Günlük gelişmeleri takip edebilmek için habertürk uygulamasını indirin
  • Habertürk Android Uygulaması
  • Habertürk iPhone Uygulaması
  • Habertürk Huawei Uygulaması
HABERTURK.COM / AA

İstanbul Sanayi Odası’nın (İSO) yarım asrı deviren “Türkiye’nin 500 Büyük Sanayi Kuruluşu” araştırmasına göre 2019 yılının zirvesinde 87.9 milyar TL’lik üretimden satışları ile yine TÜPRAŞ yer aldı. Ford Otomotiv 37 milyar 71 milyon lira ile ikinciliğini, Toyota Otomotiv 25 milyar 851 milyon lira üçüncülüğünü korudu. Oyak Renault da 24 milyar 635 milyon lira üretimden satışla dördüncü oldu. Böylece ilk dört şirket, 2019 yılında bir önceki senenin sıralamasına göre değişmedi.

İSO 500 araştırmasına bu yıl ilk kez katılan Star Rafineri 20 milyar 831 milyon liralık üretimden satışla listeye beşinci sıradan girdi.

İSO Yönetim Kurulu Başkanı Erdal Bahçıvan, düzenlediği basın toplantısında, İSO'nun ''Türkiye'nin 500 Büyük Sanayi Kuruluşu" sonuçlarını açıkladı. TÜPRAŞ, üretimden satışlarda 87 milyar 949 milyon lirayla listede ilk sırayı alırken, Ford 37 milyar 71 milyon lirayla ikinci, Toyota ise 25 milyar 851 milyon lirayla üçüncü oldu.

Listede Toyota'yı sırasıyla Oyak-Renault, Star Rafineri, Arçelik, Tofaş, İskenderun Demir ve Çelik takip etti. Dokuzuncu sıradaki şirket isminin açıklanmasını istemezken, Ereğli Demir ve Çelik onuncu basamakta yer aldı.


Türkiye'nin 500 Büyük Sanayi Kuruluşu, 2018'de 878 milyar lira olan üretimden satışlarını 2019'da yüzde 16,4 artırarak 1 trilyon liranın üzerine çıkardı. 2019 yılındaki artış, 2017'deki yüzde 33,2 ve 2018'deki yüzde 34,5'lik oranlar ile kıyaslandığında, son üç yılın en düşük artışı olarak dikkat çekti, büyüme performansı yavaşladı.

ZİRVE DEĞİŞMEDİ

Bir önceki yıl, TÜPRAŞ, üretimden satışlarda 79 milyar lirayla Türkiye'nin en büyük sanayi kuruluşu olmuştu. 2018 yılında Ford 31 milyar lirayla ikinci, Toyota ise 23.6 milyar lira ile üçüncü sırada yer almıştı. Bu yıl ilk kez listeye giren Star Rafineri 20.831 milyar lirayla 5.sırada yer alırken, Tofaş 17.214 milyar TL ile 7. sıraya geriledi

SAVUNMA ŞİRKETLERİ YÜKSELİŞTE

Bu arada Türkiye'nin en değerli savunma sanayi kuruluşu ASELSAN, 2019'da 2018'e göre 4 sıra birden yükselerek 15. sıradan 11. sırada yer aldı. Bir başka savunma sanayi şirketi TUSAŞ da 4 sıra yükselişle 22. sıradan, 18. sıraya çıktı.

İHRACATTA 2.4 ARTIŞ

İSO 500'ün ihracatı da yüzde 2,4 artışla 73,5 milyar dolar oldu. Listede 30 yıl önce ihracat yapan firma sayısı 409 iken, son yıllarda bu rakam 450'ler bandını aştı ve 2019'da 463'e çıktı. İSO 500'ün Türkiye sanayi ihracatı içindeki payı yüzde 42 oldu.

FAALİYET KARI 2.8 PUAN GERİLEDİ

Araştırmaya göre sıralamanın ilk 50'sini oluşturan kuruluşların toplam üretimden satışlar içinden aldığı pay, yüzde 50'ler mertebesini korudu. Temel göstergelere göre, 2019'da İSO 500'ün faaliyet karı oranı 2,8 puan gerileyerek yüzde 10,9'dan yüzde 8,1'e indi. Toplam faaliyet karı büyüklüğü ise 2018'de 108 milyar TL iken, 2019'da yüzde 14,6 azalarak 92 milyar TL'ye düştü.

Geçen yıl iç talebin daralması ve dış talep koşullarının zorlaşması nedeniyle sanayi kuruluşları, maliyet artışlarını satış fiyatlarına yeterince yansıtamadı, fiyatlarda indirime gitti. Bu nedenle faaliyet karında da önemli bir gerileme ortaya çıktı.

Ölçülmeye başlandığı 2013'ten beri sürekli artış gösteren FAVÖK (Faiz, Amortisman ve Vergi Öncesi Kar) büyüklüğü, ilk kez yüzde 8,1 düşüşle 140 milyar TL'den 129 milyar TL'ye geriledi.

