Çinliler kömüre yatırımı yanlış mı anladı?

Başbakan Erdoğan'ın, Çin ve Güney Kore gezileri sonrası, bu iki ülkenin yerli kömüre yatırım yapacaklarına dair haberler, beyanatlar okuduk. Fakat Çinliler Türkiye'de yerli kömür yerine ithal kömürden elektrik üretmek üzere yol çıktılar. Eğer ülke olarak elektrik üretiminin hangi kaynaklardan sağlanacağına dair bir planınız, projeniz ve dahi vizyonunuz yoksa sadece noter memurluğuyla yetinmeyi kendinize misyon olarak seçmişseniz, yalnızca Çinliler değil, böyle bir ülkede bu şekilde kârlı yatırımı herkes yapar.

Türkiye'nin kurulu elektrik gücünün iki katı doğalgaz çevrim santralı lisansını kafasına göre dağıtan bir anlayıştan, elektriğin hangi kaynaklardan üretileceğine, yerli enerji kaynaklarının nasıl ekonomiye kazandırılacağına dair bir politika geliştirmesini beklememiz doğru olmaz. Zaten bu yüzden Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Taner Yıldız, doğalgaz lisansları için bazı kriterler açıklamak zorunda kaldı.

Dünyanın en büyük kömür üreticilerinden Çinli Shenhua'nın, dev kömür yatırımı için Türkiye'yi seçtiğine dair haberin detaylarına baktığımda, şahsen benim beklentilerimi karşılayan bir durumu ortada göremiyorum. Hatta bu habere sevinemiyorum bile. İskenderun'da ithal kömüre dayalı 2 bin megavatlık termik santralı kuracak bir şirkete lisansı hemen verirseniz veya önünüzde bir plan olmadığı için gelene "Geç" derseniz, kusura bakmayın ama yerli kömür yerinde yatmaya devam eder. Yerli kaynakları harekete geçirebilmek için birazcık düşünün, elektrik üretim lisanslarını bu kadar kolay vermeyin.

Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu (EPDK) Başkanı Hasan Köktaş, "Ülkemizde yapılmak istenen ithal kömür santralı projelerinde, ithal edilecek kömüre belli oranda yerli kömürden katkı sağlanmasını istiyoruz" açıklamasını yapmış. EPDK Başkanı olarak, bu yatırımları yönlendirecek, yerli kaynağı öne çıkaracak düzenlemeler yapması yerine hiçbir bağlayıcılığı olmayan sözler sarf etmesiyle kim yatırım yapar? Zaten EPDK Başkanı Köktaş da sözlerinin devamında "yerli kömürden bir şey olmaz" mealine gelecek, yatırım yapmak isteyeni de caydıracak cümleler kurmuş. Dua edelim ki, Enerji Bakanı Yıldız, Elektrik Üretim AŞ (EÜAŞ) yetkilileri kendisi gibi düşünmüyor.

Köktaş'ın yerli kömüre yersiz katkı sağlayan sözlerine bir göz atın bakalım haksız mıyım? "Böylece düşük kalorili olsa da yerli kömürümüzün büyük ölçekli projelerde elektrik üretimine yönlendirilmesini hem de yeni istihdam, iş imkânları gibi ülke sınırlarımız içinde katma değer yaratılmasını arzuluyoruz."

Arzulamak, istemek bir şey ifade etmiyor. Düzenleme yapacaksın, mevzuatları hazırlayacaksın. Elektrik santralı kurmak üzere gelenlerin önüne de bir plan koyacaksın. Madem 2 bin megavatlık ithal kömür santralına izin verdin, bunun karşılığında en az onun kadar da yerli kömüre yatırım yapmayı zaruri kılan bir yasal düzenlemen olacak. Veya yerli kaynaklar harekete geçirilmeden, ekonomiye kazandırılmadan ithale izin vermeyeceksin... İyi de bunları kim yapacak? Galiba asıl sorun da bu...

Elektrik Üreticileri Derneği çatallaşacak...

Enerjinin sorunlu olan tarafı galiba sadece üst kurul tarafı değil. EPDK Başkanı ile Elektrik Üreticileri Derneği (EÜD) arasında daha önce sorunlar olduğu kamuoyuna yansımıştı. Bu sebeple 7 Mayıs 2012'de yapılan genel kuruldan farklı bir tablo ortaya çıkması bekleniyordu, olmadı. Yeniden EÜD Başkanlığı'na seçilen Önder Karaduman, genel kurul öncesi adaylıktan çekilmesi için ikna edilemedi. Aday olup kazanınca şimdi sektörde "Yeni bir dernek daha kurulabilir" tartışmaları başladı. Hatta adının da Serbest Elektrik Üreticiler Derneği (SEÜD) olabileceği ve tüm büyük şirketlerin bu çatı altında toplanacağı ifade ediliyor.

Son genel kurul sonrası ortaya çıkan tablo şöyle:

Genel Başkan Önder Karaduman (Kudret Enerji), Genel Sekreter Yeşim M. Şişli (Soyak Enerji), Sayman Üye Mehmet Çetinkaya (Nuh Enerji), üyeler Sabahattin Günceler (Camiş Elektrik), Muhittin Babalıoğlu (Çolakoğlu), Fırat Alparslan (Bisenerji) ve Ulvi Faysal İlhan (Modern Enerji)