Transition için 80’den fazla sipariş alan Terrafugia, uçan otomobilin 194 bin dolar olar olan fiyatında düzenlemeye gitmeyi düşünüyor. Öte yandan uçan otomobil Terrafugia Transition’ın Türkiye’de üretilmesi için sürdürülen çalışmalar ise devam ediyor. Terrafugia’nın ürettiği konsept Transition, Mart 2009’da yaptığı ilk uçuştan sonra 61 metreden kısa pistten havalanarak 28 deneme yaptı.