FİNANSMAN GİDERLERİ YÜZDE 33.4 DÜŞTÜ

İSO 500'ün diğer faaliyetlerden olağan gelir ve karları 154 milyar TL iken, gider ve zararları 117 milyar TL oldu. Böylece 37 milyar TL'lik üretim faaliyeti dışı net gelir elde edildi. Finansman giderleri yüzde 33,4 düşüşle 96 milyar liradan 64 milyar liraya inerken, finansman giderlerinin faaliyet karı içindeki payı da yüzde 88,9'dan yüzde 69,3'e geriledi.

Sanayi kuruluşları 2018 yılında elde ettikleri karın neredeyse tamamını finansman giderlerine ayırmışken, 2019 yılında finansman giderlerinin faaliyet karı üzerindeki baskısı daha azaldı.

Borçlanma ile öz kaynakların dağılımını yansıtan kaynak yapısında, İSO 500'de 2015 yılıyla birlikte ilk kez yüzde 60'ların üstüne çıkan toplam borçların payı, takip eden yıllarda da artış eğilimini sürdürmüştü. 2019'da da bir önceki seneye göre 1,4 puan daha artarak yüzde 68,4'e çıktı. Mali borçlar ise yüzde 23,7 artış göstererek 406 milyar liraya yükseldi.

Mali borçlardaki artış hızı, geçen yıla göre yavaşlasa da reel olarak büyüme eğilimini sürdürdü. Ancak mali borçlardaki sevindirici gelişme, vade yapısındaki iyileşme oldu. 2017'de yüzde 41,9, 2018'de yüzde 45,3 olan kısa vadeli mali borçların toplam mali borçlar içindeki payı, 2019'da yüzde 41,4'e indi. Uzun vadeli mali borçların payı da yüzde 58,6'ya çıktı. Bu durum, geçen yıl gerçekleştirilen borç yapılandırmaları ile birçok kısa vadeli mali borcun uzun vadeli hale getirildiğini gösterdi.

DEVREDEN KDV YÜKÜ YÜZDE 1.9 ARTTI

İSO 500'ün devreden KDV yükü, uzun yıllardır sürdürdüğü yüksek oranlı artışların ardından bu yıl sınırlı bir artış gösterdi. Devreden KDV yükü, bir önceki yıla göre yüzde 1,9 artışla 10,8 milyar TL oldu. Duran varlıkların toplam aktifler içindeki payı 2015'te yüzde 46,3'e yükseldikten sonra gerilemeye başlamış ve 2018'de yüzde 38,8'e kadar inmişti. Duran varlıkların payı 2019'da küçük bir oranda artarak yüzde 39,1'e yükseldi.

İSO 500'de kar eden kuruluş sayısı 381'den 411'e yükseldi. Faiz, amortisman ve vergi öncesi kar elde eden kuruluş sayısı 2019 yılında 5 adet azalarak 483 olarak gerçekleşti.

KATMA DEĞERDE YÜKSEK TEKNOLOJİ YOĞUNLUKLU PAYI YÜKSELİŞTE

Teknoloji yoğunluklarına göre yaratılan katma değer dağılımında, 2019'da yaratılan katma değer itibarıyla en yüksek payı yüzde 40 ile düşük teknoloji yoğunluklu sanayiler aldı. Orta-düşük teknoloji yoğunluklu sanayilerin payı ise 5,4 puan azalarak yüzde 29,6 oldu. Orta-yüksek teknoloji yoğunluklu sanayiler grubunun payı yüzde 22,2'den yüzde 23,5'e yükseldi.

Yüksek teknoloji yoğunluklu sanayiler grubunun payı yüzde 5,3'ten yüzde 6,9'a ulaştı.

Ar-Ge harcaması yapan kuruluş sayısı, 276'dan 262'ye geriledi. Ar-Ge harcamaları ise önemli bir artış yaşadı. 2019 yılında İSO 500'ün Ar-Ge harcamaları yüzde 150'nin üzerinde artarak 3,8 milyar liradan 9,7 milyar liraya çıktı.

İSO 500'ün istihdamı 2019'da yaklaşık yüzde 1 arttı. Ödenen maaş ve ücretlerdeki artış da yüzde 20,5 olarak gerçekleşti. Bu da İSO 500'ün istihdama katkı yapmaya devam ettiğini gösterdi. İSO 500'de yabancı sermaye paylı kuruluşların sayısı, 2019'da değişmeyerek 117 olarak gerçekleşti. Halka açık kuruluş sayısı 67'den 66'ya düştü.

