Borsada küçüklerle kurulan büyük oyun

Borsaya yeni başlayanlara ve unutanlara “Tophanede Büyük Oyun” kitabını 1995’te yazdığımızı hatırlatayım. Tophane, borsanın İstinye’ye taşınmadan önce o zaman faaliyet gösterdiği İstanbul’un bıçkın kabadayıları ünlü semtinin adı. Yeni baskısı olmayan kitapta “Borsanın fırtınalı 10 yılı” anlatılıyor.

➔ O zamanki oyunlar gerçekten büyüktü. Büyük patronlar, spekülatörler, yabancılar ve özelleştirmeyi yapan devlet kurumu Kamu Ortaklığı İdaresi oyunun içindeydi.

➔ Yerli küçük yatırımcılar da ilk kez borsayı keşfettiler. Borsanın faaliyete geçtiği 1986 yılında tahmin edilen yaklaşık 50 bin bireysel yatırımcı sayısı 2000 yılında 1 milyon 382 bine kadar ulaştı. Sonraki 20 yıl süreyle sayı 1 milyon civarında kaldı ve artmadı.

➔ 2019’da faiz düşüşü ile başlayan yatırımcı sayısında kıpırdanma 2020 yılında pandemi sırasında eve kapanmanın sonucu iyice belirginleşti. Ay bazında borsaya gelen yeni yatırımcı sayısı 100 bine yaklaştı.

➔ 2022 çıkışında ve bu yıl da bireysel yatırımcı sayısının aylık artışının 300 bin civarına çıkması dikkati çekiyor. Bu da artık yeni aşama diyelim.

➔ Saklamacı kuruluş Merkezi Kayıt İstanbul’un bitişikte yer alan verisine göre 23 Mart itibariyle borsada yerli bireysel yatırımcı sayısı 4 milyon 233 bine ulaştı.

➔ Aylık yatırımcı sayısı artışı 362.514 ile rekora yükseldi. Artış oranı yüzde 9.4’ü buldu. Mevcut yatırımcı sayısının 10’da biri son ay içinde borsaya geldi.

➔ Borsa yükselmezken, seçim öncesinde genelde dalgalı bir seyir izlediği bilinirken, hatta Türkiye Varlık Fonu’nun zaman zaman destek alımlarıyla yatay dalgalı seyrederken, rekor yerli ilgisi oldukça ilgin ve üzerinde düşünmeye değer.

➔ Bunun açık nedenini biliyoruz. Halka arzların devam ediyor olması. Her arz bir talep yaratıyor. Son yıllarda ise borsa oyunu iyice halka arzlar üzerine kuruldu.

➔ Bloomberg HT’de Ebru Usta yılbaşından bu yana halka arzları ve bu arzlara katılım sayılarını derledi. Bitişikte yer alan grafiklerden izlenebileceği gibi 24 Mart’ta biten halka arza 1 milyon 210 bin kişi katıldı.

➔ Bir halka arza milyonu aşan katılımcı sayısı ilk oluyor. Mevcut yatırımcı sayısının da dörtte biri. Bizim borsa tarih mi yazıyor ne!

➔ Elbette arzlarda fiktif katılımları ve konulan sınırların üzerinde almak isteyenlerin bunu birden çok kişi üzerinden gerçekleştirdiğini unutmamak gerekiyor.

➔ Ama yukarıda belirttiğimiz gibi borsa seçim öncesinde kamunun desteğiyle yatay seyrederken halka arzlara gösterilen bu yoğun ilgi garip değil mi? Hemen hemen her halka arza ilgi yoğun.

➔ Yeni yılda yapılan 10 halka arzda ortalama 700 bin kişi hisse senedi almış görünüyor. Gerçek sahiplik ise daha düşük olmalı. Almış gibi görünen bazı kişiler başkalarının aracısı konumunda.

➔ Borsanın genel seyri halka arzlara ve yatırımcı artışı ile uyumlu değil, yoğun ilgiyi doğrulamıyor. Yatırımcı sayısındaki patlama genel fiyat düzeyine pozitif yönde yansımıyor.

➔ Çünkü ana endeks BİST 100’ün değeri 23 Mart itibariyle son bir ayda yüzde 0.5 düştü.

➔ Ancak son bir yıl olarak bakılırsa durum değişiyor. 23 Mart 2022’deki 2 milyon 515 bin olan yatırımcı sayısı 4 milyon 233 bine yükselerek yüzde 68 arttı. Aynı dönemde borsa endeksinin artışı yüzde 132.

➔ İşin içine halka arz endeksini kattığımızda tablo daha netleşiyor. Halka Arz Endeksi son bir ayda yüzde 11 yükselirken, son bir yılda yüzde 254 primle borsanın genelini bir hayli geride bıraktı.

➔ Olaya bu açıdan bakınca oyunun halka arzlar üzerine kurulduğunu, yerli küçük bireysel yatırımcıların borsaya yönlendirildiğini, onların da akın akın geldiğini görüyoruz.

➔ Borsa oyunu küçük yatırımcılarla kurulsaydı mükemmeldi ama onların omuzları üzerine kurulu. Bu bakımdan da önemli ve büyük oyun. Devam edeceğim.