Prof. Dr. Hurşit Güneş: Dış ticaret açığından dolayı kuru kontrol edemiyoruz

Prof. Güneş'in Türkiye'nin ekonomik görüntüsüyle ilgili konuşmalarından öne çıkan başlıklar şöyle:

"ÜNİVERSİTELERİMİZ ÇOK GERİDE KALDI"

Konuşmaların tamamını izledim. Ayrıntısına girmeden üç işi birden ifa ettiğini düşünüyorum. CHP ile ilgili eleştiri vardı. 'CHP ekonomi ile ilgili ne söylüyor' deniyordu. İkincisi CHP'nin kampanya yapması gerekiyordu. Üçüncüsü CHP'nin kendi genel başkanını 6'lı Masa'ya Cumhurbaşkanı adayı olarak göstermek istediği eğilim bir süredir izleniyor. Bence bu toplantı üçünü bir arada gerçekleştirdi. Sayın Kılıçdaroğlu heyecanlı ve canlı bir konuşma yaptı. Türkiye'nin yurt dışında ve yurt dışında çok tanınan önemli iktisatçılarını konuşturdu. Bunlar siyaset üstüydü. Hacer Foggo'nun konuşması, Kılıçdaroğlu konuşmasıydı. Kılıçdaroğlu aile sigortasını uzun yıllardır söylüyordu. Selin Sayek Böke'nin konuşmasında kamu özel dengesinde toplumsal duyarlı politikaların izleneceğini anlattı. Teknik ekonomistlerin de konuşmaları vardı. Hakan Kara ile Refet Gürkaynak, enflasyonun mahsurlarını anlattı. Hakan Kara da enflasyonla mücadelede para politikasını anlattı, eleştirileri de oldu. Hatanın hangi tarihten başladığını anlatmaya çalıştı. İki konuşmanın çok vizyon konuşması olduğunu düşünüyorum. Ülkenin 20-30-50 yıllık. Birincisi Daron Acemoğlu. Demokrasi ile kalkınma ilişkisini anlattı. Ufuk Akçiyit altını çizdiğini nokta Türkiye gelişmiş ülkelerden pozitif ayrışmıyor. Türkiye'nin üniversitelerini anlatmaya çalıştı. Bundan etkilendim ama bilmediğim bir şey değildi. Zaman zaman sayın Kılıçdaroğlu'yla konuşuyor. Kendisiyle üniversiteyi konuşuyoruz. Türkiye'de üniversitenin geldiği nokta benim üniversiteye başladığım noktadan çok daha geride. Öğrencilerimizin büyük kısmı derse gelmek istiyor. Araştırmalar azaldı. Sosyal demokrat olduğunu ifade eden CHP'nin Ufuk Akçiyit'ten yararlanması gerekiyor. Devlet desteklerine bakmış, kredilere bakmış. Bir konunun bütün her tarafına değinmeye çalışmış. Akçiyit'in sunumunu çok beğendim.

"BİLGİLİ VE BİRİKİMLİ TOPLUM YARATMAMIZ ŞART"

Burada tek eleştiri ki, o yapılmadı. Rifkin çok güzel bir konuşma yaptı. Derli, toplu, küresel ekonomiye vizyon çizen, enerji güvenliği ve iklim değişiklini konuştu. 'Akdeniz yüzde 20 daha hızlı ısınıyor' dedi. Türkiye de Akdeniz ülkesi olduğu için bu danışmanlığı yapmaktan mutluluk duyduğunu ve Türkiye'nin pilot bölge olabileceğini söyledi. Fosil enerji kaynakları kömür, petrol ve doğalgaz. Türkiye'nin doğu Akdeniz'de doğalgaz iddiası var. Bundan vazgeçmemeliyiz. Bunu içeren bir konuşma yapmıyorsa, bence konuşması CHP gibi sosyal demokrat olan bir partinin yeşilci bir politikası izlemesi doğru. Rifkin'in yanında başka danışmanlar da tutulabilir. Rezervlerimiz ortada, Türkiye'nin ciddi kaynağa ihtiyacı var. Kemal Bey dedi ki, 'Ben doğrudan yabancı sermaye getireceğim' dedi. Bu iyi bir şey. Eğer ki krediyi talep eden çevreye duyarlı yatırım yapmayacaksa güle güle deniyor, bunu da söyledi. Bence bu aşamada bunun çok eleştirilecek bir tarafı yok. Uzun vadede yapılacak şeyler de bence Ufuk Akçiyit'in söyledikleri. Beşeri sermaye, bilgili, birikimli bir toplum yaratabiliriz. CHP'nin bence önümüzdeki yüzyılda temel vizyonu olabilecek şey. Ben çok beğendim.