EN BÜYÜK 100 SANAYİ KURULUŞU

20192018KuruluşlarÜretimden satışlar (Net) (TL)
11TÜPRAŞ-Türkiye Petrol Rafinerileri A.Ş.87.949.306.283
22Ford Otomotiv Sanayi A.Ş.37.070.563.066
33Toyota Otomotiv Sanayi Türkiye A.Ş.25.850.659.907
44Oyak-Renault Otomobil Fabrikaları A.Ş.24.635.365.339
5-Star Rafineri A.Ş.20.831.490.442
66Arçelik A.Ş.18.618.318.252
75TOFAŞ Türk Otomobil Fabrikası A.Ş.17.214.311.459
87İskenderun Demir ve Çelik A.Ş.16.391.885.570
9---
108Ereğli Demir ve Çelik Fabrikaları T.A.Ş.14.146.073.159
1115Aselsan Elektronik San. ve Tic. A.Ş.12.591.587.725
1210Hyundai Assan Otomotiv San. ve Tic. A.Ş.10.903.560.018
1311Çolakoğlu Metalurji A.Ş.10.338.694.378
1412Mercedes-Benz Türk A.Ş.9.943.691.164
15---
169İçdaş Çelik Enerji Tersane ve Ulaşım Sanayi A.Ş.9.803.127.248
1713PETKİM Petrokimya Holding A.Ş.9.233.405.399
1822TUSAŞ-Türk Havacılık ve Uzay Sanayii A.Ş.8.677.894.242
1933EÜAŞ Elektrik Üretim A.Ş. Genel Müdürlüğü8.515.825.488
2017BSH Ev Aletleri San. ve Tic. A.Ş.8.359.211.422
2114Vestel Elektronik San. ve Tic. A.Ş.7.834.471.752
2218Aygaz A.Ş.7.096.871.977
2321Vestel Beyaz Eşya San. ve Tic. A.Ş.6.973.646.070
2420Tosçelik Profil ve Sac Endüstrisi A.Ş.6.821.596.719
2525Unilever San. ve Tic. T.A.Ş.6.450.827.343
2623KARDEMİR Karabük Demir Çelik San. ve Tic. A.Ş.5.947.670.908
2719Borçelik Çelik San. Tic. A.Ş.5.833.302.956
2824Er-Bakır Elektrolitik Bakır Mamulleri A.Ş.5.590.822.991
2926Sarkuysan Elektrolitik Bakır San. ve Tic. A.Ş.5.280.678.279
3045Yıldız Entegre Ağaç San. ve Tic. A.Ş.5.240.529.005
3128Bosch San. ve Tic. A.Ş.5.235.877.230
3229Eren Enerji Elektrik Üretim A.Ş.5.142.855.672
3337Eti Gıda San. ve Tic. A.Ş.5.064.201.391
3439Enerjisa Enerji Üretim A.Ş.4.788.222.730
3532Assan Alüminyum San. ve Tic. A.Ş.4.735.845.003
3627Eti Maden İşletmeleri Genel Müdürlüğü4.599.424.093
3742Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığı4.440.145.122
38-Eti Bakır A.Ş.4.403.956.126
3947Hayat Kimya Sanayi A.Ş.4.218.086.172
4031Milangaz LPG Dağıtım Tic. ve San. A.Ş.4.183.924.272
4130Kroman Çelik Sanayii A.Ş.4.011.288.457
4235Yücel Boru ve Profil Endüstrisi A.Ş.3.965.914.426
4365Nadir Metal Rafineri San. ve Tic. A.Ş.3.883.238.111
4446Kastamonu Entegre Ağaç San. ve Tic. A.Ş.3.828.375.148
4550Coca-Cola İçecek A.Ş.3.790.697.383
4641AKSA Akrilik Kimya Sanayii A.Ş.3.722.101.899
4734Baştuğ Metalurji Sanayi A.Ş.3.707.832.143
4853Türkiye Kömür İşletmeleri Kurumu3.651.639.428
4944Konya Şeker San. ve Tic. A.Ş.3.544.617.111
5040Philsa Philip Morris Sabancı Sigara ve Tütüncülük San. ve Tic. A.Ş.3.426.968.235
5161BMC Otomotiv San. ve Tic. A.Ş.3.396.379.700
5270Toros Tarım San. ve Tic. A.Ş.3.386.939.367
5351İpragaz A.Ş.3.360.533.727
5456BRİSA Bridgestone Sabancı Lastik San. ve Tic. A.Ş.3.355.657.610
5536İzmir Demir Çelik Sanayi A.Ş.3.307.473.850
5648Türk Traktör ve Ziraat Makineleri A.Ş.3.294.932.820
5758SÜTAŞ Süt Ürünleri A.Ş.3.241.113.611
5859Banvit Bandırma Vitaminli Yem Sanayi A.Ş.3.235.759.055
5938Türkiye Şeker Fabrikaları A.Ş.3.152.360.314
6069MAN Türkiye A.Ş.3.118.994.638
6143Diler Demir Çelik Endüstri ve Ticaret A.Ş.3.000.674.477
6255MMK Metalurji San. Tic. ve Liman İşletmeciliği A.Ş.2.953.852.140
6360İçdaş Elektrik Enerjisi Üretim ve Yatırım A.Ş.2.952.193.096
6484Kazan Soda Elektrik Üretim A.Ş.2.923.368.100
6562ASAŞ Alüminyum San. ve Tic. A.Ş.2.908.037.114
6686Şenpiliç Gıda Sanayi A.Ş.2.894.895.278
6771Soda Sanayii A.Ş.2.790.339.777
6877Sasa Polyester Sanayi A.Ş.2.758.588.277
6967Erdemir Çelik Servis Merkezi San. ve Tic. A.Ş.2.707.591.115
70122Trakya Cam Sanayii A.Ş.2.683.580.577
7154Kaptan Demir Çelik Endüstrisi ve Ticaret A.Ş.2.667.090.370
7264Yazıcı Demir Çelik Sanayi ve Turizm Ticaret A.Ş.2.655.120.810
7372Tosyalı Toyo Çelik A.Ş.2.636.427.236
7481Tatmetal Çelik San. ve Tic. A.Ş.2.573.533.611
7582JTI Tütün Ürünleri Sanayi A.Ş.2.539.723.345
7657Modern Karton San. ve Tic. A.Ş.2.534.389.060
7785ROKETSAN Roket San. ve Tic. A.Ş.2.527.326.947
7891Çay İşletmeleri Genel Müdürlüğü2.513.343.408
7973Bosch Termoteknik Isıtma ve Klima San. Tic. A.Ş.2.495.028.779
8052Borusan Mannesmann Boru San. ve Tic. A.Ş.2.488.733.974
8188Atakaş Çelik San. ve Tic. A.Ş.2.483.990.268
8280Gülsan Sentetik Dokuma San. ve Tic. A.Ş.2.454.739.502
8374Posco Assan TST Çelik Sanayi A.Ş.2.424.295.327
84---
85102Anadolu Cam Sanayii A.Ş.2.340.298.608
86100Kipaş Mensucat İşletmeleri A.Ş.2.329.540.170
8792Bunge Gıda San. ve Tic. A.Ş.2.308.164.629
8890Atlas Enerji Üretim A.Ş.2.283.175.406
8976Namet Gıda San. ve Tic. A.Ş.2.258.116.827
90133Makina ve Kimya Endüstrisi Kurumu (M.K.E.K.) Genel Müdürlüğü2.219.654.630
9193Abalıoğlu Yem-Soya ve Tekstil Sanayi A.Ş.2.186.330.736
9249Otokar Otomotiv ve Savunma Sanayi A.Ş.2.182.370.896
93---
94115Tusaş Motor Sanayii A.Ş.2.174.890.126
9598Petlas Lastik San. ve Tic. A.Ş.2.172.402.158
9696Sanko Tekstil İşletmeleri San. ve Tic. A.Ş.2.146.184.392
9797Abdi İbrahim İlaç San. ve Tic. A.Ş.2.141.053.054
9887Goodyear Lastikleri T.A.Ş.2.101.064.225
9999Autoliv Cankor Otomotiv Emniyet Sistemleri San. ve Tic. A.Ş.2.098.945.656
100-BEYPİ Beypazarı Tarımsal Üretim Pazarlama San. ve Tic. A.Ş.2.077.503.219

