Günlük gelişmeleri takip edebilmek için habertürk uygulamasını indirin
  • Habertürk Android Uygulaması
  • Habertürk iPhone Uygulaması
BBC TÜRKÇE
- Getty Images

ABD Başkanı Donald Trump, koronavirüsün kökeninin Çin'de bir laboratuvar olabileceği yönündeki son sözleriyle bu konuda Amerikan istihbarat örgütlerinin açıklamalarıyla çelişmiş görünüyor.

ABD Ulusal İstihbarat Direktörlüğü dün virüsün kökeni konusundaki farklı ihtimalleri hâlâ değerlendirdiklerini ama Covid-19'un insan eliyle üretilmiş ya da genetiğiyle oynanmış bir virüs olmadığını saptadıklarını kaydetmişti.

Çin de virüsün laboratuvarda üretildiği iddialarını, ABD yönetiminin gözleri kendi sorunlarından uzaklaştırmak için bu tür suçlamalara giriştiğini söyleyerek reddetmişti.

Geçen yılın sonlarında Çin'in Vuhan kentinde ortaya çıktığından bu yana koronavirüs dünya çapında 3 milyon 200 bin kişiye bulaştı ve 230 bin kişinin ölümüne yol açtı.

Trump tam olarak ne dedi?

Donald Trump dün Beyaz Saray'daki basın toplantısı sırasında gelen "Virüsün kökeninin Vuhan Viroloji Enstitüsü olduğuna kuvvetle kanaat getirmenizi sağlayan bir kanıt gördünüz mü?" sorusunu "Evet gördüm. Evet gördüm. Ve Dünya Sağlık Örgütü utanmalıdır çünkü Çin'in halkla ilişkiler ajansı gibi davranıyorlar" diye yanıtladı.

Daha sonra bu iddiasına açıklık getirmesi istendiğinde "Size bunu söyleyemem" diye cevap verdi.

https://www.facebook.com/watch/?v=225130278813877

Trump gazetecilere ayrıca Çin'den bahisle "Bir hata mı yaptılar ya da yanlışlıkla ortaya çıktı da yeniden mi ürettiler ya da birisi kasten bir şey mi yaptı? İnsanların Çin'in diğer bölgelerine seyahati engellendi de nasıl dünyanın diğer yerlerine gitmeleri engellenmedi bunu anlamıyorum. Bu onların cevaplaması gereken zor bir soru" dedi.

New York Times gazetesi Perşembe günkü sayısında, üst düzey Beyaz Saray yetkililerinin ABD istihbarat örgütlerinden, virüsün Vuhan'daki bir araştırma laboratuvarından gelip gelmediğini araştırmalarını istediklerini yazmıştı.

Amerikan NBC televizyonunun Çarşamba günkü bir haberine göre de, Amerikan istihbarat örgütlerine ayrıca Çin ve Dünya Sağlık Örgütü'nün (WHO) başta virüsle ilgili bazı bilgileri gizli tutup tutmadıklarının da belirlenmesi görevi verildi.

- Getty Images
ABD'nin Michigan eyaletinde salgına yönelik önlemler protesto edilmişti.
  • CNN: ABD istihbaratı koronavirüsün Vuhan'daki viroloji laboratuvarında üretildiği iddialarını araştırıyor

İstihbarat Direktörlüğü ne dedi?

Farklı ABD İstihbarat örgütlerini eşgüdümleyen Ulusal İstihbarat Dairesi Direktörlüğü Perşembe günü kamuoyuna nadir görülen bir açıklama yaptı ve Covid-19'un doğadan kaynaklanan bir virüs olduğu konusundaki geniş bilimsel kanıyı paylaştığını kaydetti.

Açıklamada "İstihbarat örgütleri salgının enfekte olmuş hayvanlar üzerinden mi bulaştığı yoksa Vuhan'daki bir laboratuvarda meydana gelen bir kaza sonucu mı yayıldığı konularında ortaya çıkan bilgi ve istihbaratı titizlikle değerlendirmeyi sürdürecektir" denildi.

Bu açıklamayla Amerikan istihbarat örgütleri ilk kez açık ve net bir şekilde virüsün bir biyolojik silah olduğu yolundaki - hem ABD hem de Çin'de dile getirilen - komplo teorilerini reddetmiş oldu.

