Dünya borsa satışlarında bu kez fark nerede?

Küresel kriz sonrasında dünya piyasaları ve borsaları uzun vadeli yükseliş eğilimindeydi. Para bol ve ucuzdu. Faizler tarihin en düşük düzeyine gerilemiş, hatta 10 trilyon doları aşan hazine tahvilleri negatif faizle işlem görüyordu. Böyle bir ortamda geçen 10 yılda gelişmiş dünya borsaları yüzde 229, gelişmekte olan borsalar da yüzde 187 prim yaptı.

- Haftaya sert satışlarla başlayan borsaların değeri hala ekim ayı sonunun üzerindeydi. Pazartesi kapanışlar itibariyle aybaşına göre gelişmiş borsalar yüzde 2.6, gelişen borsalar yüzde 6.3 daha yukarıdaydı.

- Borsalar arasında performans farkı olmakla birlikte yön ve kırılma tarihlerinde çakışma dikkat çekiyor.

BU KEZ TEKNOLOJİ FARKI

- Asıl büyük fark ise teknoloji hisselerinde. Eğer ekonominin sürükleyicileri olarak teknoloji şirketleri görülürse ortaya bambaşka bir durum çıkar. Dünyanın en büyük 10 şirketinden altısı teknoloji şirketi olduğundan hareket edersek, küresel borsaların ve ekonominin yönünü de teknoloji şirketlerinin çizmesini beklemek gerek. Bu durumda teknoloji şirketlerinin toplandığı Nasdaq Endeksi’ne bakmak gerek ve tablo iç açıcı değil.

- Son satış dalgası teknoloji hisselerinde ve bu hisselerin de en büyüklerinde. Nasdaq Endeksi en yüksek düzeyine 30 Ağustos 2018’de 8.133 puanla ulaştı. Bu rekor düzeyine göre 9 Mart 2009’dan bu yana yaptığı prim ise yüzde 542 ile gelişmiş borsaların bir katı fazlasında.-Bu tarihten itibaren önce yatay dalgalı bir seyir izledi ve son günlerde ise sert satışlarla geriledi. Önceki gün yüzde 3.2 gerileyen endeks dün de bu gerilemesini sürdürdü. Pazartesi kapanış itibariyle Nasdaq Endeksi’ndeki kayıp yüzde 13.8’e varmıştı. Diğer endekslerden çok da ayrışmış değil.

- Fakat endeksin içinde yer alan büyük şirketlerdeki düşüşler daha yüksek oranlı ve oldukça düşündürücü.

İlk kez 1 trilyon dolarlık piyasa değerini geçen Apple’ın performansı aslında Nasdaq’ı ve diğer teknoloji şirketlerinin seyrini belirleyebilir. 3 Ekim’de 233.46 dolarla en yüksek değerine çıkan hisse senetleri Pazartesi 184.99 dolara indi ve 1.5 ayda yüzde 21 geriledi. Şirketin piyasa değeri 1.1 trilyon dolardan 882 milyar dolara indi ve 218 milyar dolarlık bir erime meydana geldi.

- Dünyanın nakit zengini şirketi Apple’da görünürde ciddi herhangi bir sorun yok. Satışlara neden olarak iPhone üretim siparişlerinin azaltılması gösteriliyor.

- Arka planda ise ABD-Çin ticaret savaşının kızışacağı ve bu durumda üretim, tedarik ve değer yaratma halkalarında yaşanacak kopmadan dolayı en olumsuz etkileneceklerden birinin Apple olabileceği korkusu yatıyor. Bu açıdan gelecek haftaki G-20 Zirvesi ve orada ABD ile Çin liderlerinin görüşmesinden ne sonuç çıkacağı hayati önem taşımaya başladı.

- Ticaret savaşından geri adım atılması pozitif etki yaratmaya aday. İşleri toparlayabilir ve küresel piyasalarda yeni bir pozitif dalga yaratabilir.

- Zirveden anlaşmazlıkla ayrılma ve ticaret savaşının daha büyümesi ise teknolojiden başlayarak diğer küresel şirketleri negatif etkileyecek.

- Bu etki, küresel çapta likiditenin daralması ve faiz oranlarının yükselmesiyle birleşerek borsaların büyük değer kayıplarına ve hatta bu kayıpların çöküş boyutlarına varmasına dahi yol açabilir.