İstanbul Sanayi Odası (İSO) Yönetim Kurulu Başkanı Erdal Bahçıvan, "2019 yılında 500 Büyük'ün finansman giderleri yüzde 33,4 düşüşle 63,8 milyar TL'ye inerken, finansman giderlerinin faaliyet karı içindeki payı yüzde 88,9'dan yüzde 69,3'e gerilemiştir. Bu rakamlara bakarak 2019 yılında finansman giderlerinin faaliyet karı üzerindeki baskısının azaldığını söyleyebilsek dahi bu giderler yine de yüksek." ifadelerini kullandı.

Bahçıvan, İSO tarafından hazırlanan "Türkiye'nin 500 Büyük Sanayi Kuruluşu" 2019 araştırmasının sonuçlarını gazetecilerle paylaştı.

Konuşmasının başında, iki gün sonra anılacak 15 Temmuz Demokrasi ve Milli Birlik Günü'nü anımsatan Bahçıvan, dört yıl önce yaşananların asla unutulmayacağını, acılarla dolu bir gece yaşandığını hatırlattı.

"Demokrasiye ve Milli İrade'ye saygı yolunda o gece millet olarak nasıl kenetlendiysek bugün ve yarın da öyle olacağımızı buradan bir kez daha ifade etmek istiyorum." diyen Bahçıvan, yaklaşan Kurban Bayramı'nı da kutladı.

Dünyanın, insanlığın çok zor günlerden geçtiğini belirten Bahçıvan, Dünya Sağlık Örgütü'nün Kovid-19 için "pandemi" açıklaması yapmasından bu yana, hayattaki hiçbir şeyin eskisi gibi olmadığına işaret ederek, sürecin sonuna ilişkin de herhangi bir öngörünün olmadığını hatırlattı.

Bahçıvan konuşmasında, araştırmanın kapsadığı 2019 yılının dünya ve Türkiye ekonomik konjonktürü hakkında değerlendirmelerde bulundu.

Geçtiğimiz yılın, küresel ekonomide sıra dışı gelişmelerin yaşandığı bir yıl olduğuna dikkati çeken Bahçıvan, şunları kaydetti:

"Ticarette korumacılık yıl genelinde artarken, bu anlamda ticari faaliyetler üzerinde en olumsuz etkiyi ABD-Çin ticaret savaşları gösterdi. Brexit, bütün yıl boyunca Avrupa ekonomisinin üzerinde adeta kara bir bulut gibi döndü durdu. Bu düğüm yılın son ayında çözülmüş olsa da süreç, Avro Bölgesi ekonomik faaliyetlerine ağır bir damga vurdu. Bunun yanında siyasi kutuplaşmalar, başta ABD-İran gerginliği olmak üzere ülkeler arası karşılıklı yaptırımlar ve jeopolitik gelişmeler, içinde bulunduğumuz bölge dahil olmak üzere birçok coğrafyada iktisadi faaliyetleri olumsuz etkiledi.

Bütün bu negatif faktörlerin sonucu olarak 2019 yılında gelişmiş ülkelerde büyümenin yüzde 1,7 ile son yılların en düşük seviyesine indiğini gördük. ABD yüzde 2,3, Avro Bölgesi ise yüzde 1,3 büyürken, dünya ekonomisindeki büyüme yüzde 2,9 ile son 10 yılın en düşük seviyesinde gerçekleşti."

