Kredilerin önü ne kadar açılır?

Merkez Bankası bugün bir faiz kararı daha verecek. Halen yüzde 17.5 düzeyinde olan politika faizinin yüzde 18.25-20.00 aralığına yükseltilmesi bekleniyor. Buna göre en yüksek artış 2.5 puan ile temmuz ayı ile aynı.

27 ay sonra faiz artışına giden Merkez Bankası seçimin ardından Haziran ayında 6.5 puanla işe başlamış ve 2.5 puana düşmüştü.

Artış ivmesine bakılınca bu toplantıda daha düşük, örneğin 2 puan kadar artırım beklenmeli. Belki de böyle yapılacak.

Ancak geçen PPK toplantısından bu yana devreye giren bazı gelişmeler var.

➔Bunlardan biri yeni PPK üyelerinin rasyonel kararlar alabilecek yapıda olmaları geliyor. Etkilerini göreceğiz.

➔İkincisi Merkez Bankası temmuz ayında açıkladığı gerçekçi Enflasyon Raporu ve PPK üye atamaları ile belli bir kredibilite kazandı. Ancak çok ağır politika faiz artışı ve temmuzda yüzde 10’a sıçrayan enflasyon karşısında bu kredibilite azaldı. Kısaca TCMB’nin kredibilite artışına ihtiyacı var.

➔Üçüncüsü de Kur Korumalı Mevduattan (KKM) TL’ye dönüşümün kademeli olarak başlatılmasına karar verildi. Ancak bunun altyapısı hazırlanmadı ve bütün yük bankaların sırtına atıldı. Buna paralel bankaların borsadaki değerleri diğer şirketlerden ayrışıyor ve düşüyor.

➔İş Bankası Genel Müdürü Hakan Aran da “Gelecek altı ayda bankaların özkaynak karlılığını artıracak pozitif bir gelişme beklemiyoruz. Bankalar üzerindeki yükün giderek artacağını görüyoruz” dedi.

➔Karar geçen hafta sonu alındı. Bankalara bir hafta geçiş süreci tanındı. Gelecek hafta yürürlüğe girmesinden önce bankalar uygulama hakkında nihai kararlarını verecek.

➔KKM’den TL’ye kademeli dönüş kararı üzerine bugün politika faizindeki artış gelecek. Halen TL ticari kredi faizlerinin ortalaması yüzde 31.7 düzeyinde. Bankaların talep edebilecekleri en yüksek faiz ise İş Bankası Genel Müdürü Hakan Aran’ın açıklamasına göre yüzde 37.9.

➔Politika faizi beklendiği gibi yüzde 20’ye çıkarılırsa ticari kredi faizinin yüzde 43.8’e yükseleceği hesaplanıyor. Merkez Bankası toplantısı ardından özel bankalar kredileri ne ölçüde açacaklarına ve faiz oranlarına karar verecekler.

➔Eğer tahmin edildiği gibi Merkez Bankası’nın faizde eli serbest değil bağlı ise faizde beklendiği gibi bir artırım yapmayla yetinilecek.

➔Ama kredilerin açılması isteniyorsa PPK’dan ayrı olarak Merkez Bankası kredi faiz tavanının yükseltilmesini sağlayacak formülü değiştirme yoluna gidebilir. Politika faizinin 1.8 katı sınırı yükseltilebilir veya kaldırılabilir. Bu da politika faizi yüzde 20+ gibi bir sonucu doğurur.

➔Merkez Bankası’nın faizde eli tutulsa da herhalde bu konuda tutulmuyordur.

➔Kredi faizini belirlemede sınırlamanın yükseltilmesi veya kaldırılması bankaları ticari kredi vermede belli bir esnekliğe ve hareket alanına kavuşturur. Daha yüksek oran talep etmelerini ve kredileri açmaya başlamalarını sağlayabilir.

➔Yoksa iş semt pazarlarındaki patates alışverişi gibi olur. Geçmişte 3 kilo patatesi 10 liraya satan pazarcılar vardı. Ama bir kilo almaya kalktığınızda 3.3 liradan satmıyordu. 4 TL veya 4.5 TL talep ediyordu.

➔Yani hem satış miktarını hem fiyatı dikte ettiğinizde satıştan vazgeçiyor ya da miktarı veya fiyatı değiştiriyor. En azından ikisinden birinin tercihini satıcıya bırakmak gerekiyor ki alışveriş olabilsin.

➔Gerçekleşmeler belirtilen yönde olursa İş Bankası Genel Müdürü Hakan Aran’ın Bloomberg HT’ye verdiği söyleşide “Önümüzdeki hafta pazartesiden itibaren krediye erişimin başlayacağını, bu erişimin yıl sonuna doğru kolaylaşacağını” söylemişti.

➔Alınan kararların etkisinin pazartesi gününden sonra görüleceğini ve piyasanın yılsonuna kadar normalleşmeye başlayacağını kaydeden Hakan Aran, Zeynep Erataman’ın sorularını yanıtlarken “Seçici kredi politikasına uygun olarak kredi kanallarını açmalıyız” demişti.

➔Pazartesiyi bekleyip göreceğiz.