"ENFLASYON DIŞ TİCARET AÇIĞINDAN KAYNAKLANIYOR"

Türkiye görüldüğü gibi hiçbir zaman satın aldığından daha fazla ihracat yapamıyor. 70'li yılarda bugüne çok ithalat yapıyoruz. Demek ki Türkiye'nin asıl meselesi dış ticaret açığından dolayı biz kuru kontrol edemiyoruz ve sık sık şoklar yaşıyoruz ve o şoklar sonrasında enflasyon ortaya çıkıyor. Türkiye'nin kendi teknolojisini üretip büyük ihracatlar yapıp ekonomisini hızlandırması gerekiyor. Cari açığa değil dış ticaret açığına bakalım ve dış ticaret fazlası yaratmaya bakalım. Döviz gelirlerimiz, ihracat, turizm, yurt dışında çalışanlarımızın getirdikleri döviz. Dünyanın gelişmiş ülkeleri ABD haricinde ihracatçı ülkelerdir. Türkiye ihracatçı ülke değil. ABD çok büyük ihracatçı ama ithalatı fazla. Bu sorun yaratmıyor, çünkü dünyanın parasını basan ABD. Türkiye iyiye gitmiyor, üniversite iyi gitmiyor, yayın sayısı İran'ın, Suudi Arabistan'ın altında, inovasyonu batıyor. Türkiye teknoloji üretemeyen bir ülke haline geldi.

"ÖNÜMÜZDEKİ AY İHRACATIN DÜŞTÜĞÜNÜ GÖRECEĞİZ"

Son ay açıklanan ihracat rakamındaki artış yüzde 3. Ciddi bir tıkanma var. Kur oynamasın istiyorlar. Biliyorlar ki, kur giderse enflasyon daha da gidecek. Kuru tutmaya çalışıyorlar. Suudi Arabistan'a gidiyorlar, Katar'dan swap yapıyorlar. Faizsiz döviz kurunu nasıl tutarız diye. İhracat bu kur ve enflasyonla rekabet gücünü yitirdi. Önümüzdeki ay ihracat açıklandığında düştüğünü göreceğiz. Daha büyük tehlike geliyor. Asgari ücreti artıracaklar. Türkiye'de asgari ücret değil ücret var. Asgari ücret söylenen ölçüde artırıldığı takdirde ihracatçı daha büyük sıkıntıya girecek. Mevcut kurla ihracat daha da tökezleyecek.

"ENFLASYONLA BÜTÜNLÜKLÜ MÜCADELE GEREKİR"

İthalat yüzde 60'larda arttı, aldı başını gidiyor. Bu sistemle bir yere varamayız. Şöyle bir şey düşünülmemeli, Merkez Bankası'nın başına bu işten çok iyi anlayan birini getiririz, enflasyon çözülür. Böyle bir şey yok. Enflasyonla bütünlüklü mücadele gerekir. Sadece Merkez Bankası, para politikasıyla çözeriz demek yanlış. Maliye politikası, gelirler ve fiyatlar politikasını gerektirir. Büyük bir projeye ihtiyaç vardır enflasyonun kalıcı olarak düşmesi için. Dış ticarette büyük transformasyonu yapmak için büyük reformlara ihtiyaç var. Eğitim, kurumlar, rekabet, şirketlerin yapılarında. Sayın Ali Babacan'ı da dinledim. O da 'biz de hazırlık yapıyoruz' dedi. İyi de etmiş. Sayın Kılıçdaroğlu da diğer ortaklarla ilgili olumlu. Siyasette çok sert olmamak, uzlaşmaya her zaman hazır olmak lazımdır. Demokrasi zaten uzlaşma, uzlaşamıyorsanız zaten demokrasi ilerlemez. Sayın Genel Başkan Cumhurbaşkanı adayı olmak istiyor. Diğerlerinin de gönlünü alması lazım.