Erdal Bahçıvan, Türkiye'nin 500 Büyük Sanayi Kuruluşu araştırma sonuçlarına bu çerçeveden bakıldığında, sonuçların dış faktörlerin de etkisiyle yaşanan finansal türbülansın ve ardından gelen dengelenme sürecinin etkilerini yansıttığını aktardı.

"2019 YILINDA İLK KEZ ORTA-YÜKSEK VE YÜKSEK TEKNOLOJİNİN YARATILAN KATMA DEĞERDEKİ PAYI YÜZDE 30'U GEÇMİŞTİR"

Açıklanan 500 büyük sanayi kuruluşunun, 2019 yılında önceki dönemlerden devrolan finansal kırılganlıkların yarattığı zorluklara karşı çetin mücadele verdiğini, büyüme patikasına geri dönüş çabasının sancılarını bir arada yaşadığını dile getirdi.

İSO 500 araştırmasının temel verilerine değinen Bahçıvan, şu bilgileri verdi:

"İSO 500 Büyük sonuçlarına göre, son 3 yıldan beri istikrarlı bir şekilde gerek orta-yüksek gerekse yüksek teknoloji yoğunluklu sanayilerin yaratılan katma değer içindeki payı artış gösteriyor. 2017'de yüzde 20,2 olan orta-yüksek teknoloji payı, 2018'de yüzde 22,2'ye, 2019'da ise yüzde 23,5'e yükselmiştir. Yine 2017'de yüzde 3,6 olan yüksek teknoloji payı da 2018'de yüzde 5,3'e, 2019'da da yüzde 6,9'a çıkmıştır. 2019 yılında ilk kez orta-yüksek ve yüksek teknolojinin yaratılan katma değerdeki payı yüzde 30'u geçmiştir.

Bunlar hiç kuşkusuz gelecek adına umut verici iyileşmelerdir. Sanayimizin teknoloji yoğunluklu katma değer üretmesinin önünü açacak faktörlerden biri de şüphesiz, şirketlerin Ar-Ge'ye yaptıkları, yapacakları harcamalardır. 2019 500 Büyük anket verileri bu konuda da iyimser olmamızı sağlayacak sonuçlar sunuyor. "

"AR-GE HARCAMALARI 9.7 MİLYAR TL OLARAK GERÇEKLEŞTİ"

Bahçıvan, 2019 yılında AR-GE harcamalarının 9,7 milyar TL olarak gerçekleştiğini belirterek, bunun bir önceki yıla göre yüzde 152 artışı ifade ettiğini, aynı dönemde Ar-Ge harcamalarının üretimden satışlara oranının da yaklaşık binde 5'ten yüzde 1'e yükseldiğini aktardı.

Finansal göstergelerle ilgili, bu yıl da bir iyileşmenin olduğunu söylemekte zorlandıklarına dikkati çeken Bahçıvan, şunları kaydetti:

"2019 yılında yaşanan tüm olumsuzluklara karşın sanayi kuruluşlarımızın esas faaliyetlerinden elde ettikleri başarılarının, yine finansman maliyetlerinin gölgesinde kaldığını görmekteyiz. 2019 yılında 500 Büyük'ün finansman giderleri yüzde 33,4 düşüşle 63,8 milyar TL'ye inerken, finansman giderlerinin faaliyet karı içindeki payı yüzde 88,9'dan yüzde 69,3'e gerilemiştir. Bu rakamlara bakarak 2019 yılında finansman giderlerinin faaliyet karı üzerindeki baskısının azaldığını söyleyebilsek dahi bu giderler yine de yüksektir.

Finansal göstergeler içinde öncelikle dikkatinizi çekmek istediğim bir başka konu da İSO 500'ün kaynak yapısındaki toplam borçların payıdır. İSO 500'ün bu göstergesinde de son beş yıldır dikkat çeken bozulmanın 2019'da devam ettiğini görmekteyiz."

"YÜKSEK FAİZLE MÜCADELEYİ HİÇ HAFİFE ALMAMALIYIZ"

2015 yılı ile birlikte ilk kez yüzde 60'ların üstüne çıkan toplam borçların payının, 1,4 puan daha artarak yüzde 68,4'e yükseldiğini dile getiren Bahçıvan, "Özkaynakların payı ise yüzde 31,6'ya gerilemiştir. 2019 itibarı ile İSO 500'ün kaynak yapısındaki çarpıklığın en yüksek seviyelere ulaştığını hatırlatmakta ve bu oranların dünya ortalamalarının üstünde olduğunu vurgulamakta yarar görüyorum."

Bahçıvan, konuşmasına şöyle devam etti:

"Bu borç ve finansal yük altında sanayicinin bugün en büyük avantajı, faizlerin düşük seviyede seyretmesidir. İSO 500'ün temel göstergeleri de göstermektedir ki sanayici kazandıklarıyla borç kapatamıyor. Borçla yaşamak zorunda. Bu borcu çevirebilmek adına düşük faizlere ihtiyaç duyuyor. Bu nedenle yüksek faizle mücadeleyi hiç hafife almamalıyız. İSO 500'ün yıllara göre üretimden satışlar performansına baktığımızda, 2012-2016 döneminde görülen zayıf büyümenin, 2017 ve 2018 yıllarında yerini yüzde 19 ve yüzde 11,8 ile güçlü reel büyümelere bıraktığı görülmektedir. 2019 yılında da reel büyüme eğiliminin sürdüğünü görüyoruz.

