Lig atlayan krize çifte önlem

Geçen ağustos ayında Jackson Hale’daki 8 dakikalık konuşmasında Fed Başkanı Jerome Powell enflasyonla mücadelede kararlılığını şu cümlelerle vurgulamıştı: “Daha yüksek faiz oranları, daha yavaş büyüme ve daha gevşek işgücü piyasası koşulları enflasyonu düşürürken hane halklarına ve işletmelere biraz acı getirecektir. Bunlar enflasyonu düşürmenin talihsiz maliyetleri. Ancak fiyat istikrarının yeniden sağlanamaması çok daha büyük acı getirecektir.”

➔Fed de arka arkaya faizleri 75’er baz puan artırıyordu. Sonunda 40 yılın en hızlı faiz artışına gitti. Oran yüzde 0.25’ten yüzde 4.75’e çıktı. AB’de de faiz yüzde 3.0’a yükseldi.

➔Büyüme ve istihdam iyi ama faizi yükseltmenin acı tarafı şimdilik finans kesimine çıktı. Bahar kapıda olmasına rağmen borsalarda yapraklar birer birer dökülmeye, domino taşları arka arkaya devrilmeye başladı.

➔Önceki hafta ABD’de orta ölçeklilerle uç veren banka iflasları alınan önlemlere ve kurtarmaya karşın geçen hafta daha tırmandı. Hem ABD’de devam etti hem de Avrupa’ya sıçrayarak bankacılık merkezi olmakla tanınan İsviçre’nin ikinci büyük bankasını devirdi.

➔Küresel piyasalar yeni haftaya başlamadan İsviçre hükümeti, İsviçre Merkez Bankası ve bankaları denetleyen kurumu FINMA hafta sonu Credit Suisse’i borsa değerinin yüzde 40’ı düzeyinde bir bedelle 3 milyar dolara bir başka İsviçre merkezli banka UBS’e devretti.

➔İsviçre hükümeti ayrıca doğabilecek potansiyel zararlar karşılığında UBS’e 9 milyar İsviçre Frangı kadar kefil oldu. Bunun yanında Merkez Bankası UBS’e 100 milyar İsviçre Frangı likidite desteği de sağlayacak.

➔2007 yılında 90 milyar dolarlık piyasa değerine ulaşan 167 yıllık Credit Suisse bankası cuma günü borsada 7.4 milyar dolara kadar inmişti.

➔Kendisini satın alan UBS’le 2010 yılına kadar aynı piyasa değerinde olan bankanın son yıllarda düşüşe geçmesi ve en büyük rakibi tarafından ucuz fiyatla satın alınması dramatik bir gelişme. Bitişikte iki bankanın yıllar itibariyle piyasa değeri grafiğinde UBS’in son olarak 66.3 milyar dolar olduğu görülüyor.

➔Satın alma karşılığında ödeme UBS hisse senedi verilerek yapılacak. Bankadan yapılan açıklamaya göre 22,48 Credit Suisse hisse senedi karşılığında 1 UBS hisse senedi verilecek.

➔Son piyasa değerlerine göre UBS, Credit Suisse’in yaklaşık 10 katı ama hisse senedi takasında 22 katlık bir fark uygulanacak.

➔Bu da piyasalar açılana kadar işin halledilmesi gereğinden hareketle zaman baskısı oluşturularak bankanın çok ucuza rakibine teslim olmasına yol açtı diye yorumlanabilir.

➔Credit Suisse’in en büyük hissedarları olarak yüzde 9.9 payla Suudi Ulusal Bankası, yüzde 6.8 payla Katar Yatırım Fonu ve yüzde 4 payla ABD’nin en büyük varlık yöneticisi BlockRock geliyor.

➔Hissedarların yanında bankanın batışından en büyük zararı hisse senedine çevrilebilir tahvil alanlar görecek. Banka’nın bu tür ihraç ettiği tahvil tutarı 16 milyar İsviçre Frangı. Doğal olarak bu tahvillere karşı UBS hisse senedi verilecek de, takas oranı çok düşük kalacak.

