Ekonomiye sert fren!
Rakamlar şaşırttı...
2012'de büyüme beklentilerin çok altında kaldı. Türkiye ekonomisi 2012 yılı 4. çeyrekte dönemsel bazda yüzde 1,4 büyüdü. Yıllık ise yüzde 2,2'lik bir büyüme hızına gelinmiş durumda.
Piyasalarda son çeyrek için yüzde 2.5 olan beklenti yılın tamamı için ise yüzde 2.6 yönündeydi.
Mevsim ve takvim etkisinden arındırılmış GSYH büyümesi 2012 son çeyrekte sıfır olarak gerçekleşti. 4. çeyrekte kamu harcamaları yüzde 7,1 artarken, özel sektör harcamaları ise yüzde 9,2 daraldı. 4. çeyrekte iç talep yıllık bazda yüzde 0,8 daraldı.
KİŞİ BAŞINA GELİR 10 BİN DOLAR
Üretim yöntemiyle GSYH tahmininde, 2012 yılı dördüncü çeyreğinde bir önceki yılın aynı çeyreğine göre cari fiyatlarla yüzde 7,4'lük artışla 364 milyar 177 milyon lira, sabit fiyatlarla yüzde 1,4'lük artışla 29 milyar 935 milyon lira oldu.
GSYH, 2012 yılında cari fiyatlarla yüzde 9,2'lik artışla 1 trilyon 416 milyar 817 milyon lira olarak gerçekleşti. Büyüme hızı, geçen yıl sabit fiyatlarla yüzde 2,2'lik artışla 117 milyar 754 milyon lira oldu. Kişi başına GSYH değeri 2012 yılında cari fiyatlarla 18 bin 927 lira (10 bin 504 dolar) olarak hesaplandı.
Takvim etkisinden arındırılmış sabit fiyatlarla GSYH 2012 yılı dördüncü çeyreğinde bir önceki yılın aynı çeyreğine göre yüzde 1,4'lük artış gösterirken, mevsim ve takvim etkilerinden arındırılmış GSYH değeri bir önceki çeyreğe göre değişmedi. Öte yandan TÜİK, 2011 yılına ilişkin Türkiye'nin ekonomik büyüme verisini yüzde 8,5'ten yüzde 8,8'e revize etti.
BAKAN ÇAĞLAYAN BÜYÜME RAKAMLARINI NASIL DEĞERLENDİRDİ?
Bakanı Zafer Çağlayan, 2012 yılı büyüme hızına ilişkin ''Daha fazlası da olabilirdi, biraz 'acı fren' oldu. Çünkü biz Türkiye olarak daha fazlasını hak ediyoruz'' görüşünü bildiren Çağlayan, Türkiye'nin gerçek büyüme performansının bunun çok daha üzerinde olduğunu vurguladı.
Bu rakamın kötü olmadığını ama daha iyisinin olabileceğine işaret eden Çağlayan, şöyle devam etti:
''Ben Zafer Çağlayan olarak 1 yıldır neden bu konuda konuşuyorum? Çünkü büyüme bizim genetiğimizde var. Bu rakam frene fazla basıldığını gösteriyor. "
Bakan Çağlayan, ''Ne yazık ki büyümenin bir tarafı eksik kaldı. Ben hem iç talebin hem net ihracatın katkı vermesi gerektiğine inanıyorum. 2012 yılında GSYH'miz 786,3 milyar dolar oldu. Gönül isterdi ki, iç talep de büyümeye az da olsa katkı verseydi, 800 milyar doların üzerine çıkabilseydik, daha fazla istihdam yaratabilseydik, daha fazla yatırım yapılsaydı. Onları da 2013 ve sonrasında yapacağız inşallah.''
Ekonomi Bakanı Zafer Çağlayan, 2012 yılı büyüme hızına ilişkin ''2013 ve sonrasında daha hızlı ve sağlam büyüyen bir ekonomimiz olacak. 2023 hedefimiz ilk 10'a girmek, 2 trilyon dolar GSYH'ye çıkabilmek. Bunun için de en az yüzde 6-6,5 hızla büyümemiz gerekiyor. Hem iç talebin hem de net ihracatın katkısı ile bunu yapacağız'' dedi.
BAKAN ŞİMŞEK: TÜRKİYE'NİN YÜZDE 2.2 BÜYÜMÜŞ OLMASI BAŞARIDIR
Şimşek, 2012 yılı büyüme rakamlarına ilişkin yaptığı yazılı açıklamada, ''Küresel ekonomideki yavaşlamaya, en büyük ticaret ortağımız olan AB'deki krizin derinleşmesine, bölgemizde artan jeopolitik gerginliklere ve yüksek seyreden petrol fiyatlarına rağmen Türkiye'nin yüzde 2,2 büyümüş olması bir başarıdır'' dedi.
Bakan Şimşek, 2013'ün, büyümenin dengeli biçimde hızlandığı bir yıl olacağı değerlendirmesinde bulunarak, şunları söyledi: ''Enflasyonist baskılardaki azalmaya paralel olarak para politikasındaki esneklik ile piyasalarda ve reel sektörde artan güven ortamı iç talepteki toparlanmayı olumlu yönde etkileyecektir. Bunun yanı sıra güçlü kamu mali dengelerimiz, sağlam bankacılık ve reel sektör bilançoları ile hanehalkının sağlam yapısı da büyümeyi destekleyecektir. Bu çerçevede bu yıl büyümenin Orta Vadeli Program'da (OVP) öngördüğümüz üzere yüzde 4 civarında gerçekleşmesini bekliyoruz.''
EKONOMİSTLER NE DEDİ?
Gülay Elif Girgin/Ata Yatırım Başekonomisti
''Hatırlanacağı üzere Merkez Bankası 3. çeyrek rakamlarını gördükten sonra parasal koşullarda gevşemeye gitmişti. Bu politikanın etkileri 4. çeyrekte pek görülmedi'' dedi.
Büyümede kamu harcamaları ve dış talebin etkili olduğunu kaydeden Girgin, öte yandan özel tüketim harcamalarının daralmaya devam ettiğini dile getirdi.
Bu yılın 1. çeyreğinde hafif bir toparlanma gözlendiğine işaret eden Girgin, ''Ama bu toparlanma, bizi yüzde 4'lük büyüme hedefine taşır mı? Bu bir soru işareti. Küresel risklerin arttığı bir ortam söz konusu. Yüzde 4 tahminimi değiştirmemekle birlikte küresel koşullardaki risklerden dolayı anılan hedefin üzerinde kara bulutlar dolaştığını söyleyebilirim'' diye konuştu.
Prof. Dr. Muhsin Kar/Stratejik Düşünce Enstitüsü (SDE) Ekonomisti
''Bu seviyede bir büyüme oranı 2013 hedefi olan yüzde 4'ü riske sokabilir'' diyen Kar, hızlı bir şekilde büyümeyi hızlandırıcı önlemler alınması gerektiğini belirtti.
Merkez Bankası'nın büyümeyi destekleyici nitelikte daha gevşek bir para politikası izlemesinin önemine değinen Kar, ''Yumuşak iniş senaryosu iyi bir senaryoydu. Ancak büyüme oranına bakıldığında inişin biraz sert olduğu söylenebilir. 2011'deki yüzde 8-9 büyüme oranları, çok sağlıklı değildi. Dolayısıyla yumuşak iniş senaryosu gerekliydi. Ancak son açıklanan rakamlar biraz gaza basma zamanının geldiğini gösteriyor'' dedi.