Bir veriye 4 ayrı bakış
Son bir yıla damgasını vuran küresel salgın dünyanın da Türkiye’nin de gidişini bozdu. Salgına karşı alınan önlemler ekonomiyi vurdu. Ülkeler de ekonomide çeşitli destek paketleri açıkladı. Özel sektöre ve hane halkına devletlerin, finansal sisteme ve ekonomilere de merkez bankalarının büyük destekleri oldu.
-Türkiye’de devletin desteği daha çok vergileri erteleyerek oldu. Nakit desteği ise sınırlı kaldı. Asıl destek kredi genişlemesiyle kamu bankaların öncülüğünde yapıldı. Negatif faiz döneminde kredi artışı ile hem şirket borçları yeniden yapılandırıldı, hem de dayanıklı mal ve gayrimenkul satışları patladı.
-Bu sayededir ki, yılın büyük bölümünde GSYH’nın negatif olacağı tahmin edilirken, yüzde 1.8 büyüme ortaya çıktı. ÖTV ve KDV’de beklenmedik artışla vergi gelirleri hedeflerin üzerinde gerçekleşti ve bütçe açığını sadece yarım puanlık artışla sınırlı tuttu.
-Büyüme bu ölçüde istenmiş miydi bilemem ama istihdama ve şirketlere doğrudan devlet desteği yerine, ekonomiyi mümkün olduğunca canlı tutularak dolaylı destek verildiğini düşünüyorum. Bu nedenle son bir yılda şirket iflaslarında olağanüstü bir artış görülmedi.
NEREDEN BAKTIĞINA GÖRE DEĞİŞİR
-İstihdam tarafında ise işler şirketler kesiminde olduğu kadar iyi değil. İşten çıkarma yasağı olduğundan gerçek durumun ne olduğu istatistiklere yansımıyor. Ancak yasaklar kalkığında gerçek tabloyu göreceğiz.
-Dün ocak ayı istihdam verileri yeni yöntemle açıklandı. İstihdam verilerinin yeni yöntemini, bardağın yarısı dolu diyenlere de, yarısı boş diyenlere de, gerçeği görmek isteyenlere de malzeme verecek içerikte buldum.
-İlk bakışta işsizlik oranı mevsimsel etkilerden arındırılmış olarak ocaktan ocağa son bir yılda yüzde 12.8’den yüzde 12.2’ye düştü. Arındırılmamış verilerde ise yüzde 14.1’den yüzde 13.4’e indi. İşsiz sayısı da arındırılmış verilerle 4.04 milyondan 3.86 milyon kişiye, arındırılmamış verilerde 4.42 milyondan 4.19 milyon kişiye düştü.
-Küresel salgında ekonominin tatil edildiği ve karantinaların uygulandığı son bir yılda yüzde 1.8 pozitif büyüme yanında işsizliğin bu verilerle gerilediği savunulabilir. Ne güzel tablo denilebilir. Bardağın dolu tarafını göstermek isteyenler için iyi malzeme.
ATIL İŞGÜCÜ ORANI %29
-Bardağın boş tarafına ve gerçek duruma gelince, TÜİK yeni yöntemde mevsimsel etkilerden arındırılmış tamamlayıcı göstergelere de yer veriyor.
-Bitişikte yer alan TÜİK’in grafiğine göre en altta ve kırmızı çizgiyle gösterilen işsizlik oranı yüzde 12.2 ve bir yıl önceye göre 0.6 puan azaldı. Grafikte son bir yılda azalma gösteren tek veri bu. Ekonomide iyiye gidiş olduğunu savunacak olanlar bu grafiği kullanabilir.
#resim#825440#
-Grafikte maviyle gösterilen ikinci çizgi, zamana bağılı eksik istihdam ile işsizlerin bütünleştirilmiş oranını veriyor. Bu da yüzde 17.9’a çıktı ve son bir yılda 4.3 puan yükseldi. İşlerin pek iyi olmadığını savunacaklar da bu veriyi gösterebilir.
-Sarı renkle gösterilen üçüncü çizgi grafik işsizler ve potansiyel işgücünün bütünleşik oranını veriyor. Ocak ayında yüzde 22.5 olan bu oran bir yıl önce 18.7 idi ve 3.8 puan artış kaydetti. İşler kötüyü gidiyor diyecekler bu grafikten destek bulabilir.
-En üstte yer alan ve onun altındaki bütün oranları içeren “atıl işgücü oranı” ise ocak ayında yüzde 29.1’e çıktı. Geniş anlamda işsizlik oranı diye tanımlanacak bir veri ve yüzde 29’u gösteriyor. Oran bir önceki ay yüzde 28.4, Ocak 2020’de de yüzde 21.2 idi. Atıl iş gücündeki bir yıllık artış 7.9 puan. Atıl işgücü oranı zamana bağlı eksik istihdam, potansiyel işgücü ve işsizlerden oluşuyor ve istihdam verileri çok kötü diyenlere bir dayanak sunuyor.
#resim#825441#
ANAHTAR İSTİHDAMA KATILIMDA
-Diyelim ki yeni işgücü verilerinde atıl işgücü olmasa ne olurdu? İşsizlikte şu rakamlara bakmak bize gerçek tabloyu verirdi.
-Son bir yılda 15 yaş ve üzeri nüfus 1.22 milyon arttı. Bunun yanında işgücüne katılım 366 bin kişi azaldı. İstihdam edilenlerin sayısı da 154 bin düştü.
-Buna karşılık işsiz sayısı 213 bin azaldı ve işsizlik oranı da yüzde 12.8’den yüzde 12.2’ye düştü ve 0.6 puan azaldı.
-Anahtar ise son bir yılda işgücüne katılmayanların sayısının 1.6 milyon kişi artmasında ve toplamının 31.7 milyona çıkmasında yatıyor. Bir yıllık artış nüfus artışından bile 400 bin kişi fazla. Ve işgücüne katılmayanların sayısı, uzun bir aradan sonra ilk kez pandemi döneminde işgücüne katılanları geçiyor. Bir yıl önce ise işgücüne katılanlar daha fazlaydı.
-Anlaşılıyor ki, salgının domine ettiği son bir yılın ekonomideki nihai faturası çalışanlara ve işsizlere çıktı.