Umut tarafı ağır basan temkinli bekleyiş
Küresel piyasalar Antalya’da Rusya ve Ukrayna dışişleri bakanlarının görüşmesinden umuda kapıldı. Sert değer kayıplarını bir günlüğüne tersine çevirdi. Antalya görüşmesinden somut bir ateşkes veya barış kararı çıkmadı. Görüşmelere devam edilme isteği ve teknik heyet yerine bakanlar düzeyine çıkılması, sonunda işi iki ülkenin devlet başkanlarının görüşmesine doğru götürebilir de. Bu sefer olmadı ama ateşkesten ve barıştan da umut kesilmedi, korunuyor denilebilir.
TARAFLAR NE DİYOR?
➔ Antalya görüşmelerinin arından önce tarafların ne söylediğine bakalım. Ukrayna Dışişleri Bakanı Kuleba’nın cümleleri şöyle:
➔ “24 saatlik ateşkes en önemli konuydu. Lavrov bir karar veremedi. Bu konuda Rusya’da başka karar alıcılar olduğunu biliyoruz.
➔ Çabalarımız devam edecek. Çözüm arama gayretini sürdüreceğiz.
➔ Dışişleri bakanları barış ve güvenlik konusunu liderler ile konuşacaklar. Bu işbirliği sürecinin ve Ukrayna’daki savaşın bitmesine yönelik sürecin devamı için çalışmaya devam edeceğim.
➔ Görüşmelere devam için karar aldık. Yeni buluşmalar olacak.”
➔ Rusya Dışişleri Bakanı Lavrov ise “Bu toplantıyla diplomasinin alternatifi olmadığını gördük.
➔ Çözüme hazırız, çözüm arayışında olmaya hazırız“ dedi.
➔ Görüşmeyi organize eden Dışişleri Bakanı Çavuşoğlu ise “Her iki lider de prensipte karşılıklı olarak konuşmayı kabul ediyor” diye konuştu.
➔ Ukrayna Cumhurbaşkanı Zelensky de yaptığı açıklamada “Henüz doğrudan bir temasımız olmadı. Ancak başkanlar düzeyindeki görüşmelerden sonra bu savaşı sonlandırabiliriz” sözü dikkat çekici.
ANTALYA ZİRVESİNDEN NE ÇIKTI?
➔ Antalya görüşmesinden ve sonrası yapılan açıklamalardan şu çıkarımlarda bulunmak mümkün:
➔ Taraflardan hiçbiri kapıyı çarpıp gitmedi. Tersine kapı hep aralık bırakıldı. Ve her iki taraf da kapının aralık olduğunun altını çizdi.
➔ Her iki taraf da savaşa devam etmenin çok daha fazla insani ve ekonomik kayba neden olacağını anladı. Bu nedenle görüşmelerin devamını istediler.
➔ Her iki bakan da mevcut durumda maksimum taleplerinde ısrar edip karşı tarafın olası taviz noktalarını yokladı.
➔ Şimdi taraflar ne karşılığında neyi alabileceğinin hesabını yapıp bir sonraki toplantıya hazırlanacak.
➔ Liderler zirvesi giderek yaklaşıyor.
RUSYA YABANCI ŞİRKETLERİ KAMULAŞTIRIR MI?
➔ Barış anlaşmasına benzer bir sonuç çıkmadığı ve ateşkes kararı verilemediği için finansal piyasaların coşkusu bitti ama endekslerde felaket havası yok.
➔ Herkes barış kararının yalnızca liderlerden gelebileceğini biliyor.
-Bu nedenle temkinli ama umut yönü daha ağır basan bekleyiş sürüyor.
➔ Bu arada Moskova, yurtdışındaki Rus varlıklarına el konulmasına karşılık olarak Rusya’daki batılı şirketlerin kamulaştırılabileceği tehdidinde bulundu.
➔ Bunun gerçekleşmesi halinde piyasaları yeni bir vurgun bekliyor olabilir. Çünkü yapılacak olan kapitalizmin temel direklerinden birini dinamitlemekten başka bir şey değil.
★★★
Altın ‘boğa’ havasında
➔ Altın fiyatları savaştaki iki ülkenin dışişleri bakanları toplantısıyla ciddi oynaklık yaşadı. 2.000 doları geçen altın fiyatları yeniden bu sınırın altına indi.
➔ Ancak altın fiyatları hiç olmadığı kadar ‘boğa’ havasında ve uzun bir süre daha bu havada kalması bekleniyor. Neden?
➔ Hem siyasi hem de ekonomik alanda gelen hemen her kötü haber altını körüklüyor.
-Ukrayna-Rusya savaşı kısa sürecekmiş gibi görünmüyor.
➔ Ayrıca savaş yarın bitse bile neden olduğu enflasyonist ortam altını beslemeye uzun süre devam edecek.
