Bu kongrenin önemi nerede?

Cumhuriyet'le birlikte ekonomi politikalarının belirlendiği İzmir İktisat Kongresi'nin ardından 90 yıl geçti. Bu yıllar içinde 3 tane daha kongre düzenlendi. Ama onların ekonomi politikaları üzerine etkisi pek olmadı. Belki kongrelerin hakkını verememekten, içlerini iyi dolduramamaktan ve zamanlama hatası yapmaktan belki de uygulama fırsatı bulunamamasından.

■ Örneğin, 1984'te yapılan 2. kongre geç kalmıştı. İktidara gelen ANAP zaten hazırlıklıydı, ekonomide yol haritasını çizmiş, uygulamaya başlamıştı bile.

■ 1992'de toplanan 3. kongreden çıkan sonuçları ise o yıllarda uygulayacak herhangi bir hükümet yoktu. Siyasi istikrarsızlık almış başını gitmişti.

■ 4. kongre 2004'te yapıldı. Ama ekonomi politikaları 2001 kriziyle belirlenmiş, yola çıkılmıştı zaten. 2002 sonunda iktidara gelen AK Parti de bu programa devam kararı almıştı. O kongrenin de ekonomi politikalarında izi olamadı.

■ Dün başlayan 5. İzmir İktisat Kongresi'nin konusu "küresel ekonomik yeniden yapılanma sürecinde Türkiye ekonomisi". Katılımcı sayısı gayet yüksek. 3 bin 500 izleyen, 243 panelist ve 34 ayrı panel var.

■ Bu kongrenin diğerlerinden farkı daha bir küresel boyut kazanması, yabancı katılımcıların fazlalığı. Nitekim açılışta Dünya Bankası Başkanı da bir konuşma yaptı. Kongreye yabancı katılımcıların artması, kasım sonuna doğru hangi ülkede yapılacağına karar verilecek olan uluslararası EXPO 2020 fuarını İzmir'in almasına katkıda bulunabilir.

■ Peki bu kongreden çıkacak sonuçlar uygulama alanı bulabilir, geçmiş 3 kongrenin akıbetine uğramaktan kurtulabilir mi?

Bunun olabilmesi öncelikle ne sonuç çıkacağına bağlı. Türkiye'nin ihtiyacı olan ve uygulanabilir ekonomi politikaları önerip önermeyeceği önemli. Ama ondan sonra da, hükümetin bu önerileri uygulama isteği var mı yok mu, o belirleyici. Doğru öneriler gelir ve hükümet de isterse neden olmasın? Bunun belli bazı nedenleri var.

■ Kongrenin açılışında konuşan Cumhurbaşkanı Abdullah Gül'ün belirttiği gibi, önümüzdeki dönemde FED parasal genişlemeden eninde sonunda çıkacak. Bunun gündeme gelmesiyle nelerin olacağını ise bu yılın mayıs-eylül arasındaki döneminde gördük. Parasal genişlemeden çıkışın yaratacağı olumsuz etkileri gidermek önümüzdeki dönem ekonominin kaderini belirleyecek ve son derece önemli.

■ Yine parasal genişlemeden çıkışla birlikte kıtlaşacak dolar dönemine hazırlık açısından, Türkiye'de düşük olan tasarrufların artırılması ve ekonomiyi kırılgan yapan cari açığın azaltılması da son derece önemli olacak. Daha yüksek katma değerli ürün ihracatına yönelmek, verimliliği artırmak, rekabet gücünü yükseltmek, ihracat artışı ve cari açığı azaltmak için en elzem yol.

■ Bunları yapmak ortaya yeni bir yol haritası, yeni bir yaklaşım çıkarabilir ve makas değişikliğine gitmeyi gerektirebilir. Kongre bu ihtiyacı karşıladığı oranda tarihte iz bırakacak ve belli bir etkisi olacak.

■ Ama seçim atmosferine girildiği bir dönemde ekonomide değişiklik yapmak da zor. Bu da aslında kongreden çıkacak sonuçların uygulanması için bir dezavantaj değil aksine avantaj. Çünkü hazırlık ve uygulama için gerekli olan süreyi kazandırıyor. Seçimlerin geride kalmasıyla kurulacak yeni hükümetin önünde yeni bir icraat dönemi olacak. İşte İzmir İktisat Kongresi'nde ortaya çıkacak sonuçlar o zaman lazım. Bu anlamda son kongre tam da zamanında yapılıyor. İş kalıyor kongreden ne sonuç çıkacağına.

SONUÇ: "Sözü söyle alana, kulağında kalana."Türk atasözü