Klostrofobi nedir? Klostrofobi belirtileri nelerdir?

Son yıllarda kapalı alan fobisi nedeniyle zorlanan kişi sayısının arttığı belirtiliyor. Uzmanlar, bu durumun şehir yaşamı ve toplu taşıma ile ilgili olduğunu vurguluyor. İşte klostrofobinin belirtileri

Giriş: 10.02.2025 - 09:30 Güncelleme: 10.02.2025 - 09:30

Evden çıkamaz hale getiren belirtilere dikkat!

Klostrofobi, kişilerin kapalı alanlarda hissettikleri korku nedeniyle bazen sosyal yaşamlarını bile etkilemektedir. Öyle ki bazı insanlar sırf bu durumla karşı karşıya kalmamak için evden dışarı bile çıkamıyor.

Klostrofobi, kapalı veya dar alanlarda bulunmaktan kaynaklanan anormal korku ile karakterize psikolojik bir rahatsızlıktır. Klostrofobisi olan kişiler sınırlayıcı veya kısıtlayıcı bir durumlar ya da ortamda bulunma konusunda korku, rahatsızlık veya hoşnutsuzluk yaşar. En yaygın fobilerden biri klostrofobi diğer bir deyişle kapalı alan korkusudur. Fobiler gibi anksiyete bozukluklarının nedeninin, genetik kırılganlık ve yaşam deneyiminin bir kombinasyonu olduğu düşünülmektedir.

REKLAM

Klostrofobisi olan bazı insanlar, kapalı bir alanda yalnızca hafif kaygıyla tepki verirken, bazıları şiddetli kaygı yaşar veya panik atak geçirir. Birçok durum, klostrofobik bir kişide kaygı veya panik atak başlangıcını tetikleyebilir. Spesifik tetikleyiciler kişiden kişiye değişir ancak genel olarak her türlü kapalı veya dar alan kişide endişeye neden olabilir. Birçok insan, kaygılarını sınırlamak için bu tür tetikleyicilerden kaçınmak isteyecektir.

Yakın uzay ve uzak uzay beyin tarafından farklı algılanır. Vücuda yakın veya yaklaşan nesnelere yanıt veren belirli nöronlar vardır. Çoğu insan, yakın uzay nesnelerini görüntülerken sola doğru küçük bir algı önyargısına sahiptir. Önyargı uzak alanlar için sağa kayar. Mesafe arttıkça soldan sağa kayma hızı, yakın uzayın algılanan boyutu için bir belirteç olarak kullanılabilir. Klostrofobi, ‘kişisel alan’ olarak düşünebilen yakın uzaydaki algısal farklılıklardan da kaynaklanabilir.

Psikiyatrlar çocukluk çağı travması gibi çevresel faktörlerin klostrofobinin gelişimine katkıda bulunabileceğine inanmaktadır. Örneğin çocukluk çağında cezalandırma nedeniyle ya da farklı nedenlerle çocuğu kapalı bir odada kilitlemek, ilerleyen yıllarda klostrofobinin gelişmesine neden olabilir.

REKLAM

Klostrofobiye yol açan genetik bir neden de olabilir. Nitekim 2013 yılında yapılan bir araştırmada, klostrofobisi olan bireylerde GPM6A genindeki bir mutasyonun daha sık olduğu saptanmıştır.

- Asansörler

- Tüneller

- Su altı mağaraları

- Mağaralar

- Kalabalık alanlar

- Metro, tren, minibüs ve otobüsler

- Küçük arabalar (Özellikle sıkışık bir otoyolda seyir halindeyken)

- Halka açık tuvaletler

- Merkezi kilitli araçlar

- Mağazalardaki kabinler

- Penceresiz odalar

- Döner kapılar

- Uçaklar (Özellikle türbülans sırasında)

- Bodrum katlar

- Mahsenler

- Dar giysiler giymek

REKLAM

- Çok yoğun bir korku durumu,

- Her şeyin kontrolden çıkması hissi,

- Nefes almada zorlanma ve boğulma hissi,

- Bulunulan yerden kaçma isteği,

- Ağlama ve öfke nöbeti,

- Zarar görmekten ve hatta ölmekten korkma,

- Ter basması ve titreme,

- Nabız yükselmesi, hızlı nefes alıp verme,

- Baş dönmesi ve mide bulantısı,

- Bayılma endişesi ya da bayılma,

- Sersemlik, şaşırmışlık hissi.