➔ Altın fiyatlarının seyrinde merkez bankalarının bol para politikalarından ne ölçüde çıkacağı ve artıracakları faiz oranlarının reel faizleri ne ölçüde artıracağı önemli.
➔ Buradaki zorluk ise merkez bankalarının geç kalmış ve enflasyonun yol almış olması. Şimdi üzerine savaşın getirdiği maliyet enflasyonu biniyor.
Bu durumda merkez bankalarının artıracakları faizleri enflasyona yetişemezse reel faizler artmaz, aksine geriler. Bu da altına yarayan bir süreç oluşturur.
➔ Tüm bu kötü gelişmeler veya olası bir resesyon sonucu borsalarda yaşanacak sert düşüşler halinde ise paraya ilk sığınak yine altın olacak.
★★★
Avrupa’da enflasyon yukarı büyüme aşağı
Dünkü gündemin ana başlıklarından biri de Avrupa Merkez Bankası’nın (ECB faiz kararı toplantısıydı. Beklenenden daha şahin bir ECB ile karşılaştık. Bunda savaşın enerji fiyatlarını artırmasıyla enflasyonu yükseltici ve büyümeyi baskılayıcı rolü elbette etkili.
➔ Nitekim Banka’nın yaptığı ekonomik tahminlere göre bu yılki büyüme yüzde 4.2’den yüzde 3.7’ye düşürüldü. Sınırlı ve iyimser kalacak bir gerileme diyebiliriz.
➔ Yılsonu için beklenen tüketici enflasyonu ise yüzde 3.2’den yüzde 5.1’e çıkarıldı. Buradaki tahmin çok daha büyük değişim gösterdi ama halen yüzde 5.5 düzeyindeki oranın savaşla birlikte AB genelinde hızlanması bekleniyor.
➔ Ne olacak da yılın sonunda yüzde 5.1 enflasyona inilecek sorusunun mantıklı bir yanıtı yok. Avrupa Merkez Bankası’nın ekstra çabası mutlaka gerekiyor. Ama nasıl?
➔ Banka Varlık Alım Programı’nın büyüklüğünü önümüzdeki aydan itibaren 10’ar milyar Euro düşürecek ve nisan ayında 40 milyar, mayıs ayında 30 milyar, haziran ayında 20 milyar Euro'ya düşürecek. Varlık alım programının üçüncü çeyrek itibariyle sona ermesi bekleniyor.
➔ Faiz kararının ise varlık alım programı sona erdirildikten ‘bir süre sonra’ alınacağı duyuruldu.
➔ ECB’nin şahinleşmesine karşılık AB genelinde enflasyonun hızla yükseleceği beklentisi sürüyor
➔ Enerji fiyatlarının tetiklediği enflasyon nedeniyle tüketim ve üretim azalacak. Bazı AB’li ekonomistler en geç seneye kış aylarında bölgenin resesyonun etkisine gireceğini düşünüyor.
★★★
ABD enflasyonu çıkışta, FED ne kadar sert olacak?
Dün küresel gündem yoğundu ve biri de ABD’nin şubat ayı enflasyon rakamıydı. ABD’de TÜFE şubat ayında yüzde 7.9 ile rekor tazeledi. Çift haneye doğru ilerleyiş sürüyor.
➔ Covid-19’un azalması enflasyonu destekliyor. Salgın aşağıya gelirken enflasyon yukarıya gidiyor.
-Bahar havasının ülke genelinde kendini hissettirmesi sosyalleşmeyi ve tüketimi artırdı.
➔ Ancak ABD’li ekonomistler TÜFE’nin asıl mart ayında dudak uçuklatacağına işaret ederek, mart ayı verisinin Ukrayna-Rus savaşının tüm enflasyonist sonuçlarını yansıtacağını belirtiyor.
➔ Bugün başta ABD olmak üzere piyasalarda yaşanan tatsızlığın nedeni Antalya Zirvesi’nin sonuçsuz bitmesinden ziyade enflasyonda daha kötünün hemen gelecek ayda ortaya çıkacağı gerçeğinin hatırlanması oldu.
➔ Ayrıca bundan sonra Atlantik’in her iki yakasından gelecek enflasyon verilerinin birbirinden kötü çıkacağı gibi bir gerçek piyasaları bekliyor.
➔ Gelecek hafta faiz toplantısını yapacak Fed’in tutumunun savaş nedeniyle güvercine dönebileceği beklenirken, dün ECB’nin beklenmeyeni yaptığı gibi, benzerinin Amerika kıtasında olabileceğinden çekiniliyor. Üstelik ABD ekonomisi daha iyi durumda, ülke yok eyalet var ve Fed’in karar alma süreci daha kolay.