UNESCO'nun feşmekân yılı masalı

TÜRKİYE'nin tarihine, kültürüne, yetiştirdiği isimlere, velhasıl herşeyine hayran olan UNESCO, 2013'ü "Pirî Reis Yılı" ilân etti; geçen sene "Itrî", 2011 de "Evliya Çelebi, Nâbî ve Kemal Aru Yılı" idi değil mi?

Değil!..

Bizde birkaç seneden buyana UNESCO'nun ilân ettiği söylenen ve "yıl" denen bu etkinlikler UNESCO'nun açıkladığı öyle dünya çapında bir kutlama falan değil, 1956'dan buyana devam eden "tarihî olayların ve seçkin kişiliklerin yıldönümü kutlamaları" ile ilgili yerel programlardır. Üye memleketler kutlamak istedikleri olayların yahut tarihlerindeki önemli isimlerin doğumlarının veya ölümlerinin yuvarlak yıldönümlerini UNESCO ya bildirirler, örgüt de teklifleri onaylayıp "kutlama programı" olarak duyurur.

UNESCO'nun "yıl" olarak ilân ettiği dünya çapında gerçek etkinlikler vardır ama bunların Türkiye ile bir alâkası falan sözkonusu değildir. Meselâ, 2013 "Dünya Gezegeni'nin Matematik Yılı"dır, 2014'te de "kristal" kavramı üzerinde kutlamalar yapılacaktır.

Aşağıda, UNESCO'nun ülkelere göre sıraladığı 2013'teki rutin kutlamalardan bazılarının ülkelere göre dağılımını gösteren bir liste veriyorum. Bu listede "Pirî Reis" ile Türkiye de vardır ama "Pirî Reis Yılı" diye bir şey yoktur!

ANGOLA'DAN HİNDİSTAN'A

İşte, Birleşik Amerika'dan Angola'ya, Hindistan'dan Letonya'ya uzanan kutlamalardan bazıları:

AMERİKA BİRLEŞİK DEVLETLERİ: Martin Luther King'in "Bir hayalim var" diye başladığı meşhur konuşmasını yapmasının 50., Abraham Lincoln'ün Gettysburg nutkunun 150. ve özgürlük mücadelecisi Rosa Parks'ın doğumunun 100. yıldönümleri.

ANGOLA: Matamba-Ndongo Kraliçesi Nzinga Mbande Ngola Kiluanji'nin 350. ölüm yıldönümü.

AZERBAYCAN: Üzeyir Hacıbeyli'nin "Arşın Mal Alan" operetini bestelemesinin 150., kadın şair Mehsetî Gencevî'nin eserlerini vermesinin 900. ve Şirvanlı düşünür ve şair Seyid Yahya'nın ölümünün 500. yıldönümü.

BREZİLYA: Şair ve müzisyen Vinicius de Moraes'in doğumunun 100. yıldönümü.

HIRVATİSTAN: Dramatik soprano Milka Trnina'nın 150. doğum ve ressam Andrija Medulic'in ölümünün 150. yıldönümü.

MISIR: Kadın hakları savunucusu yazar Kasım Emin'in doğumunun 150. yıldönümü.

GÜRCİSTAN: Tarihçi ve arkeolog Ekvtime Takaishvili'nin doğumunun 150. yıldönümü.

HİNDİSTAN: Ruhanî lider Swami Vivekananda'nın 150. ve ressam Amrita SherGil'in 100. doğum yıldönümleri.

MASALIN SEBEBİ VAR

İRAN: İbni Sina'nın "Kitabe'l-Kanun fi'it-Tıbb"ını yazmasının ve şair Ebu Said Ebu'l-Hayr'ın eserlerini vermesinin 1000., İbn Rüşd'ün eserlerini vermesinin de 1100. yıldönümleri.

İTALYA: Opera bestecisi Ginseppe Verdi'nin 200. doğum yıldönümü.

KORE: Donguibogam tıbbının ortaya çıkışının 400. yıldönümü.

LETONYA: Kimya bilgini Pauls Valdens'in, yazar Rudolfs Blaumanis'in ve besteci Jazeps Vitols'un 150. doğum yıldönümleri.

ROMANYA: Bir kilisenin açılışının 350. yıldönümü.

RUSYA: Bilim adamı ve düşünür Vladimir Vernadsky ile Moskova Sanat Tiyatrosu'nun kurucusu Constantin Stanislavsky'nin 150. doğum yıldönümleri.

UGANDA: Doğu Afrika Üniversitesi'nin kuruluşunun 50. yıldönümü.

YUNANİSTAN: Mısır doğumlu şair Konstantin Kavafis'in doğumunun 150. yıldönümü.

Birilerinin bizde bütün bu kutlamaları gözardı edip senelerden buyana "UNESCO bize hayran" masalını neden ortaya attıklarını merak mı ettiniz?

Kendi kendimize gelin güvey olmamızın sebebini ayrıca yazacağım.