Gelir Vergisi Kanunu uyarınca, ücretliler 2019 yılında 18 bin liraya kadar olan kazançları için yüzde 15, 18 bin lirayı aşan kazançları için de yüzde 20 oranında vergi ödeyecek. Ücretlilerin brüt gelirlerinden yüzde 14 oranındaki sosyal güvenlik primi işçi payı ve yüzde 1 oraişsizlik sigortası primi işçi payı düşüldükten sonra kalan tutar üzerinden vergi alınıyor. Brüt 2 bin 558.40 lira olan asgari ücretin gelir vergisi matrahı 2 bin 174.64 TL düzeyinde bulunuyor.

ASGARİ ÜCRETLİNİN NET ÜCRETİ NEDİR?

Çalışanların gelir vergisi diliminden nasıl etkilendiğini anlayabilmek için öncelikle net asgari ücreti açıklığa kavuşturmak gerekiyor. Asgari ücretlinin 2019 yılı itibarıyla gerçek net ücreti aslında 1.829,03 liradır. Bekâr bir çalışana aylık 191.88 TL asgari geçim indirimi (AGİ) uygulanıyor. Böylece asgari ücretlinin ele geçen net ücreti 2 bin 20.91 TL oluyor.

Kamuoyunda bilinen net asgari ücret tutarının 191.88 TL’lik bölümü bekâr veya eşi çalışan işçiye ödenen AGİ’den oluşuyor. AGİ tutarı, eşin çalışıp çalışmamasına ve çocuk sayısına göre arttığı için, ele geçen net ücret de değişiyor.

BEKÂR ASGARİ ÜCRETLİ VERGİ ARTIŞINDAN KURTULDU

Önceki yıllarda bekâr asgari ücretliler eylül ayından itibaren yüzde 20 gelir vergisi dilimine girdikleri için ellerine geçen net ücretler azalmaya başlıyordu. 2016 ve 2017 yıllarında çıkartılan geçici düzenlemelerle vergi dilimindeki artıştan etkilenmeleri önlendi. Geçen yıl mart ayında çıkartılan kanunla da bekâr asgari ücretliler vergi dilimindeki artıştan kalıcı olarak kurtuldular. Yapılan düzenleme uyarınca, AGİ ile birlikte bekâr işçilerin ellerine geçen net ücret, ocak ayındaki net ücretin altına düşmüyor.

Geçen yılki yasa çıkmamış olsaydı, 2.020.91 TL olan ele geçen net asgari ücret, eylülde 1.942 TL’ye, ekimden itibaren de 1.912 TL’ye düşecekti. Bekâr asgari ücretliler, yasal düzenleme sayesinde yıl boyu 2.020.91 TL ücret alabiliyorlar. 

ÇOCUKLU ÇALIŞANLAR ETKİLENMEYE DEVAM EDİYOR

Söz konusu yasal düzenleme, çocuklu asgari ücretlileri gelir vergisi dilimindeki artıştan sınırlı bir şekilde koruyor. AGİ ile birlikte ele geçen net ücret ocak ayında kaç lira olursa olsun, gelir vergisi dilimindeki artış karşısında sadece ücretin 2 bin 20 liranın altına düşmesi önleniyor.

Örneğin, yasa değişikliği olmasaydı eşi çalışmayan 1 çocuklu işçinin ocak ayında 2.088 TL olan net ücreti ekim ayında 1.979 TL’ye kadar düşecek iken, 2.020 TL’de sabitleniyor.

ÇOCUKLU ÇALIŞANLARIN KAYBI 405 TL’YE KADAR ÇIKIYOR

Gelir vergisi dilimindeki artış, çocuk sayısı fazla olan çalışanları daha fazla etkiliyor. Örneğin, eşi çalışmayan 3 çocuklu bir asgari ücretli ocak ayında AGİ ile birlikte net 2 bin 155 TL ücret alıyor. Bu işçinin net ücreti eylülde 2 bin 76 TL’ye, ekimden itibaren de yıl sonuna kadar 2 bin 46 TL’ye düşüyor. Eşi çalışmayan 2 çocuklu bir işçinin ocakta 2 bin 116 TL olan net ücreti eylülde 2 bin 38 TL’ye, ekimden itibaren de 2 bin 20 TL’ye geriliyor.

Gelir vergisi dilimindeki artış dolayısıyla, eşi çalışmayan 3 çocuklu bir işçinin yıllık kaybı 405 TL, 2 çocuklu işçinin 366 TL, 1 çocuklu işçinin kaybı da 268 TL oluyor. Eşi çalışan 4 çocuklu işçinin yıllık kaybı da 405 TL’ye ulaşıyor.

Asgari geçim indirimi, mükellef ile birlikte oturan veya mükellef tarafından bakılan 18 yaşını veya tahsilde ise 25 yaşını doldurmamış çocuklar için uygulanıyor. 

TÜM ÇALIŞANLAR ETKİLENİYOR

Vergi dilimindeki artıştan asgari ücretin üzerinde para kazanan çalışanlar daha fazla etkileniyor. Eşi çalışmayan ve 3 çocuklu çalışan, brüt ücreti 3 bin lira ise vergi dilimindeki artıştan dolayı yıllık 630 TL, ücreti 3500 lira olan 885 lira ve brüt ücreti 4 bin lira olan da bin 196 lira kayba uğruyor.

Asgari ücretlinin ücreti nasıl azalacak      
AGİ+Net ücret (TL)       
        
 Ocak-TemmuzAğustosEylülEkimKasımAralıkYıllık kayıp
Bekar 2.020,912.020,912.020,912.020,912.020,912.020,910,0
Eşi çalışmayan2.059,292.059,292.020,912.020,912.020,912.020,91153,5
Eşi çalışmayan, 1 çocuklu2.088,072.088,072.020,912.020,912.020,912.020,91268,6
Eşi çalışmayan, 2 çocuklu2.116,852.116,852.038,262.020,912.020,912.020,91366,4
Eşi çalışmayan, 3 çocuklu2.155,232.155,232.076,642.046,492.046,492.046,49404,8
Eşi çalışan, 1 çocuklu2.049,692.049,692.020,912.020,912.020,912.020,91115,1
Eşi çalışan, 2 çocuklu2.078,472.078,472.020,912.020,912.020,912.020,91230,2
Eşi çalışan, 3 çocuklu2.116,852.116,852.038,262.020,912.020,912.020,91366,4
Eşi çalışan, 4 çocuklu2.136,042.136,042.057,452.027,302.027,302.027,30404,8
Eşi çalışan, 5 çocuklu2.155,222.155,222.076,742.046,492.046,492.046,49404,8