Goya'nın ürkütücü gravüründe Türkiye vardı

Siz bir resme, fotoğrafa veya heykele bakarken o bazen size sadece o anda gösterdiği ile değil sizde başka çağrışımlar yaparak da konuşur.

Örneğin ben Goya’nın meşhur gravürü Los Caprichios’a bakarken tüylerim ürperdi. Bu sadece gravürün kendi başına etkileyici olmasından değildi. Gördüğüm bana günümüzün Türkiye’sinin durumunu da çağrıştırdığından gravürün üstümde çarpıcı bir etkisi olmuştu.

Gravürde önündeki masaya kollarını yaymış, kafasını da koyup uyumuş bir adam ve etrafında birçok ürkütücü gece yaratığı görülüyordu. Sanatçı Goya 1790’larda bakır levhayı kezzapla işleyerek yaptığı gravür serisinin bu 43. resminde adamın dayandığı masanın yanına ‘El steno de la razon produce monsturos’ cümlesini de yazmış.

Yani 'Akıl Yürütme Uyuduğu Zaman Canavarlar Ortaya çıkar' denilmiş.

Bana asıl Türkiye’yi hatırlatan işte bu cümle oldu. Aklı, akıl yürütmeyi, mantığı hayatın her alanından çıkardığınızda neler olabileceğini bence ekonomide, siyasette, kültürde her düzeyde görüyoruz ülkemizde. Her birimizin evinde dolaplarında tuttuğu canavarlar akıl uyuduğu için ortaya çıkmış ve hayatı ele geçişmiş durumdalar. Bu canavarları yine ait oldukları yere göndermek ancak aklın uyanması ile olabilecek gibi.

(Gravürden o kadar etkilendim ki Robert Hughes’ın yazdığı ‘Goya’ biyografisi de getirttim ve okumaya başladım.)