Ücretsiz yolcu isyanı
Esra Boğazlıyan yazdı
Art arda kazalarla ve facialarla gündeme gelen halk otobüslerinin işletmecileri de isyanda: “Halk otobüsü yolcularının yüzde 20’sini ücretsiz kart sahipleri oluşturuyor. Bu uygulama da gelir-gider dengemizi bozuyor. Otobüs AŞ’nin de devreye girmesiyle sistem tıkandı...”
Geçtiğimiz günlerde peş peşe yaşanan kazaların ardından tüm gözler halk otobüslerine çevrildi. Şoför hatalarından, araçların yetersizliğine kadar her türlü sorun, aksaklık gündeme geliyor, İstanbullular şikâyetlerini anlatıyor, uzmanlar çözüm yolları öneriyor. Bu tartışmaların odağında olan özel halk otobüsleri işletmecileri ise, dün ilk kez kapsamlı bir açıklama yaptı.
‘TOPYEKÛN REHABİLİTE GEREK’
Tüm Özel Halk Otobüsleri Birliği yetkilileri, sadece halk otobüslerinin değil, toplu ulaşımın topyekûn rehabilite edilmesi gerektiğini söyledi ve bakın ulaşım sistemini nasıl eleştirdi: “Kent içi otobüs ulaşım sistemindeki rekabet, yanlışlar, uygulama farklılıklarının yarattığı tablo, kazaların oluşumundaki gerçek sorumludur. Kentlerimizdeki mevcut otobüs ulaşım sisteminin oluşumu kurumsal bir yapıdan uzak, tamamen bireysel işletmeciliğe yönelik yürütülmektedir. 2159 halk otobüsü, her gün İstanbul’da 1.5 milyon kentliyi taşıyor. Özel halk otobüsü yolculuklarının % 20’si ücretsiz, % 45’i indirimli, % 35’i tam ücretle gerçekleşiyor. Ücretsiz yolculukların oranının % 20’lere çıkması, gelir gider dengesini zedeliyor. İstanbul’da 2159 adet özel halk otobüsü filosunun yanı sıra 937 otobüslük İstanbul Otobüs AŞ devreye sokuldu.
İETT, özel halk otobüsü ve Otobüs AŞ araçları aynı sistemde farklı otoriteler olarak hizmet sunuyor, aynı hatlarda araçlar birbirinin üzerine biniyor. Göreceli sağlanan ferahlık aslında bir tıkanıklığa neden oluyor. Bütün bu sıralananlar bir özel halk otobüsünde dört yolcunun yanarak hayatını kaybetmesinin, çeşitli kazalarda yaralananların bahanesi olarak değerlendirilmemelidir. Aslında rehabilite edilmesi gereken topluca kent içi ulaşım sistemleridir. Kentlerimizde ulaşımın düzenlenmesini sağlayacak Kent İçi Ulaşım Kanunu yok. Belediyelerin taşeronu konumundaki özel halk otobüsünün yasal tanımı, kimliği yok. Çare şoförlerin bilgi ve bilinç düzeyini geliştirmekten geçmektedir. Bunun yolu da sürekli eğitimdir. Eğitim bir yaşam biçimi olarak kabul edilmeli ve buna uygun davranışlar sergilenmelidir. Bu ortamı sağlayacak önlemler alınmalıdır.”
Geçtiğimiz haftalarda, CevizlibağTuzla seferini yapan 500T No’lu özel halk otobüsü, TEM Otoyolu’nda seyir halindeyken yanmış, 4 yolcu feci şekilde can vermişti. Bu facianın ardından da peş peşe çok sayıda halk otobüsü kazası yaşanmıştı.
KİMLER ÜCRETSİZ YOLCULUK YAPABİLİYOR?
-65 yaş ve üstü
-Engelliler
-PTT çalışanları
-TÜİK çalışanları
-Şehit aileleri
-Basın kartı sahipleri
-Zabıtalar
-Milli sporcular
-Gazi ve gazi yakınları
