Başkanı bu tablo yedi!
Son 10 yılda borsadaki bireysel yatırımcı sayısı ise bırakın artmayı, azaldı
SEFER YÜKSEL/HABERTÜRK
Perşembe akşamı SPK Başkanı Vedat Akgiray ve 6 kurul üyesi sürpriz bir şekilde görevlerinden alındı. Kamuoyu bu ani görevden alınmanın sebeplerini tartışa dursun, Başbakan Yardımcısı Ali Babacan önceki akşam "Koşan bir Türkiye var, yerinde sayan sermaye piyasasına izin vermeyiz. Bize ayak uyduramadılar" diyerek görevden almaya açıklık getirdi.
GELİŞMİŞ ÜLKELERDE ORAN % 80-90
Sorumlusu tek başına SPK yönetimi midir bilinmez ancak sermaye piyasalarına ilişkin son 10 yıllık veriler incelendiğinde rakamlar Başbakan Yardımcısı Babacan'ı teyit ediyor. Bir ülkenin sermaye piyasalarındaki gelişmişliği gösteren göstergelerin başında halka açık şirketlerin piyasa değerinin GSYİH'ya oranına bakılıyor. Bu oran gelişmiş ülkelerde yüzde 80-90'lar seviyesinde bulunuyor. Bu seviyeler ülkedeki sermaye piyasasının da gelişmişliğini gösteriyor. Türkiye'ye bakıldığında ise bu oran 10 yıldır devam eden AK Parti iktidarında SPK'ya başkanlık eden Doğan Cansızlar, Turan Erol ve Vedat Akgiray döneminde de yüzde 40'ın altında seyretmiş. Türkiye'nin GSYİH'sı son 10 yılda 181 milyar dolardan 780 milyar dolar seviyelerine gelirken, halka açık şirketlerin GSYİH'ya oranı 2007 yılındaki yüzde 44 dışında, yüzde 19 ile 38 arasında sıkışmış. Hiç kuşkusuz bu oranın artmamasında son yıllarda özelleştirmeler dışında büyük şirketlerin borsaya bir türlü çekilememesi etkili oluyor.
YATIRIMCI SAYISI YERİNDE SAYDI
Sermaye piyasalarının bir türlü beklenen gelişmeyi gösterememesinin bir diğer önemli nedeni de yatırımcı tabanının bir türlü genişletilmemesi. Son 10 yıllık rakamlar incelendiğinde yatırımcı sayısında bırakın kayda değer bir gelişmeyi, azalma bile gerçekleşti. 2002 yılında 1 milyon 199 bin olan hisse senedi yatırımcısı sayısı yaşanan onca halka arz ve makro ekonomik gelişmelere rağmen Kasım 2012 itibarıyla 1 milyon 880 bin kişiye geriledi. 2002 yılında hisse senedi yatırımcısının nüfusa oranı yüzde 1.8 iken, bu oran Kasım 2012'de yüzde 1.3 gibi oldukça düşük seviyelerde kaldı. Üstelik bu gerileme Türkiye'nin müthiş bir ekonomik ivme yakalayarak dünyanın en gözde yatırım merkezlerinden biri haline geldiği bir dönemde oldu. 1994 ve 2011 krizleriyle sermaye piyasasına olan güvenleri yerle bir olan ve büyük çoğunluğu, Kepez, Çukurova ve 1994 sonrası batan aracı kurumlarda mağdur olan yatırımcıların yarası bir türlü sarılmadı. Üstelik maddi anlamda SPK'nın elinde bu güç vardı. Hal böyle olunca da bireysel yatırımcı sermaye piyasaları ile bir türlü barışmadı.
BORSAYA GELEN ŞİRKETLER YATIRIMCISINI ÜZDÜ
Özellikle son iki yılda halka arz ve yatırımcı seferberliği ile borsaya gelen şirket sayısında ciddi artış oldu. Ancak özellikle halka arzlarda yaşanan hayal kırıklıkları uzun yıllar sonra borsaya dönen bir kısım küçük yatırımcıyı da mağdur etti. Son iki yılda İMKB rekor üstüne rekor kırarken halka açılan 51 şirketin 42'si halka arz fiyatının altında işlem görüyor. Üstelik bunların 15 tanesi yatırımcısına yüzde 50'nin üzerinde kaybettirdi.