İstanbul’da son dönemde artan ‘ıspanak zehirlenmesi’ vakalarıyla birlikte tükettiğimiz sebze ve meyvelerin nerede ve nasıl üretildiği konusundaki endişeler de arttı. Market raflarından satın alınan sebze ve meyvelerin üretildiği bölgeyi ve üreticisinin yanı sıra üretim zamanını ve hangi üretim yöntemi ile üretildiğini öğrenebilmek ise aslında tüketicilerin bir tık uzağında. 

Bunun için Ticaret Bakanlığı’nın geliştirdiği 'Hal Kayıt Sistemi’nin mobil uygulaması HKS Mobil’in tüketici versiyonu geçen yıl devreye alındı. 

Habertürk’ten Necdet Çalışkan’ın haberine göre uygulama ile marketten alınan sebze ve meyvenin nerede, ne zaman üretildiğini, size gelene kadar kaç defa el değiştirdiğini ve fiyatının nereden nereye geldiğini cep telefonunuzdan öğrenebiliyorsunuz.

Tüketicilerin sebze ve meyve bilgilerini mobil cihazları üzerinden kontrol etmesini sağlayan “Hal Kayıt Sistemi” uygulaması 2018 yılının ekim ayında kullanıma sunuldu.

“5957 sayılı Sebze ve Meyveler ile Yeterli Arz ve Talep Derinliği Bulunan Diğer Malların Ticaretinin Düzenlenmesi Hakkında Kanun” kapsamında geçilen sebze ve meyve ticaretinde bildirim modeline göre, sebze ve meyve ticaretine ilişkin güncel veri tabanının oluşturulup, söz konusu ticaretin elektronik ortamda, daha kolay bir şekilde takip edilmesi amaçlanıyor.

iOS VE ANDROID İÇİN ÜCRETSİZ

Bu kapsamda geliştirilen resmi mobil uygulama olan HKS Mobil de, Ticaret Bakanlığı’nın “Hal Kayıt Sistemi” web sitesinde bulunan ürün künyesi sorgulama hizmetinin mobil cihazlar için geliştirilmiş olan bir versiyonu.

“HKS Mobil” adı verilen uygulama, iOS cihazlar için App Store‘dan, Android cihazlar için ise Google Play Store’dan ücretsiz olarak indirilebiliyor. Uygulama ile kullanıcılar, gittikleri bir süpermarketteki meyve ve sebze reyonunda etiketlerin yanında bulunan QR kodlarını taratıp, ürün bilgilerine erişebiliyor.

ŞİKAYETLER DE İLETİLEBİLİYOR

Uygulamayı indiren tüketiciler, uygulamanın “Barkod Sorgulama” erkanından, cep telefonlarının kameraları aracılığıyla QR kodunu tarattığı ürünle ilgili üretici, üretim tarihi ve yeri, tüketiciye ulaşana kadar alış, satış birim fiyatları gibi bilgileri mobil cihazlarından öğrenebiliyor.

Eğer tüketiciler, satın aldıkları veya alacakları ürünle ilgili yaşadıkları sorunları ve şikayetlerini iletmek istiyorlarsa, yine mobil uygulama üzerinden "444 0 425” numaralı HKS Çağrı Merkezi'ne ulaşabiliyor.

HKS MOBİL UYGULAMASINDA NELER VAR?

Tüketiciler, HKS Mobil ile mobil cihazlarından şu bilgilere erişebiliyor:

- Perakende satış noktalarında yer alan kare kodlu ürün künyelerini sorgulayabilme

- Satın alınan sebze ve meyvelerin üreticisini, üretildiği bölge ve miktar bilgilerini öğrenebilme

- Satın alınan sebze ve meyvelerin üretim zamanını ve hangi üretim yöntemi ile (organik, iyi tarım, konvansiyonel) üretildiğini görebilme

- Ürün geçmişine, geçmiş firma bilgilerine, kaç kez ve hangi fiyattan el değiştirdiği bilgisine ulaşabilme

- Ürünün satışa sunulduğu il/ilçe/belde perakende satış noktası bilgilerini öğrenebilme