2019 yılında görülen bu yavaşlamada birçok unsur etkili olmuştur. İlk olarak ekonomide uygulanan dengeleme politikaları sonucu, iç talep ve dolayısıyla iç satışlar yavaşlamıştır. Diğer yandan enflasyondaki gerileme, nominal olarak hesaplanan satış büyüklüğünü sınırlamıştır. Ayrıca başta Avro Bölgesi olmak üzere dünya ticaretindeki daralmanın etkisiyle yaşanan ihracattaki durağanlık da satışlardaki artışın yavaşlamasında etkili olmuştur. Son olarak emtia fiyatlarındaki düşüş eğilimini de bu nedenler arasında gösterebiliriz."

"FİNANSMAN GİDERLERİ, İSO 500'ÜN KÂRLILIĞINDA BELİRLEYİCİ OLMAYI 2019 YILINDA DA SÜRDÜRMÜŞTÜR""

Erdal Bahçıvan, 2019 yılında İSO 500'ün faaliyet karı oranının 2,8 puan gerilediğini ve yüzde 10,9'dan yüzde 8,1'e indiğini, toplam faaliyet karı büyüklüğünün ise 2018 yılında 108 milyar lira iken, 2019 yılında yüzde 14,6 azalarak 92 milyar liraya düştüğünü söyledi.

2019 yılında iç talebin daralması ve dış talep koşullarının zorlaşması nedeniyle sanayi kuruluşlarının, maliyet artışlarını satış fiyatlarına yeterince yansıtamadığını, hatta fiyatlarda indirime gittiğini bildiren Bahçıvan, bu nedenle faaliyet karında da önemli bir gerilemenin ortaya çıktığına işaret etti.

Bahçıvan, araştırma sonuçlarına ilişkin şu bilgileri verdi:

"İSO 500'ün 2019'da diğer faaliyetlerden olağan gelir ve karları 154 milyar lira iken, gider ve zararları 117 milyar lira olarak gerçekleşmiştir. Bu iki arasındaki fark alındığında, İSO 500'ün 37 milyar liralık üretim faaliyeti dışı net gelir elde ettiği görülmektedir. Finansman giderleri, İSO 500’ün karlılığında belirleyici olmayı 2019 yılında da sürdürmüştür. 2019 yılında finansal dalgalanmaların azalması, Türk lirasındaki değer kaybının yavaşlaması, enflasyondaki düşüş ve faiz oranlarındaki gerilemelerin sonucu olarak bir önceki yıla göre finansman maliyetleri önemli ölçüde azalmıştır.

2019'un özellikle ikinci yarısında, faiz oranlarındaki düşüşler ile TL'deki göreli istikrar, İSO 500 için 2018'e göre daha olumlu mali koşullar yaratmıştır. 2019 yılında finansman giderleri yüzde 33,4 düşüşle 96 milyar liradan 64 milyar liraya inerken, finansman giderlerinin faaliyet karı içindeki payı da yüzde 88,9'dan yüzde 69,3'e gerilemiştir."

Bahçıvan, sanayi kuruluşlarının 2018 yılında elde ettikleri karın neredeyse tamamını finansman giderlerine ayırdığını, 2019 yılında finansman giderlerinin faaliyet karı üzerindeki baskısının daha azaldığını aktardı.

"İSO 500'ÜN BORÇLARI YÜZDE 23.7 ARTIŞ GÖSTEREREK 329 MİLYAR LİRADAN 406 MİLYAR LİRAYA YÜKSELMİŞTİR"

Erdal Bahçıvan, İSO 500'de 2015 yılı ile birlikte ilk kez yüzde 60'ların üstüne çıkan toplam borçların payının, takip eden yıllarda da artış eğilimini sürdürdüğüne dikkati çekerek, 2019'da bir önceki yıla göre 1,4 puan daha artarak yüzde 68,4'e çıktığını bildirdi.

İSO 500’ün mali borçlarının yüzde 23,7 artış göstererek 329 milyar liradan 406 milyar liraya yükseldiğini dile getiren Bahçıvan, "Mali borçlardaki artış hızı, geçen yıla göre yavaşlasa da reel olarak büyüme eğilimini sürdürmüştür. Ancak mali borçlardaki sevindirici bir gelişme, vade yapısındaki iyileşmedir. 2017'de yüzde 41,9, 2018'de yüzde 45,3 olan kısa vadeli mali borçların toplam mali borçlar içindeki payı, 2019'da yüzde 41,4'e inmiştir. Uzun vadeli mali borçların payı da yüzde 58,6'ya çıkmıştır. Bu durum, geçen yıl gerçekleştirilen borç yapılandırmaları ile birçok kısa vadeli mali borcun uzun vadeli hale getirildiğini göstermektedir." değerlendirmesinde bulundu.

