Cari açık düzelecek büyüme bozulacak

Cari açık yılın son ayında azdı ve 2013'ü beklenmedik şekilde 65 milyar dolarla kapattı. Bir önceki yıla göre artış yüzde 34 veya 16.5 milyar dolar. Türkiye cari açık bakımından 2011'den sonra en

kötü yılını yaşadı.

■ 2011'de 75.1 milyar dolarlık rekor cari açık milli gelirin yüzde 9.7'sine ulaşmıştı. 2013'teki 65 milyar dolar 820 milyar dolar beklenen milli gelirin yüzde 7.9'una çıktı.

■ Açığı artıran nedenlerden biri net bazda altın ihracatındaki büyük değişimden kaynaklandı. 2012'de 5.7 milyar dolarlık net altın ihracatının yerini geçen yıl 11.8 milyar dolarlık net ithalat aldı. 17.5 milyar dolarlık bu katkı zaten 16.5 milyar dolarlık yıllık cari açığın 1 milyar dolar da üzerinde.

■ Altının yaptığı bu negatif etkiye karşılık net enerji ithalatının 2012'de 3.4 milyar dolar azalması ise cari açığı düşürücü etki yaptı. Azalmanın büyük kısmı hava koşullarının sıcak gitmesiyle doğalgaz ithalatının azalmasından ve kısmen de petrol fiyatlarının düşüşünden kaynaklandı.

■ TL, 201 3'te değer kaybetti. Reel Efektif Döviz Kuru yıllık ortalama 116.74'ten 114.89'a inmesine rağmen açık büyüdü. Yurtiçi talep canlanması ithalata, o da cari açık artışına yol açtı.

■ 2011'den itibaren TL'nin aşırı değerlenmesine izin verilmiyor, kur artışı hızlandırıldı. Reel Efektif Döviz Kuru'nun son üç yıldır 112-116 arasında seyretmesi de bunun net bir göstergesi. Ama kurun geldiği düzey, henüz ihracatı sıçratmaya yetmedi. Daha da önemlisi ithalatın hızını kesmedi. Biz bunun nedenini düşük faizlere ve sermaye hareketlerinin etkisiyle kredi artışına bağlıyoruz.

■ Kredi kısıtlaması, taksitlendirme sınırlaması, vergi artışları gibi önlemlerin belli bir etkisi olacak. Kur şoku ile aramalı ithalatı aralıkta öne çekildi. Genel gidişat zaten yurtiçi talepte keskin bir durulmaya işaret ediyor. Bütün bunların etkisiyle cari açıkta en kötü görüldü. Bundan sonra şu veya bu şekilde cari açık azalacak. İhracatta başarı ve yerli üretimin güçlendirilmesi oranında büyüyeceğiz. Rekabet gücünü artırmada Türkiye'yi zorlu bir süreç bekliyor.

SONUÇ: "Ay dolunay olunca küçülmeye başlar." W. Edish