Soframızdan çöpe gidiyor! İşte en çok israf edilen yiyecekler...

Türkiye'de gıda israfının boyutu, TÜİK'in 2 Haziran 2026'da yayımladığı Hanehalkı Tüketim Harcaması Araştırması ile bir kez daha gündeme geldi. Araştırmaya göre evlerde en fazla israf edilen gıdalar arasında taze meyve ve sebzeler, ekmek ile süt ve süt ürünleri ilk üç sırada bulunuyor. Tarım ve Orman Bakanlığının paylaştığı bilgiler ise yiyeceklerin çöpe gitmesinde bozulma, ihtiyaçtan fazla alışveriş yapma ve yanlış saklama koşullarının önemli rol oynadığını gösteriyor. Peki, Türkiye'de en çok hangi yiyecekler israf ediliyor ve bu kayıpları azaltmak için neler yapılabilir?

EN ÇOK MEYVE VE SEBZELER ÇÖPE GİDİYOR

TÜİK'in 2025 yılı araştırmasına göre hanelerde israf edilen gıda grupları arasında taze meyve ve sebzeler yüzde 39,7 ile ilk sırada yer aldı. Bu ürünleri yüzde 32,5 ile ekmek, yüzde 15,1 ile süt ve süt ürünleri takip etti. Üç gıda grubu, toplam israf dağılımının yüzde 87,3'ünü oluşturdu.

EKMEK İSRAFI DİKKAT ÇEKİYOR

Türkiye'de sofraların vazgeçilmezlerinden ekmek, en çok israf edilen ikinci gıda grubu oldu. Araştırmada ekmeğin payının yüzde 32,5'e ulaşması, günlük tüketim alışkanlıklarının gıda israfındaki önemini ortaya koydu.

SÜT VE SÜT ÜRÜNLERİ ÜÇÜNCÜ SIRADA

Süt ve süt ürünleri de en fazla israf edilen gıdalar arasında bulunuyor. TÜİK verilerine göre bu ürünlerin toplam gıda israfındaki payı yüzde 15,1 olarak hesaplandı. Böylece çabuk bozulabilen üç temel gıda grubu listenin ilk sıralarında yer aldı.

GEÇEN YILA GÖRE NE DEĞİŞTİ?

TÜİK'in 2024 yılı araştırmasında taze meyve ve sebzelerin payı yüzde 40,1, ekmeğin payı yüzde 32, süt ve süt ürünlerinin payı ise yüzde 14,3 olarak açıklanmıştı. 2025 sonuçlarında meyve ve sebzelerin payı hafif gerilerken ekmek ile süt ürünlerinin payında artış görüldü.

YİYECEKLER NEDEN ÇÖPE GİDİYOR?

Tarım ve Orman Bakanlığının paylaştığı araştırma sonuçlarına göre evlerde gıda israfının en büyük nedeni yüzde 72,3 ile yiyeceklerin bozulması. Bunu yüzde 12,2 ile raf ömrünün sona ermesi, yüzde 8 ile ihtiyaçtan fazla satın alma veya pişirme ve yüzde 5,1 ile bayatlama takip ediyor. Uygun koşullarda saklayamamanın payı ise yüzde 2,4 olarak belirtiliyor.

TÜRKİYE'DE MİLYONLARCA TON GIDA ATILIYOR

Tarım ve Orman Bakanlığının yayımladığı bilgilere göre 2024 yılı tahminleri, Türkiye'de hanelerden kaynaklanan gıda atığının 10,8 milyon tona ulaştığını gösteriyor. Bu miktar, kişi başına yıllık yaklaşık 124 kilogram gıda atığına karşılık geliyor.

GIDA İSRAFI AİLE BÜTÇESİNİ DE ETKİLİYOR

TÜİK'in 2025 yılı verilerine göre hanehalklarının toplam tüketim harcamalarının yüzde 17,3'ü gıda ve alkolsüz içeceklere ayrıldı. En düşük gelirli yüzde 20'lik grupta ise bu oran yüzde 29,2'ye yükseldi. Satın alınan yiyeceklerin tüketilmeden atılması, aile bütçesinde önlenebilir bir kayıp anlamına geliyor.

BUZDOLABINDAKİ KÜÇÜK HATA İSRAFI ARTIRABİLİR

Yiyeceklerin uygun koşullarda saklanmaması, kullanılabilecek ürünlerin daha erken bozulmasına neden olabiliyor. Tarım ve Orman Bakanlığı, gıdaların doğru sıcaklıklarda muhafaza edilmesini ve daha önce alınan ürünlerin öncelikle tüketilmesini öneriyor.

FAZLA ALINAN EKMEK NASIL DEĞERLENDİRİLEBİLİR?

Kısa sürede tüketilemeyecek ekmeklerin uygun koşullarda dondurulması, bayatlayarak çöpe gitmelerinin önüne geçebiliyor. Bakanlık, ihtiyaç kadar alışveriş yapılmasının ve artan yiyeceklerin farklı tariflerde değerlendirilmesinin gıda israfını azaltabileceğini belirtiyor.

MEYVE VE SEBZELERİ KORUMANIN YOLLARI

Meyve ve sebzelerin ihtiyaç kadar satın alınması, uygun koşullarda saklanması ve bozulmadan tüketilmesi önem taşıyor. Fazla alınan ürünlerin yemek, çorba veya farklı tariflerde değerlendirilmesi de çöpe giden gıda miktarını azaltabiliyor.

SON TÜKETİM TARİHİNE DİKKAT

Gıda israfını azaltmanın yollarından biri de ürün etiketlerini doğru okumak. Son tüketim tarihi (STT) ile tavsiye edilen tüketim tarihi (TETT) aynı anlama gelmiyor. Son tüketim tarihi geçen ürünler tüketilmemeli. Tavsiye edilen tüketim tarihi ise uygun koşullarda saklanan ürünün kalite özelliklerini koruyacağı süreyi ifade ediyor.

GIDA İSRAFINI ÖNLEMENİN PRATİK YOLLARI

Tarım ve Orman Bakanlığı, gıda israfını azaltmak için alışverişe çıkmadan önce ihtiyaç listesi hazırlanmasını, yalnızca tüketilebilecek miktarda ürün alınmasını ve porsiyonların doğru planlanmasını öneriyor. Yiyeceklerin uygun koşullarda saklanması ve artan yemeklerin değerlendirilmesi de israfın önüne geçmek için atılabilecek basit ancak etkili adımlar arasında bulunuyor.