"GELİŞMİŞ ÜLKELERİN İHRACAT FAZLALARI OLUR"

Dış borçlarımızın milli gelirimizin yüzde 60'na dayanmış durumda. Olağanüstü yüksek. Dış ticaret açığının milli gelire oranı 2011'de olağanüstü açık vardı. Dış ticaret açığımız hep var. Gelişmiş ülkelerde dış ticaret açığı yok. Amerika'da dış ticaret fazlası var. Gelişmiş ülkelerin ihracat fazlaları olur. ABD'nin çok özel durumu var, sıkıntısı yok. Matbaası var. Bizim dış ticaret fazlası yaratmamız gerekiyor, bunun için de ihracat yapmamız gerekiyor. Türkiye'nin öteden beri döviz sorunu var. Osmanlılar da hep dış ticaret açığı vermişti. Cumhuriyet tarihinde de böyle. Türkiye ekonomisi geliştikçe ithalatı fazla olan ülke oldu. Bundan çıkmamız gerekiyor. Büyük bir patlama yapmamız gerekiyor.

"SANAYİ, ALTYAPI VE TELEKOMÜNİKASYONDAN DAHA ÖNEMLİ"

Reform yaparsak Türkiye uzun vadede bu sorunu çözer. Enflasyonu indirmemiz çok iyi bir şey olacak ama kalıcı olarak enflasyondan kurtulmak istiyorsak dış ticaret açığını ortadan kaldırmamız gerekir, o da çok radikal ve büyük reformlarla olacak dönüşümlerle olur. Yabancı sermayenin de ihracata yardımcı olması gerekiyor. Krediyi ihracatçı sektörlerde kullanmamız gerekir. Yol yaptık, bölünmüş yollar yaptık. Peki ne oldu? Büyümeye katkısı vardır ama sanayi gibi büyümeye katkısı asla olmaz. Altyapı, telekomünikasyon önemlidir ama sanayi hepsinden önemlidir.

"İNSAN SERMAYESİNE DAYALI BÜYÜMEK VE KALKINMAK"

TOGG arabasını çok önemli görüyorum, destekliyorum ama teknolojik altyapısını büyük ölçüde dışarıdan alıyoruz. Piy yatırımına yeni girdik. İyi bir şey ama Türkiye teknoloji üretebilen, ihracat eden ülke değil. 85 milyon biz bunu yapamıyoruz. Türkiye'nin insan sermayesine dayalı, büyüme ve kalkınmayı yapması gerekiyor. Sık sık krizlerle karşılaştığı için bunu yapamıyoruz.

"TÜRKİYE BİLİME ÖNEM VERİRSE REFAH İÇİNDE YAŞAR"

Sanayi ile hizmet sektörünün milli gelirdeki paya bakarsanız hizmet sektörü büyüyor. Hizmet sektörü deyince işin içinde inşaat mı olacak; yoksa yazılım sektörü mü olacak. Yazılım ve bilgisayar varsa olağanüstü bir şey. Ama Türkiye OECD ülkelerinde en düşük paya sahip ülke. Türkiye'de en çok işletme, eğitim, din adamı yetiştiriyor. Bununla Türkiye gelişmez. Bilgisayar, elektronik, fizik, biyolojide eğitimi çok ve nitelikli vermesi gerekiyor. YÖK'ün kaldırılması yerinde; çünkü bunların hiçbirini yapamadı YÖK. Türkiye ne kadar bilime önem verirse o kadar refah içinde yaşar.