Piyasalar 'çıkışta' sıkıştı

İngiltere AB’den çıkmayı referanduma götürmesine bir hafta kala küresel piyasalardan çıkış hızlandı. Hisse senetlerinden çıkan paranın tahvile sığınmasının sonucu olarak faiz oranlarında gerileme hızlandı. Almanya’nın çeşitli vadelerdeki eksi faizli hazine kâğıtlarına dün 10 yıllık tahviller de katıldı. Alman 10 yıllıkları dün yüzde -0.034’e kadar geriledi. İlk kez bu ülkede faiz oranları bu ölçüde negatife dönüştü. Alman 10 yıllıklarının faizi küresel kriz sırasında yüzde 4 civarındaydı, geçen yıl sonunda ise yüzde 0.634’e indi, nisan sonunda yüzde 0.280’den işlem gördü, mayıs sonunda yüzde 0.147’ye geriledi. Japonya’nın ardından Almanya’nın katılımı ile dünyanın üçüncü ve dördüncü büyük ekonomilerinde temel faiz oranları eksiye geçmiş oldu.

Dünyada negatif faizle işlem gören tahvillerin toplam tutarı da 10.5 trilyon dolara geldi.

Olaya daha geniş açıdan baktığımızda yukarıda yer alan grafikle karşılaşıyoruz. Bloomberg Gelişmiş Ülke Tahvil Endeksi ortalaması yüzde 0.58’e indi. Bu da tarihsel olarak en düşük düzey. Eylül 2014’te 1.82 düzeyindeki faizler aradan geçen yaklaşık 2.5 yılda yüzde 68 düzeyinde geriledi. Gelişmekte olan ülkeler tahvil faizi ortalaması ise aynı dönemde yüzde 5.35’ten yüzde 4.46’ya indi. Buradaki gerileme yüzde 17 ile sınırlı. Ve gelişmiş ülkeler ile aradaki faiz farkı yaklaşık 4 puan.

- Hem gelişmiş hem gelişmekte olan ülkelerde faizlerin tarihi en düşük düzeylerini görmesinde etkili olan temel faktörlerden biri, enflasyon korkusunun kaybolması, dünya büyümesinin gerilemesiyle enflasyonist bekleyişlerin tarihsel olarak çok düşmesi. Buradaki beklentilerin hemen tersine dönmesi de çok zor. Çünkü bunun için öncelikle küresel büyümenin canlanması gerekiyor. Enflasyonun çok düşük düzeylerde uzun süre kalacağına yönelik inançtan dolayıdır ki, dünyada da 10 trilyondan fazla tahvil negatif faizle işlem görüyor. Faizler negatife inmesine karşılık, faiz düşüşü devam ettiğinden, yatırımcılar hâlâ yüksek sermaye kazançları elde ediyorlar.

- Faizlerin gerilemesinde, düşüşteki faizleri bir yerinden yakalama isteği de etkili. Ancak bu faiz düşüşünü körükleyen bir başka faktör de, Avrupa Merkez Bankası ECB’nin 8 Haziran’dan bu yana özel sektör tahvillerini almaya başlaması. ECB bu kısa sürede 348 milyon Euro’luk yatırım yapılabilir kredi notuna sahip şirket tahvillerini satın aldı. Tahvillere kalıcı ve büyük bir yerden garantili talep gelmesi de faizleri aşağı çekti. Çekmeye de devam edebilir. ECB tahvilleri satın alarak, şirketlerin daha ucuza kaynak bularak harcama ve yatırıma yönelmelerini amaçlıyor.

- Son günlerde öne çıkan en önemli faiz düşürücü faktör ise Brexit. Tarih yaklaştıkça anketler yayımlanıyor ve İngiltere’nin AB’den çıkmasını isteyenlerin oranı artıyor. Gerçekleşmesi halinde büyük negatif etkileri olacağı çok açık. Piyasalarda ortaya çıkan fiyatlamalar sanki, Brexit’le büyük bir korkunun yaşandığını, bütün herkesin çıkış kapısına yöneldiğini ve sıkıştığını gösteriyor. Anketlerde de, piyasalarda da abartı elbette olabilir. Ancak risk alma iştahının düştüğü de bir gerçek. Bu da fiyatları aşağıya çekmeye yetiyor. Özellikle ilk iki nedenle de birleştiğinde faizler üzerinde çok etkili oldu.