"İSO 500'DE KÂR EDEN KURULUŞ SAYISI 381'DEN 411'E YÜKSELMİŞTİR"

Bahçıvan, "İSO 500'de duran varlıkların toplam aktifler içindeki payı 2015 yılında yüzde 46,3'e yükseldikten sonra gerilemeye başlamış ve 2018 yılında yüzde 38,8'e kadar inmiştir. 2019'da ise duran varlıkların payı küçük bir oranda artarak yüzde 39,1'e yükselmiştir." dedi.
İSO 500'de kar eden kuruluş sayısının 381'den 411'e yükseldiğini bildiren Bahçıvan, faiz, amortisman ve vergi öncesi kar elde eden kuruluş sayısının 2019 yılında beş adet azalarak 483 olarak gerçekleştiğini söyledi.

Erdal Bahçıvan, İSO 500'de teknoloji yoğunluklarına göre yaratılan katma değer dağılımına bakıldığında, 2019 yılında yaratılan katma değer itibarıyla en yüksek payı yüzde 40 ile düşük teknoloji yoğunluklu sanayilerin aldığına dikkati çekerek, şu bilgileri verdi:

"Orta-düşük teknoloji yoğunluklu sanayilerin payı ise 2019 yılında 5,4 puan azalmış ve yüzde 29,6 olmuştur. Orta-yüksek teknoloji yoğunluklu sanayiler grubunun payı 2018 yılında yüzde 22,2 iken 2019'da yüzde 23,5'e yükselmiştir. Yüksek teknoloji yoğunluklu sanayiler grubunun payı ise 2018 yılında yüzde 5,3 iken 2019’da yüzde 6,9 olmuştur. Türkiye'de sanayinin yüksek katma değerli ve yüksek teknoloji yoğunluklu sektörlere dönüşüm ihtiyacı sürmektedir.

İSO 500 sonuçları, ölçüm yapılan son yedi yıllık dönem boyunca ilk kez 2018 ve 2019 yıllarında yüksek teknoloji yoğunluklu sektörlerin payında hissedilir bir artışa işaret etmiştir. İSO 500 içinde orta-yüksek ve yüksek teknoloji yoğunluklu sektörlerin yaratılan katma değer içindeki payı ilk kez 2019 yılında yüzde 30'u geçmiş ve yüzde 30,4 olarak gerçekleşmiştir. Bu artışın özellikle son yıllarda büyük bir atılım gösteren savunma ve havacılık sanayi sektörlerinden kaynaklandığı düşünülmektedir."

"İHRACAT YAPAN FİRMA SAYISI 2019'DA 463 OLMUŞTUR"

Bahçıvan, İSO 500 içinde yabancı sermaye paylı kuruluşların sayısının, 2019'da bir önceki yıla göre değişmeyerek 117 olarak gerçekleştiğini ifade etti.

İSO 500 kapsamındaki sevindirici gelişmelerden birinin de ihracat yapan firma sayısında yaşandığını belirten Bahçıvan, şöyle devam etti:

"İhracat yapan firma sayısı 2019'da 463 olmuştur. Bu da bizlere İSO 500'de yer almak için ihracat yapmanın adeta bir ön koşul olduğunu bir kez daha göstermektedir. Görüyoruz ki ekonomimiz için çok zorlu başlayan 2019 yılında sanayi sektörümüz, tüm olumsuzlukları belli ölçüde aşarak ekonomimize olan katkısını güçlü bir şekilde sürdürmüştür.

Özellikle yılın sonlarına doğru üçüncü çeyrekte ortaya koyduğu yüzde 6 civarındaki güçlü büyüme performansı ile, ekonomimizin pozitif büyüme patikasında kalmasında önemli bir rol oynamıştır. Sanayimizdeki büyüme, bu önemli katkısıyla zor süreçlerin teminatı ve sigortası olduğunu bir kez daha ispatlamıştır."

"TÜRKİYE SANAYİSİ BU SÜREÇTE BÜTÜN ZORLUKLARA RAĞMEN TOPLUMSAL SORUMLULUĞUNU YERİNE GETİRİYOR"

Pandemi sürecinin sanayiye etkileri hakkında değerlendirmelerde bulunan Bahçıvan, salgının 2020'nin hemen başında başlamasından dolayı etkilerinin ancak gelecek yıl görülebileceğini dile getirdi.

Bahçıvan, "Türkiye sanayisi bu süreçte bütün zorluklara rağmen toplumsal sorumluluğunu yerine getiriyor ve üretimin ne kadar önemli ve hayati olduğunu bu dönem bir kere daha ortaya koyuyor. Ülkemizin sorunları olmakla birlikte krizlere rağmen güçlü bir üretim yapısı ve üretmek arzusuna sahip sanayicileri olduğunu buradan bir kez daha gururla söyleyebiliriz. Son beş aydan beri hayat belirli ölçüde donmuş olsa dahi sağlıktan temel ihtiyaç malzemelerine, fedakar çalışanlarımız ile birlikte üretimde bir başarı hikayesi yazılıyor. İhracatımız her şeye rağmen devam ediyor." ifadelerini kullandı.


"SANAYİCİNİN BORÇLANMASINDA BİR SORUN YOK"

İstanbul Sanayi Odası (İSO) Yönetim Kurulu Başkanı Erdal Bahçıvan, şirketlerin borçlanmasına dair uzun süredir görülmemiş pozitif bir dönem yaşadıklarını belirterek, "(İlk 6 aydaki kredilerdeki artış) Herhalde son yılların en tarihsel yükselişi. Onun için borçlanmada bir sorun var dersek haksızlık yapmış oluruz." dedi.