Klostrofobi, kişiden kişiye değişebilen bir durumdur. Bazı insanlar zamanla klostrofobi semptomlarını hafifletebilir veya bu korkuyu aşabilirler, ancak bu herkes için geçerli değildir. Klostrofobi, genellikle profesyonel yardım veya tedavi gerektiren bir durumdur. Erken teşhis ve uygun tedavi, klostrofobinin daha hızlı ve etkili bir şekilde yönetilmesine yardımcı olabilir.

Klostrofobi hem kadınlarda hem de erkeklerde görülebilir. Kadınlarda görülme sıklığı erkeklere kıyasla daha yüksektir. Klostrofobi yaşamın her döneminde gelişebilir. Bundan dolayı spesifik bir yaş aralığı belirtmek doğru değildir. Ancak genellikle çocukluk veya ergenlik döneminde gelişir.

Klostrofobi teşhisinde genellikle kişilerin kendi gözlemleri ön plandadır. Kapalı bir alana girmeye yönelik endişe duyulması veya kapalı bir alanda kalındığında çeşitli belirtiler meydana gelmesi klostrofobi problemine sahip olunduğu anlamını taşıyabilir. Bu şikayetler ile beraber bir sağlık uzmanına danışılması halinde Doktorunuz sizi bir psikoloji veya psikiyatri kliniklerine sevk edebilir. Doğrudan psikolog veya psikiyatri kliniklerine de başvuru yapılabilir. Buralarda yapılacak olan seanslarda psikiyatrist veya psikolog kişiye korkularına veya endişelerine yönelik çeşitli sorular yöneltebilir.

REKLAM

Tetikleyici bir alanda bulunduğunuzda neler hissettiğinizi sorarak klostrofobinin günlük yaşamınızı nasıl etkilediğini tespit edebilir. Benzer bir şekilde sorulan sorular ile korkunun yoğunluğu ve klostrofobinin ne sıklıkla tekrarlandığı da yine anlaşılabilir. Yapılacak olan terapinin ardından sağlık uzmanınız klostrofobi teşhisi koyabilir. Klostrofobi şiddetine göre davranış terapisi veya çeşitli ilaçlara başvurulabilir. İlaç tedavisine ihtiyaç duyulması halinde psikoloğunuz sizi psikiyatri birimine sevk edecektir.

- Kognitif Davranışçı Terapi (KDT): KDT, kişinin korku ve anksiyeteyle başa çıkmasına yardımcı olmak için kullanılan bir terapi türüdür. Bu terapi, kişinin düşünce kalıplarını ve korkularını değiştirmesine yardımcı olabilir.

- İlaç Tedavisi: Bazı durumlarda, ilaçlar kapalı alan korkusu semptomlarını hafifletmeye yardımcı olabilir. Bu ilaçlar, bir psikiyatrist tarafından reçete edilmelidir.

- Sistemli Desensitizasyon: Bu tedavi yöntemi, kişiyi korktuğu kapalı alanlara kontrollü bir şekilde maruz bırakarak korkularını azaltmayı amaçlar.

- Kendine Yardımcı Olma Teknikleri: Rahatlama teknikleri, derin nefes alma egzersizleri ve meditasyon gibi yöntemler, anksiyete ve panik ataklarını kontrol etmeye yardımcı olabilir.

Klostrofobi tedavi süresi, kişiden kişiye değişebilir. Tedavi süresi, kişinin semptomlarının şiddetine, tedaviye yanıtına ve seçilen tedavi yöntemine bağlı olarak değişir. Klostrofobi tedavisi, genellikle birkaç haftadan birkaç aya kadar sürebilir. Kognitif davranışçı terapi gibi terapi yöntemleri, tedavi sürecini etkileyen faktörlerden biridir.