İhtimalleri hala değerlendirdiğini bildirirken, bu ihtimallerden herhangi birine ağırlık vermeyi gerektirecek bir kanıtı bulunduğundan söz etmediği dikkat çekti.

- Getty Images
Berlin'de bir duvar resmi

Çin ABD geriliminin perde arkası

Trump son günlerde pandemi konusunda Çin ile söz düellosunu tırmandırıyor.

Başkan Trump Çarşamba günü Çin'in, Kasım'da yapılması planlanan başkanlık seçimlerinde kendisinin kaybetmesini istediğini ileri sürmüştü.

Daha önce de Çinli yetkilileri ilk ortaya çıktığı aşamada salgınla ilgili bilgileri gizlemekle suçlamış ve isteseler engelleyebileceklerini söylemişti. Aynı şekilde Dünya Sağlık Örgütü'nü de suçlayan Trump, örgüte Amerikan katkılarını askıya aldığını açıklamıştı.

Bu sırada Çin Dışişleri Bakanlığı da Trump yönetimini, krizle başa çıkmaktaki kendi başarısızlıklarının üzerine örtmek için Çin'i hedef göstermekle suçladı.

Çin Dışişleri Bakanlığı sözcüsü ayrıca kanıt göstermeden bir çok kez Covid-19'un aslında ABD'den kaynaklanmış olabileceği iddiasını da dile getirdi.

Washington Post gazetesinde yer alan bir habere göre, Trump yönetimi Çin'in mali olarak nasıl cezalandırılabileceği konusunu değerlendiriyor.

Tartışılan öneriler arasında ABD hükümetinin Çin'e tazminat davası açması ya da Çin'e borç yükümlülüklerini yerine getirmeyeceğini ilan etmesi de bulunuyor.


ABD-Çin propaganda savaşı

BBC'nin Amerikan Dışişleri Bakanlığı muhabiri Barbara Plett-Usher'ın yorumu

ABD istihbarat örgütleri koronavirüs konusunda ilk net açıklamalarını yaptı ve salgının kökeni konusunda, Çin'in koronavirüsü geliştirip bir biyolojik silah olarak dünyaya yaydığı yönündeki komplo teorisini reddetmiş oldu.

Fakat istihbarat örgütlerinin açıklaması virüsün Vuhan'da bulaşıcı hastalıkları araştıran bir laboratuvardan yanlışlıkla sızmış olabileceği tezini reddetmiş değil.

Bu senaryo özellikle ABD Dışişleri Bakanı Mike Pompeo tarafından dile getirilmiş ve Pompeo Çin'in bu laboratuvara yabancı uzmanların girip inceleme yapmasına izin vermesini istemiş, ülkedeki diğer laboratuvarların güvenli olup olmadığını sorgulamıştı.

Çin hükümeti ise bu tür iddiaların tamamen temelsiz olduğunu ve hiç yoktan üretildiğini söylüyor.

Salgının kökeni konusundaki iddialar ve karşı iddialar Çin'in salgınla ilgili tutumu konusundaki propaganda savaşının parçası. Fakat aynı zamanda Amerikan yönetiminin, Çin'in salgının çıkışıyla ilgili daha fazla bilgi paylaşmaması karşısındaki tepkisini de yansıtıyor.

  • Vuhan Viroloji Enstitüsü'nden Trump'a yanıt: Virüsün bizden yayılmış olması olasılığı yok
  • Salgınla yayılan infodemi: Sahte haber ve komplo teorilerini kimler, neden yayar?
  • ABD'de koronavirüs krizi nasıl büyüdü?
  • Bilim insanları koronavirüsü 5G’nin yaydığı iddialarına ‘tam bir saçmalık’ diyor
- BBC
  • BİLMENİZ GEREKENLER - Koronavirüs nedir?
  • TÜRKİYE'DE SON DURUM - Hangi önlemler alındı?
  • HÜKÜMET TAVSİYESİ NE? - Sağlık Bakanlığı'nın koronavirüsten korunma tavsiyeleri
  • COVID-19 VE GERÇEKLER - Koronavirüs hakkında inanmamanız gereken hurafeler
  • SİZ NE YAPABİLİRSİNİZ? - Koronavirüsten nasıl korunursunuz?
  • KORONAVİRÜS HARİTASI - Salgında son durum ne?
  • PANDEMİ NEDİR? - Pandemi nedir, ülkeleri nasıl etkiler?