Okumadan oy vermek
Dünyada bir dakikada ortalama 380 bin gazete satılıyor. İstatistik açıklamaların çok sevdiği ortalama kavramı, hem bazı gerçekleri ortaya koyar hem de diğer bazı gerçekleri gizler. Dakikada satılan 380 bin gazete rakamı, günde ortalama 550 milyon rakamını verir. Yani bir yılda dünyada 200 milyarın üstünde gazete satılmaktadır. Dünya nüfusu şu anda 6,8 milyar olduğuna göre, günde 12 kişiye bir gazete düşmektedir. Yılda ise, adam başına 29,5 gazete sayısına ulaşılmaktadır.
Türkiye İstatistik Kurumu’nun (TÜİK), “Yazılı Medya İstatistikleri, 2009” raporuna göre, geçen yıl ülkemizde yayınlanan 6.073 gazete ve derginin toplam tirajı 2 milyar 266 milyon. Bu tirajın % 94,4’ünü gazeteler, bunun da % 89,6’lık kısmını günlük gazeteler oluşturuyor. Gerekli hesaplamaları yaptığımızda, ülkemizde yılda adam başına 24,4 günlük gazete sayısına ulaşıyoruz. Dünya ortalamasına epeyi yakın, ama gene de altında Ama bir ayrıntıyı gözden kaçırmamak gerekiyor. Dünya ortalaması “satış” rakamını, Türkiye ortalaması “tiraj” rakamını gösteriyor. Yani piyasaya çıkan her gazete satılmadığı için, ülkemizdeki fert başına yıllık gazete satış rakamı, aslında dünya ortalamasının çok gerisinde.
Ortalamalar konusunda çok dikkatli olmak gerekiyor. Worldometers’in rakamlarına göre, şu anda dünyada yeterli gıda alamayan insan sayısı 1 milyar 27 milyon. Bir günde açlıktan ölen insan sayısı 30 binin üstünde. Bunlara evsizler, yoksulluk sınırında bulunanlar, ulaşım olanaklarına sahip olmayanlar, okuma bilmeyenler vb eklendiğinde, dünya nüfusunun en azından yarısının gazeteye ulaşma olanağının bulunmadığı görülecektir. Bu durumda, Türkiye’de herkesin gazeteye ulaşabilir olduğu varsayımı içinde, Dünya ortalaması yılda adam başına 59 gazeteye çıkar ve Türkiye bu ortalamanın dörtte birinden aşağıya düşer. Öte yandan gazete satışları dünya üzerinde normal bir dağılım göstermez. Japonya, Norveç gibi ülkelerde günde bin kişiye 600’den fazla gazete satılır. Bu rakam, birçok Batı ülkesi için 300’den yüksektir. Bu durumda, bir Japon veya Norveçli yılda 200’den fazla gazete satın alırken, aynı rakam Batı ülkelerinde 100’ün üzerinde kalırken, Türkiye’de satılan günlük gazete sayısı bunun onda birine bile ulaşamaz. Dergilerdeki durum daha vahimdir. ABD ve Batı Avrupa’da satılan adam başına dergi sayısı, Türkiye’dekinin 30-40 katıdır.
Türkiye, artık orta zenginlikte bir ülke, gazete ve dergi okumamanın nedeni parasızlık değil. Nitekim dünyada şu anda 1 milyar 957 milyon internet kullanıcısı var, bunun dünya nüfusuna oranı % 28,5. Türkiye’de ise internet kullanıcısı 35 milyon ve nüfusa oranı % 50. Aynı durum SMS için de geçerli. Türkiye’de 2. çeyrekte 36,3 milyon SMS atıldı. Yani üç ayda adam başına 500 veya yılda 2.000 adet. Oysa Birleşik Krallık’ta Eylül ayındaki SMS sayısı 4,8 milyar, Fransa’da üç ayda 4,5 milyar. Yani gazete ve dergi satışlarında yirmide, kırkta biri olduğumuz ülkeleri SMS’te fena halde katlıyoruz. İstatistikler bir konuşmaya başladı mı, durum daha netleşiyor. Türkiye’de yaşayan insanlar, adam başına sigara veya kola harcamasında dünyada başı çekiyorlar
Dünyada şu anda 343 milyon obez var, yani hakkından fazla yiyen. Yeteri kadar gıda bulamayanlar ise 1 milyarın üzerinde. Obezlerin dünya nüfusuna oranı % 5. Türkiye’de ise 8,5 milyon obez var, nüfusa oranı % 12. Yani bu ülkede insanların önemlice bir bölümü gereksiz gıdalarla midelerini şişiriyor, ama beyinlerini doyurmak için yazılı malzeme satın almıyor. Ve nihayet yıl başından bu yana dünyada yayınlanan yeni kitap sayısı 625 bin. Bu rakam Türkiye’de 5 bin bile değil. Kitap tirajlarına ise hiç değinmemek gerekiyor, bugün standart kitap tirajı, bu ülkede 1000 civarında. Norveç’te yılda adam başına kitap harcaması 200 doların üstünde, Türkiye’de yarım doları bile bulumuyor.
Bu parası olduğu halde okumayan toplum, Anayasa değişikliklerini nasıl değerlendirecek de, nasıl oy verecek acaba?