Snowden Etkisi'nin 8 somut örneği

Bu olayı Snowden belgelerine dayanan makalelerin bir torrent’i izledi. Snowden’in kendisi de görevin başarıldığını açıkladı. Ve bazı mütevazi yollardan Kongre, ortaklar ve diğer ülkeler de somut adımlar attı.
İşte Snowden’ın sızıntılarının en kayda değer tepkimeleri…

1. Ulusal İstihbarat direktörü James Clapper Kongre’de yalan söylediğini itiraf etti
Snowden sızıntıları başlamadan 3 ay önce Senatör Ron Wyden ülkenin en önemli istihbarat yetkilisine NSA’nın milyonlar, hatta yüz milyonlarca Amerikalının bilgilerini toplayıp toplamadığını sordu.
Clapper “Hayır efendim. Kasten değil” şeklinde cevap verdi.
Tabii ki NSA yıllardır kasıtlı olarak kişilerin özel telefon verilerini geniş kapsamlı bir şekilde topluyordu. Hükümet, Amerikalıların telefon kayıtlarına terörizmle ilgili olabileceği için gizli bir şekilde gözetlemeye izin vermişti.
Wyden, Clapper’in yalanı karşısında içten içe hiddetlenmişti ancak özel telefon verileri koleksiyonu gizlilik derecesinde olduğundan bunu ortaya çıkaramadı. Tüm bunlar 5 Haziran 2013’te Snowden sızıntılarının yayınlanmasıyla değişti.
Günler sonra Clapper gönülsüzce ya da belki de açık sözlü şekilde yalan söylediğini itiraf etti: “ En doğru olduğunu düşündüğüm şekilde yanıt verdim, en azından sadece hayır demeyerek”

2. Beyaz Saray telefon veri toplamasını durdurmak için (göstermelik) bir senet yolladı
Amerikalılar NSA’nın geniş kapsamlı telefon dinleme programına oldukça öfkelenmişti. Bu nedenle Beyaz Saray geçtiğimiz ay bir senet göndererek sponsorların bilgi toplamayı durdurabileceklerini söyledi. Bu karar tartışma yaratsa da, Beyaz Saray ve casus birimleri bunun en zor hükümlerini çıkarmış gibi göründü. Ama yine de tasarı, Kongre’deki kimsenin NSA ile ilgili hiçbir şey yapmıyormuş gibi görünmek istemediğine dair açık bir işaretti.

3. Bir federal hakim NSA’nın telefon dinleme programının anayasaya aykırı olduğunu söyledi
Amerikan yerel mahkeme hakimi Richard Leon Aralık ayında, NSA programına karşı bir dava yönetti ve bu teknolojinin “neredeyse Orwell’ci” (1984 isimli kitabın yazarı George Orwell) olduğunu söyledi.
Diğer bölgelerdeki hakimlerden farklı kararlar çıktığı için program hala varlığını sürdürüyor. Ve kapalı kapılar ardında Dış İstihbarat İzleme Mahkemesi tarafından da onaylandı. Ancak hakim Leon’un vasıtasıyla program sonunda Yargıtay’a ulaşmadan bitirildi.

4. Teknoloji firmaları sonunda mahremiyet konusuna önem vermeye başladı
Büyük teknoloji firmaları yıllardır müşterilerinin mahremiyetlerini "sözde" koruduklarını söylüyordu. Ancak NSA’nın şirketlerin servis sağlayıcılarına eriştiğinin açığa çıkmasıyla, mahremiyet birden dokunulabilir bir şey oldu. Cloud (bulut) tedarikçileri, gelecek 3 yıl içerisinde, bilgilerini depolamaya çalışan Amerikan şirketlerinden korkan yabancı müşterilerini kaybederek 35 milyar dolar kaybetmenin eşiğine geldi. Bu nedenle şirketler müşterilerine kriptolu önlemlerle karşılık vermeye başladı.

5. İngiltere ilk kez halka açık istihbarat duruşmasına sahne oldu
Eğer istihbarat dikkatsizliğinin yalnızca ABD’de zayıf olduğunu düşünüyorsanız durumun İngiltere’de ne durumda olduğuna inanamayacaksınız.
Güçlü İngiliz casus birimleri MI5 ve GCHQ, Snowden hikayeleri ortaya çıkana kadar Parlamento’nun önünde bugüne kadar hiç halka açık duruşma ile yüzleşmemişti. Kasım ayında yapılan duruşmaya tam bir yüzleştirme demek zordu. Ama Snowden sızıntılarına genel olarak omuz silken bir tavır takınan bir ülke için önemli bir adımdı. Ve o adım Amerikalılar için de önem taşıyordu: Nisan’da yapılan karşılaşma GCHQ’nun NSA’nın veri havuzlarına gizlice “denetlenmeyen erişim” istediğini ortaya çıkardı.

6. Almanya, Başbakan Angela Merkel’in telefon görüşmelerinin dinlenmesiyle ilgili bir soruşturma başlattı
NSA’nın Alman başbakanının telefonunu izlediğinin açığa çıkması Merkel’i de fazlasıyla şaşırttı. Merkel duruma o kadar öfkelendi ki eski Doğu Alman casus birimi Stasi’den bu izlemeyi araştırmasını istedi.
Alman federal savcısı Harald Range, Merkel’in telefon izlemesine karşı bir soruşturma başlattığını açıkladı. Soruşturma, Snowden sızıntılarının Amerika diplomatik ilişkilerini yıprattığını kanıtlıyordu, ayrıca tüm dünyadaki insanlar gözetlenmeyi ciddiye almaya başladı.

7. Brezilya, Boeing ile olan 4 milyar dolarlık savunma kontratını sonlandırdı
Yurt dışı ilişkilerinin ekşidiğine dair somut bir örnek, Brezilya’nın büyük savaş jeti anlaşmasını Amerikan şirketi Boeing yerine Saab ile imzalaması olarak verilebilir. Snowden sızıntılarının hükümete ne kadar zarar verdiğini tartışan kaynaklardan bir analist Boeing jetinin çok pahalıya mal olduğuna inandığını söyledi.
Brezilya başkanı Dilma Rousseff yaşadığı büyük öfke sonrası kendi üzerinde yapılan izlemeyi Birleşmiş Milletler kürsüsüne taşıdı.

8. Başkan Barack Obama, Snowden olmasaydı izleme tartışmalarının yaşanmayacağını itiraf etti
Ocak ayında yaptığı önemli bir konuşmada Obama, Snowden’ın hareketleri ya da yaptıkları üzerinde durmayacağını söyledi. Ancak esasen bir yıldır süren gözetleme tartışmaları sonucunda oluşan bulanmanın Snowden olmasaydı gerçekleşmeyeceği konusunu onaylamıştı.
Obama “Kendimizi korumamız ve dünya liderliğimizi sürdürmek için bazı önemli kararlar vermemiz gerekiyor, Anayasamızın gerektirdiği gibi sivil özgürlükleri devam ettirmek ve özel yaşamı korumak bizim amacımız” açıklamasını yaptı.
Gözetleme davası sonunda başladı ve ana sorunlarla ilgili bazı dosyaları halka açık bir şekilde sundu. Ve bir tartışma için bilgilenme ihtiyacı doğması durumunda NSA ve diğer birimler, dosyaların gizliliğini kaldırıp Tumblr’a yükleyerek geniş kapsamlı gözetlemenin iç çalışmalarını kanıtlayan belgeleri Snowden sızıntılarından sonra ilk kez gösterdi.