Yaşlı inadı

Joe Biden yeniden seçilirse ikinci dönemine 82 yaşında başlayacak, görevden ayrıldığında 80’li yaşlarının ortasını geçirmiş olacak. Beyaz Saray adeta bu yaş konusunu gizlemek için çok çabalıyor. Bu sene Başkan’ın doğum günü kutlaması bile epey sönük geçti. Oysa Barack Obama görevdeyken büyük bir partiyle kutlanır, Stevie Wonder gibi isimler konser verirdi. Tabii Obama görevden ayrıldığında 55 yaşındaydı, Biden ise aile arasında 80’inci yaşı pastasını kesti.

Biden’ın yaşı sır olmasa da tartışılması adeta bir tabuydu. Amerikan medyası uzun süre yaş tartışmasını Donald Trump ve rakiplerinin saldırısı olarak gördü, “bunak” karşı tarafın yaratmaya çalıştığı bir algıydı bugüne kadar. Biden’ın tarihleri ve isimleri karıştırması, yürürken aksaması veya düşmesi, notlarıyla kameralara yakalanması gibi anlar genelde ana akım medyada görmezden gelindi. Göreve geldiğinden beri özel söyleşi vermemesi, basın toplantısında kontrollü sorular soran tanıdık gazetecilere öncelik tanınması da. Beyaz Saray gibi medya da bu yaş konusunu görmezden geçiştirmeye çalıştı.

Ancak son günlerde basın adeta isyan ediyor. Arka arkaya bazı kıpırdanmalar var. Hatta yakın tarihte Trump karşıtlığında birleşen ana akım medya şimdi de Biden’a aday olmaması için teker teker çağrıda bulunuyor. Çünkü bıçak kemiğe dayandı.

MÜESSES NİZAMIN SESİ BAYRAK AÇTI

Joe Biden’ın ikinci kez seçimi kazanması her zaman zor bir ihtimaldi. Ancak Beyaz Saray sadece üç eyaleti alarak bu işin kolay olacağını sandı. Dahası, Biden da bugüne kadar sürekli Trump’ı yenen tek kişinin kendisi olduğunu vurguladı.

İki isim arasında bugüne kadar tek puan fark vardı, ama ABC ve Washington Post’un 24 Eylül’deki anketine göre Trump artık 10 puan önde, yüzde 52’ye ulaştı. Bu iki adayı başabaş göstererek diğer kamuoyu araştırmalarından belirgin bir şekilde ayrılıyor, Biden destekçileri de bu ankete inanmamayı tercih ediyor. Oysa Biden’ın başkanlığına yönelik kamuoyu desteği her ankette 37-38 bandında. Trump tehlikesine rağmen istemeye istemeye Biden’a oy verecek kesim ona seçimi kazandırmaya yetmiyor.

Rakamlar ortadayken Biden’a kendi partisinden herhangi birisi hala meydan okumuyor. New York Magazine’den Jonathan Chait de geçtiğimiz haftalarda bunu sorguladı. Görevdeki başkanın koltuğuna kendi partisinden meydan okuyanlar tarihsel olarak rakiplerinin işine yarar, bu yüzden potansiyel başkan adayları daha temkinli davranıyor olabilir. Bir diğer nedeniyse Joe Biden’ın partisinde sevilen biri olması: Kimse onu kırmak istemiyor, hoşuna gitmeyecek bir şey söylediğinde bozuluyor ve 80 yaşındaki bir adamı hiç kimse rencide etmek istemiyor.

Washington Post yazarı David Ignatius artık “Son bir ay,” diyerek isyan etti ve kibarlığı elden bıraktı. Ignatius’u Türkiye kamuoyu da yakından tanıyor: Davos’taki meşhur “one minute” panelini yöneten gazeteciydi. Dünyanın her yerinde güce çok yakın ve Washington’ın müesses nizamını temsil ediyor. Bu yazısı da Biden’ı epey üzmüş.