PAKETLİ GIDALARIN İÇERİĞİNİ BU UYGULAMALARLA ÖĞRENİN

Gıda güvenliği uygulamaları hiç şüphesiz ki sadece meyve ve sebzelerin tüketim zinciri için geliştirilen HKS Mobil ile sınırlı değil. Marketlerden alıp tükettiğimiz paketli gıda ürünlerinde, nişasta bazlı şeker, trans yağ var mı? Gıda boyası ne oranda kullanılmış? Bileşeninde hangi koruyucu maddeler var? Yan etkileri neler? Gibi sağlığımızı doğrudan ilgilendiren soruların cevaplarını da yine akıllı telefon uygulamaları ile öğrenmek mümkün

Her ne kadar ürünlerin paketlerinde “içindekiler” bölümü yer alsa da, çoğu tüketici ya buradaki maddeleri okumuyor ya da okusa bile teknik terimler nedeniyle ürün içeriklerinin sağlıklı olup olmadığını anlamakta zorluk yaşayabiliyor.

Belki alışveriş için ayırdığınız süreyi biraz artırabilir ancak akıllı telefonlar ve uygulamalarla şu iki yolu izleyerek tükettiğiniz paketli gıdaların içeriklerine sağlıklı bir şekilde göz atabilirsiniz:

TRANS YAĞ İÇERİYOR MU?

Paketli gıda ürünlerinde barkod kullanımı artık standart hale geldi. Marketler için stok takibinde kullanılan bu barkodlar tüketici tarafında ise daha çok online alışverişte sunulan bir alternatif olmaktan öteye gidemiyor. Halbuki gıda ürününün içeriğini etiket barkodunu akıllı telefonlarla okuyarak görmek mümkün.

Avrupa başta olmak üzere özellikle gelişmiş ülkelerdeki tüketicilerin sağlık ve beslenme alanında en çok indirdiği akıllı telefon uygulamaları alanlarından biri de bu. Whatsinit, Recipes by Ingredients, Allrecipes bunların başlıcaları. Türkiye’de de bu alanda faydalı örnekler var. Bunlardan biri App Store ve Google Play’den ücretsiz indirilebilen “KlikTag”.

İçerdiği katkı ve alerjen maddeleri, gıdanın organik, vejetaryen, diyet vb. tüketime uygun olup olmadığı gibi bilgileri cep telefonu uygulaması üzerinden sunan KlikTag, ürünlerin tüketicilerin kendi tüketim tercihlerine uygun olup olmadığını da gösteriyor.

Uygulamayı açıp, ürün barkodunu okutarak veya ürünün adını yazıp arama yaparak, ürünle ilgili “Trans yağ içeriyor mu?”, “Nişasta bazlı şeker kullanılmış mı?”, “Besin değerleri neler?”, “Hangi koruyucu maddeler kullanılmış?”, “Veganlar için uygun mu?” gibi ayrıntılı bilgilere erişilebiliyor.

DİĞER BİR YÖNTEM 'E-KOD'

Paketli çoğu hazır gıda ürününün ambalajlarında “E” harfiyle başlayan kodlar bulunuyor. E-Kod adı verilen bu numaralar, söz konusu ürünün içinde yer alan gıda katkı maddelerinin listesini veriyor. Bu E-Kod’da, Avrupa Birliği’ndeki güvenlik testlerini geçmiş her gıda katkı maddesine adanmış bir numara olarak bulunuyor.

Tükettiğiniz ambalajlı gıdaların hangi gıda boyası, renklendirici, alerjik etkiler gibi bileşenleri kapsadığını görmek için bu kodlara dikkat etmekte fayda var. Yine yurtdışında bunun için geliştirilmiş çok sayıda mobil uygulama mevcut: E-Codes, E-Numbers, Food Additives Checker... Bu alanda Türkiye’de öne çıkan ise “E Kodları” adlı mobil uygulama. Türkçe olarak hangi E kodunun ne anlama geldiğini, olası yan etkilerini ve kabul edilebilir günlük alım miktarını Gıda Güvenliği Derneği’nin internet sitesinden (www.ggd.org.tr) de incelemek mümkün.

24 SAATGÜNÜN ÖZETİ
24 saat
24 saat günün önemli haberleri ve gelişmeleri