➔Hissedarlara yönelik son darbe ise satışta söz haklarının yok edilmesi olacak. Yapılan satış anlaşmasına göre İsviçre hükümeti satın almayı hızlandırmak amacıyla acil durum önlemleri alarak hissedarların istişarelerde bulunması ve fiyata itiraz etmeleri için verilen altı haftalık süreyi baypas etme taahhüdünde bulundu.

➔Banka krizi üçüncü haftasına bir büyük küresel bankayı yutarak giriyor. Geçen haftaya ABD’nin önlemleri ile başlamıştık.

➔Ancak piyasalar ve yatırımcılar üzerinde yeterince etkili olamamış ve yeterli güveni sağlayamamış olacak ki, bankalar battı. Hafta ortasında kriz Avrupa’ya sıçradı.

➔Faiz artırımında Fed yüzde 4.75’e ulaşarak yüzde 3’e çıkan ECB’nin önünde. İsviçre merkez Bankası faizi ise yüzde 1’de. Ama ilk büyük banka batışı faizin daha az artırıldığı Avrupa’nın göbeğindeki İsviçre’de meydana geldi.

➔Bu durum Avrupa bankalarının daha sorunlu olmasından kaynaklanıyor. Olağan şüpheli sayısı bu kıtada daha çok.

➔Önümüzdeki birkaç gün içinde mevduat sahipleri dahil müşterilerin bankalarla ilişkilerini sürdürecek veya paralarını çekmeyi durduracak kadar kendilerini güvende hissedip hissetmedikleri kilit önemde olacak.

➔Bunu sağlamak üzere yeni haftaya İsviçre’deki kurtarma yanında dolar likiditesinin artırılması önlemiyle giriyoruz. Bu iki önlemin ikisi de ayrı ayrı önemli. Biri ağrıyan dişin çekilmesine benziyor, ikincisi ise güçlü antibiyotik tedavisine.

➔ABD yanında AB, İngiltere, İsviçre, Japonya ve Çin merkez bankaları ortak hareketle günlük likidite operasyonu ya da kendi aralarında para takası yapma hattı ilan ettiler.

➔Daha önce haftada bir kez yapılan ve pek kullanılmayan para takası bu krizde gerekli olabileceğinden hareketle günlüğe çevrildi. Demek ki bulaşıcılık etkisiyle banka krizinin yayılmasından veya ani gelişmelerden çekiniliyor.

➔Fed 2008 krizinde bu kanaldan 600 milyar dolar likidite kullandırmıştı. Uygulama pandeminin başlangıcında da talep görmüştü.

➔Para takası veya günlük bazda dolar likiditesine ulaşma imkanını piyasalar pozitif karşıladı. Haftaya bu önlemle birlikte iyi başlama ihtimali yükseldi.

➔Ama iyimserliğin sürmesi de yeni bir vakanın ortaya çıkmamasına bağlı. Sorgulama, şüphe ve sırada kim var korkusu devam ettiği sürece piyasaların atmosferi günden güne değişebilir ve yeni bir vakayla karşılaşabiliriz.

➔Banka kurtarma operasyonu ve günlük dolar takası imkanı ile haftaya başlamak şüphesiz iyi. Geçen haftaya da daha düşük profille başlayan banka krizine karşı alınan bir önlemle başlamıştık, fakat yetmedi.

➔Yetmeyen tek önlemin yerine bu haftaya çifte önlemle başlıyoruz, buna paralel piyasaların sakinleşmesi beklenir.

➔Fakat banka krizinin orta ölçekli bankalardan büyük ölçeklilere doğru lig atladığı dikkatten kaçmamalı. Sorun ne kadar büyükse önlem de aynı şekilde büyük olmalı.

➔Tabi ki 2008 krizinde yaygın kullanılan swap önleminin yeniden getirilmesi ardından bütün dikkatler faiz artırımlarına çevrilecek.

➔ABD merkez bankası Fed de çarşamba günü faiz kararını verecek. Avrupa Merkez Bankası gibi faizi artıracak mı, yoksa pas mı geçecek konusunu yarına bırakalım.