Lafı hiç gevelemeden Joe Biden’a aday olmaması çağrısını yapıyor. Kimi senaryolar daha kuvvetli bir başkan yardımcısıyla seçime girerek desteğini artıracağı yönünde, ama Ignatius içinde Biden veya Kamala Harris’in olduğu her formülü reddediyor. Bunun sonucu Trump’ın seçimi kazanması.

Ignatius’a göre Biden ekonomi özellikle orta ve alt sınıflar için düzeliyor, Batı ittifakı yeniden kurdu, ciddi altyapı paketleri geçirdi. Yeniden seçime girer ve kaybederse ilk dört yılındaki başarılı mirasını da yok edecek ve Beyaz Saray’ı yeniden Trump’a armağan eden kişi olarak anılacak.

Bu çok önemli yazı New Yorker’ın yayın yönetmeni David Remnick’in de dikkatini çekti. Amerikan siyasetinde bir gerontokrasi problemi olduğundan bahsediyor Remnick. Derginin bu haftaki kapağında da yürüteçlere mahkûm oldukları halde Washington’da kalmakta ısrar eden 80-90 yaşında konuşamayan, ayakta duramayan, algıları yavaş yavaş kapanan politikacılar var. Bu önümüzdeki bir ayda basında bu yönde daha fazla yorum çıkacağını tahmin ediyorum. (İlerleyen yaşına rağmen görevden ayrılmayan California senatörü Dianne Feinstein bugün hayatını kaybetti.)

Biden’ın yaşı tartışılıyor ama Trump da genç değil, 77 yaşında. Ancak bir kere Biden kadar yaşlı durmuyor. Dahası ağzına geleni söylemesi, kısa konuşması, yer yer saçmalaması “tarzı” olarak yorumlanıyor. Hiç kimse onun akıl sağlığını tartışmıyor. Oysa Remnick’in dikkat çektiği gibi Trump hızla “İkinci Dünya Savaşı’na doğru gittiğimizden” yakınıyordu yakın zamanda. 2016’da Barack Obama’yı yendiğini, anketlerde de hala onun önünde olduğunu da söyledi. Seçmen umursamıyor, önemli olan da bu.

TÜRKİYE’DE SEÇİM ÖNCESİ GİBİ

Bu manzara bir yerden tanıdık geliyor olmalı. Aday olmaması için çağrı yapılan ama dinlemeyen yaşlı bir siyasetçi… Buna karşılık üç büyük ili sayesinde genel seçimden de galip çıkacağına inanan bir genel başkan… Onu kırmamak, üzmemek, rencide etmemek için kazanamayacağını ve aday olmaması gerektiğini söyleyemeyen yakınları… Kazanacağını gösteren onlarca ankete rağmen kazanamayacağını gösteren az sayıdaki ankete hiç kimsenin inanmak istememesi… Kamuoyunda yükselen aday olma çağrılarına karşı adeta itirazları bastırmak ve algı manipülasyonuyla görevli gazeteciler…

Amerikan basınında Biden’ın aday olmamasına dair bir uzlaşma var gibi. The Atlantic dergisi yazarı Franklin Foer’in yeni kitabı “The Last Politician” ise adeta Joe Biden’ın neden aday olması gerektiğine kamuoyunu ikna etmek için yazılmış. Beyaz Saray’daki ilk iki yılını anlatan kitapta yer yer Biden’ın zor duruma düştüğü anlar da var. Ama asıl mesajı: “Yaşına değil tecrübesine bakın.” Kitabın adı da Biden’ın politik ustalığına gönderme zaten; artık böyle iş bitiren, her iki partiyi de ikna eden politikacılar kalmadı, Biden son örneği, ona sahip çıkalım.

Zaten Amerikan siyasetini Türkiye’yle paralel takip etmeye başladığımdan beri iki ülke arasındaki benzerlik beni her seferinde şaşırtmayı başarıyor. Türkiye’de yaşlı inadı baskın çıktı; sonuç ortada. Joe Biden da dinlemiyor, dinlemeyecek.