İSO tarafından hazırlanan "Türkiye'nin 500 Büyük Sanayi Kuruluşu" 2019 yılı araştırması sonuçlarının açıklandığı toplantıda gazetecilerin sorularını yanıtlayan Bahçıvan, şirketler için borçlanmanın ve düşük faiz oranlarının öneminden bahsetti.

Şirketlerin borçlanmasına dair iklimin pozitif anlamda en örnek olduğu dönemlerinden birisini yaşadıklarını dile getiren Bahçıvan, sözlerini şöyle sürdürdü:

"Artış rakamlarına baktığımızda toplam TL kredilerdeki büyümenin yılbaşından beri yüzde 30 olduğunu görmekteyiz. Burada ticari krediler 33,3 olarak pay almakta. Bu 6 aylık bir oran. Herhalde son yılların en tarihsel yükselişi. Onun için borçlanmada bir sorun var dersek haksızlık yapmış oluruz. Özellikle Kredi Garanti Fonu'nun pandemi döneminin hemen arkasından güçlü bir şekilde devreye girmesi...

Ayrıca burada kamu bankalarının altını çizmek istiyorum. Çok daha yüksek pay alıyorlar. Sanayi adına borçlanmada, çok istisnai durumları göz önüne almazsak, bir sorun yok. Her türlü sanayici daha rahat borçlanabiliyor ve TL faizlerde şu an için piyasanın geçmiş yıllara oranla çok daha düşük olduğu bir dönemdeyiz."

Bahçıvan, borçların artmasındaki tehlikeye dikkati çekerek, düşük faize rağmen döndürülmesinin zor olduğunu söyledi.

"TÜRKİYE'NİN KAYNAK SORUNU YOK"

İSO Yönetim Kurulu Başkanı Bahçıvan, son yıllarda Ar-Ge'ye ayrılan payın ve yüksek teknolojili ürün satışının artışından ve bu yükselişin firmalara sağladığı katkıdan bahsetti.

Kaynakları doğru kullanabilme becerisinin artırılması gerektiğini dile getiren Bahçıvan, "Türkiye'nin kaynak sorunu yok. En önemli konu kaynakları doğru alanlarda kullanmamız. Teşvik ve destekleme politikalarında uzun vadeli rekabet gücünü artıracak, Türk sanayisine uzun vadede fırsat oluşturacak sektörlerin teşviki çok önem arz ediyor." dedi.

Bahçıvan, finansman giderlerine dair bir soruya karşılık, kur farkından gelen yüklerin finansman giderinin oluşmasında olumsuz bir katkısının bulunduğunu kaydederek, her ne kadar son aylarda yabancı para cinsinden borçlanma bir miktar azalsa da Türkiye'nin sanayi şirketlerinin çok ciddi manada bilançolarında yurt dışı fonları taşıdığını anlattı.

Erdal Bahçıvan, 2018'deki kur şokunun geçen yıl finansman giderlerinin zirve yapmasına neden olduğunu ifade ederek, 2019'daki bir miktar iyileşmenin finansman giderlerinde gerilemeyi sağladığını söyledi.

Yüksek teknolojili ürünlerin payının artmasına değinen Bahçıvan, tüm zorluklara rağmen kimlik ve vizyon değiştiren bir Türk sanayisinin bulunduğunu bildirdi.

"SANAYİYE BAKIŞ AÇISINDAKİ DEĞİŞİM BİZLERİ UMUTLANDIRIYOR"

İSO Yönetim Kurulu Başkanı Bahçıvan, hükümetin pandemi döneminde sunduğu desteklerin sağladığı katkıdan bahsederek, haziran ayına ilişkin PMI verilerinin birçok sektörün beklenenden önce toparlanmaya geçtiğini gösterdiğini söyledi.

Zor dönemlerin sanayinin Türkiye için ne kadar önemli ve stratejik olduğunu gösterdiğini dile getiren Bahçıvan, şu açıklamalarda bulundu:

"Birçok sektörde farklı nedenlerle talebin ve istihdamın sıfırlandığı dönemde sanayi her şeye rağmen gerek iç gerek dış pazarda hayatını, istihdamını devam ettirebiliyor. Türkiye'nin sigorta ve teminat sektörü olduğunu ortaya koyuyor. Türk sanayicisi tüm zorluklara rağmen, dönem dönem kendisini cezbeden farklı sektörler olmasına rağmen sanayiden kopmuyor. Türkiye'deki bu sanayi ekosisteminin, her geçen gün daha derinleşen sanayi ekosisteminin sadece zorlu günlerde takdir edilen, hatırlanan bir yapıdan artık uzun vadeli bir bakış açısıyla desteklenmesi gereken bir döneme dönüştüğünün işaretlerini almaktayız."

Bahçıvan, tekrar üretim ekonomisine dönme noktasında Ankara'dan verilen sinyallerin kendilerini umutlandırdığını vurguladı.

Türkiye'de sanayinin üzerindeki en büyük yüklerden birisinin KDV konusu olduğunu kaydederek, bu sorunun bir an önce çözülmesi gerektiğinin altını çizdi.